#همنشین_خدا 51 ؛ سجده فرشتگان
#همنشین_خدا 51 ؛ سجده فرشتگان بر آدم
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز ، شما که تلاش میکنید به پرسشهای مذهبی پاسخ کوتاه و گویا بدهی.
میخواهیم با هم به یک پرسشِ مهم پاسخ بدهیم ؛
اگر سجده مخصوص خداست چرا فرشتگان بر حضرت آدم علیه السلام و حضرت یعقوب علیه السلام و پسرانش بر حضرت یوسف علیه السلام سجده کردند؟
جواب : ما دو نوع سجده داریم :
یک. به قصد پرستش.
این مخصوصِ خداست. سجده پرستشِ غیر خداوند ـ حتی سجده پرستش بر پیامبران ـ فحشا هست ، و در قرآن آمده « إِنَّ اللَّهَ لا یأْمُرُ بِالْفَحْشاء»[1] خداوند هرگز دستور به فحشا نمیدهد. بنابراین خداوند هرگز به فرشتهها دستور نمیدهد که بر آدم سجده پرستش کنند.
حضرت یوسف هم که پیامبر خداست و به زندانیهای دیگر میگوید ما نباید مشرک باشیم « ما کانَ لَنا أَنْ نُشْرِک بِاللَّهِ مِنْ شَیء» [2] چنین کسی هرگز اجازه نمیدهد بر او سجده پرستش شود.
حضرت یعقوب هم پیامبر خداست. در سوره صاد آیه ۴۶ آمده که او بنده مُخلَص خداست. بنابراین چنین کسی بر غیر خداوند سجده پرستش نمیکند. [3]
دو. سجده به قصد احترام و اکرام : ما در نماز سجده میکنیم بر خداوند و به سوی کعبه ، یعنی همزمان با پرستش خداوند، به کعبه هم احترام میگذاریم.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند : سجدهی فرشتگان بر آدم «کانَ سُجُودُهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عُبُودِیةً وَ لآِدَمَ إِکرَاماً » هدفشان و قصدشان پرستش خداوند بود و همزمان احترام به حضرت آدم. [4]
گر فرشته سجده بر آدم نمود * سجده بهر حق و آدم قبله بود
در روایات ما هم آمده ، که حضرت یعقوب و پسرانش که بر یوسف سجده کردند «طَاعَةً لِلَّهِ وَ تَحِیةً لِیوسُفَ» هدفشان پرستش خداوند بود و همزمان احترام گذاشتن بر حضرت یوسف. [5]
پس ما یک « مَسجودٌ لَه » داریم ، یعنی هدف سجده که همیشه باید پرستش خداوند باشد.
یک « مَسجودٌ الیه » داریم ، یعنی سمتِ سجده که الان ما مسلمانها به سمت کعبه سجده میکنیم در زمان خلقت حضرت آدم، یک بار قبله خودِ حضرت آدم شد و در زمان حضرت یعقوب یک بار به سوی حضرت یوسف سجده کردند.
بنابراین هیچ گاه در زمان این دو پیامبر الهی یعنی حضرت آدم و یوسف علیهما السلام سجدهی پرستشی برای آنها اتفاق نیفتاد.
[1] سوره اعراف ، آیه 28.
[2] سوره یوسف ، آیه 38.
[3] وَ اذْکرْ عِبادَنا إِبْراهِیمَ وَ إِسْحاقَ وَ یعْقُوبَ أُولِی الْأَیدِی وَ الْأَبْصارِ إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ ذِکرَى الدَّار.
[4] إِنَّ اللَّهَ تَبَارَک وَ تَعَالَى خَلَقَ آدَمَ فَأَوْدَعَنَا صُلْبَهُ وَ أَمَرَ الْمَلَائِکةَ بِالسُّجُودِ لَهُ تَعْظِیماً لَنَا وَ إِکرَاماً وَ کانَ سُجُودُهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عُبُودِیةً وَ لآِدَمَ إِکرَاماً وَ طَاعَةً لِکوْنِنَا فِی صُلْبِهِ. (علل الشرائع ، ج 1 ، ص 6)
[5] امام رضا علیه السلام : أَمَّا سُجُودُ یعْقُوبَ وَ وُلْدِهِ فَإِنَّهُ لَمْ یکنْ لِیوسُفَ وَ إِنَّمَا کانَ ذَلِک مِنْ یعْقُوبَ وَ وُلْدِهِ طَاعَةً لِلَّهِ وَ تَحِیةً لِیوسُفَ کمَا کانَ السُّجُودُ مِنَ الْمَلَائِکةِ لِآدَمَ وَ لَمْ یکنْ لِآدَمَ وَ إِنَّمَا کانَ مِنْهُمْ ذَلِک طَاعَةً لِلَّهِ وَ تَحِیةً لِآدَمَ. (بحار الأنوار ؛ ج 12 ، ص 251)