فداییان امام هادی علیه السلام

نماز نافله چیست و چه آثار و اسراری دارد؟

اهميت نوافل

مستحب است انسان قضای نمازهای مستحبی نمازهای یومیه را به­جا آورد و ترک آن برای دنیا مکروه است. کسی که توانایی قضای آن را ندارد به­جای آن صدقه دهد و کم­ترین مقدار آن برای هر دو رکعت نماز یک مد طعام است و اگر نتوانست برای هر چهار رکعت نماز، یک مد بدهد و اگر باز هم توانایی نداشت برای هر یک از نماز شب و روز یک مد طعام بدهد.[1]

از امام باقرＡسؤال شد که مراد خداوند متعال در آیه: "الذين هم علی صلاتهم يحافظون" (و آنها که بر نماز مواظبت دارند)[2] چیست؟ فرمود: "مراد نماز واجب است". سؤال شد: مراد از آیه: "الذين هم علي صلواتهم دائمون" چیست؟ (آنها که نمازها را پيوسته به­جا مي‌آورند،)[3] ایشان فرمود: "نماز مستحبی".[4]

شايد وجهش اين باشد كه چون نماز نافله مکمل فريضه (نماز واجب) است، كسي كه نافله مي‌خواند، هر روز نمازش به طور كامل بالا مي‌رود و لذا دائم‌ الصلوه به شمار می‌آید. [5]

در حدیث قرب نوافل که با سندهاى معتبر در منابع حدیثى شیعه و اهل سنت روایت شده، آمده: امام صادقＡاز پیامبرＢروایت کردند که خداوند فرمود: "اظهار دوستی نکرد بندۀ من به چیزی دوست داشتنی­تر از آنچه واجب کردم بر او و او با نوافل به سوی محبت من می­آید تا اینکه من نیز او را دوست بدارم. پس هنگامی که او را دوست بدارم گوش او می­شوم آنگاه که می­شنود و چشم او می­شوم آنگاه که می­بیند و زبان او می­شوم آنگاه که سخن می­گوید و دست او می­شوم آنگاه که ضربه می­زند و پای او می‌شوم آنگاه که راه می­رود، هنگامی که به درگاه من دعا کند اجابت می­کنم و اگر از من درخواست کند به او می­دهم".[6]

در روايات زيادي، "نوافل" مکمل فريضه، تلقي ‌شده است. به این معنا كه خداوند نقصان نماز واجب را با نافله جبران مي‌كند. امام صادق Ａفرمود: "گاهي از نماز بنده، نصف يا ثلث يا ربع و يا خمس آن بالا مي­رود (پذيرفته مي­شود)؛ چرا که پذيرفته نمي­شود از او مگر نمازهايي که با توجه قلبي (و خلوص نيت) باشد و به­جا آوردن نافله را دستور داديم تا کاستي‌هاي (نماز) واجب را جبران کند".[7]

پس اگر قبول نمازهاي واجب به طور كامل منوط به نافله است و اگر پذيرش همۀ اعمال منوط به پذيرفته‌شدن نماز است، پس سهل‌انگاري در نافله امر ناپذیرفتنی است. تا جایی که در روايات زيادي، قضای نوافل، مطلوب و مورد سفارش واقع شده كه پیش از این از آن سخن گفتیم. همچنین در روایتی از امام حسن عسکریＡآمده است که انجام پنجاه و یک رکعت نماز در روز از نشانه­های شیعه است.[8]

[1]. ر.ک: تعلیقات حضرت امام خمینی بر عروة الوثقى، نوشتۀ سيد محمد كاظم طباطبائي يزدي، جلد 3، ص64.

[2]. معارج: 34.

[3]. معارج: 23.

[4]. حر عاملی، وسائل الشيعة، ج‏4، ص70، ح17.

[5]. ر. ک: حديث4، باب18 از ابواب اعداد الفرائض.

[6]. حر عاملی، وسائل الشیعه،ابواب اعداد الفرائض و نوافلها،ح6، باب17.

[7]. طوسی، تهذيب الأحكام، ج‏2، ص342، ح 16.

[8]. مجلسی، بحارالأنوار، ج 82، ص 75.