#همنشین_خدا 77 ؛ جامع و کامل

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلم عزیز ؛ شما که دوست دوستان خدایی و دشمن دشمنان خدا.

شاید این سؤال به ذهن شما هم آمده باشد که چرا در هر نمازی باید حتماً سوره حمد را بخوانیم؟

می‌خواهم دو پاسخ ‌خدمت‌تان عرض کنم.

یک. آقا امام رضا علیه السلام فرمودند : علتش این است که این سوره جامع‌ترین و کامل‌ترین سوره قرآن است. این سوره پر از خیر و حکمت دنیا و آخرت است. « جَوَامِعِ الْخَیرِ وَ الْحِکمَةِ فِی أَمْرِ الْآخِرَةِ وَ الدُّنْیا ». [1]

می‌خواهیم چند تا از مصادیق جامع بودن سوره حمد را با هم دوره کنیم.

در این سوره تشکر از خداوند هست ، «اَلحَمدُلله ».

دعا هست ، دعا اینکه در راه راست بیاییم و بمانیم « اهدنا الصراط المستقیم ».

بیان اعتقادات هست ، اعتقاد اینکه ، مربّی من و بقیه موجودات خداست « رَبِّ العالَمین ».

اعتقاد اینکه ، عالم دیگری وجود دارد ما در آن عالم دوباره زنده می‌شویم « یَوْمِ الدّین ». آن عالم حساب و کتاب دارد ، تنبیه و تشویق دارد ، برای کارهای درست و اشتباهی که در این دنیا انجام دادیم.

اعتقاد به اینکه فقط و فقط باید خداوند را عبادت کرد و اطاعت کرد « اِیّاکَ نَعْبُدُ ».

اعتقاد به اینکه فقط در مشکلات باید به خداوند پناه برد و از او کمک خواست « اِیّاکَ نَسْتَعین ».

ما در سوره حمد یاد دوستان خداوند می‌کنیم یاد کسانی که خداوند به آنها نعمت داده « اَنْعَمْتَ عَلَیهم ».

پناه می‌بریم به خداوند از دشمنان خداوند ؛ آنهایی که خداوند به آنها غضب کرده « مَغْضُوبِ عَلَیهم ».

برای اینکه جامعیت سوره حمد را درک کنیم پیشنهاد می‌کنم تفسیر این سوره را در تفسیر نمونه آیت الله مکارم شیرازی یا تفسیر نور استاد قرائتی مطالعه کنید.

دو. ما در نماز از زبان خودمان با خداوند سخن می‌گوییم و از ۱۱۴ سوره قرآن فقط سوره حمد است که از زبان مخلوق با خالق سخن گفته شده.

ما در نماز از زبان خداوند نمی‌گوییم « اِیایَّ تَعْبُدون » فقط مرا عبادت کنید. می‌گوییم « اِیّاکَ نَعْبُدُ » ما بندگان فقط تو را عبادت می‌گوییم.

نمی‌گوییم از زبان خداوند که کسانی هستند که « اَنْعَمْتُ عَلَیهِم » من خداوند به آنها نعمت داده‌ام ، از زبان خودمان می‌گوییم کسانی که تو ای خداوند ! به آنها نعمت داده‌ای. « اَنْعَمْتَ عَلَیهِم »

جواب این سؤال که چرا در هر نماز باید سوره حمد را بخوانیم این است که کامل‌ترین سوره قرآن سوره حمد است و این سوره از زبانِ مخلوق با خالق سخن گفته است.


[1] امام رضا : فَقَدِ اجْتَمَعَ فِیهِ مِنْ جَوَامِعِ الْخَیرِ وَ الْحِکمَةِ فِی أَمْرِ الْآخِرَةِ وَ الدُّنْیا. ( عیون أخبار الرضا علیه السلام ، ج‏2، ص 107)