مسجد در اسلام چه جایگاهی دارد؟
مسجد در اسلام چه جایگاهی دارد؟
برای مسجد ویژگیهای فراوانی در روایات اسلامی بیان گردیده که نشاندهندۀ اهمیت این مکان مقدس است. در اینجا برای نمونه به چند مورد از آنها اشاره میکنیم:
مسجد خانۀ خدا؛
واضح است که هر چیزی که به خداوند نسبت داده شود، باید چیز بسیار باارزشی باشد. برای نمونه آنجا که خداوند به حضرت ابراهیمＡو حضرت اسماعیلＡدستور تطهیر خانۀ کعبه را میدهد و آن را خانۀ خود معرفی میکند.[1]در مورد مساجد نیز چنین است با اینکه خداوند، محدود در مکان خاصی نیست مساجد را خانۀ خود معرفی میکند. در حدیثی قدسی آمده است: "خوشا به حال کسی که در خانۀ خودش وضو بگیرد آنگاه به سوی خانه من بیاید و مرا در خانهام زیارت نماید".[2]
نجس کردن مسجد، حرام و پاک کردن آن واجب؛
اینکه مکانی همیشه باید پاک بماند و نجس کردن آن حرام باشد، دلیل بر ارزش و اهمیت فوقالعادۀ آن است؛ زیرا هر چه مکانی مقدستر باشد، رعایت احترام آن لازمتر است. پاک بودن مسجد تا آنجا اهمیت دارد که اگر کسی ببیند مسجد نجس شده و هنوز وقت نماز نیز وسعت دارد، اول باید مسجد را پاک کند بعد نماز بخواند.
حرمت توقف جنب و حائض؛
نه تنها نجاست مسجد؛ بلکه حضور انسان آلوده نیز در مسجد حرام است. یکی از احکام خاص مسجد، حرام بودن توقف انسان جنب یا زن حائض در آن است.
حرام بودن دفن اموات در مسجد؛
در اسلام، انسان مؤمن محترم است چه در زمان حیاتش و چه بعد از مرگش. با این حال دفن مؤمن در مسجد حرام است؛ برای آنکه مسجد برای همیشه یک مکان عبادی باقی بماند و تبدیل به مقبرۀ اموات نگردد. هر چند زیارت قبور اموات نیز از امور نیکو و مورد تأکید اسلام است.
تعمیر مسجد ملاک ایمان؛
اگر مسجدی بهگونهای دچار خرابی شود که باعث شود از احترام آن کاسته شود، واجب است تعمیر شود. قرآن کریم نشانۀ ایمان به خدا و روز معاد و نترسیدن از غیرخدا را تعمیر و آباد ساختن مسجد معرفی میکند.[3] همچنین خداوند به اندازهای آبادکنندۀ مساجدش را دوست دارد که پیامبرＢ فرمودند: "وقتى مرضى از آسمان بر مردم فرود آید، خداوند آن را از بانيان مساجد دور میگرداند".[4]
لزوم رعایت ادب نسبت به آن.
حفظ احترام مسجد در اسلام واجب است و هر کاری که بیاحترامی به مسجد به شمار آید، حرام دانسته شده است تا آنجا که برای حفظ حرمت مسجد دستور داده شده است که همسایگان مسجد نماز خود را در مسجد بخوانند.[5]حضرت علیＡفرمود: "نمازِ همسایۀ مسجد جز در مسجد درجۀ کامل قبولی را ندارد؛ مگر اینکه شخص معذور باشد"[6]و نیز آن حضرت تا چهل منزل کنار مسجد را جزء همسایگان آن مسجد معرفی کردند.[7]
[1]. بقرة: 125.
[2]. أحمد بن محمد بن خالد البرقي، المحاسن، ج1، ص48.
[3]. توبة: 18.
[4]. پاینده، نهج الفصاحه، ح 682.
[5]. مجلسی، بحارالانوار، ج 83، ص 379.
[6]. نعمان بن محمد، دعائم الإسلام، ج1، ص148.
[7]. حر عاملی، وسائل الشيعة، ج12، ص 133.