#همنشین_خدا 7 ؛ برده تاجر آزاد

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلم عزیز

با هم درباره‌ی نماز گفتگو‌‌ می‌کردیم.

در این جلسه‌‌ می‌خواهم به این سؤال پاسخ بدهیم : « من شنیدم نماز باید خالصانه باشد یعنی فقط و فقط برای خداوند باشد. حتی یک درصدش اگر برای غیر خداوند باشد آن نماز خالصانه نخواهد بود و قبول نمی‌شود »

و من فهمیدم نمازم تا حالا خالصانه نبوده ، چون به شوق نعمت‌های بهشتی بوده مثلِ کاخ ها ، نهرها ، درختان ، همسران ، خوردنی ها و نوشیدنی هایی که خداوند به نمازگزاران‌‌ می‌دهد.

نماز من از ترسِ جهنم بوده مثل ترس از آن زنجیرهایی که به دست و پای بی نمازها‌‌ می‌بندند چقدر وحشتناک هست. آن مار و افعی ها چقدر ترسناک هستند.

پس من نمازم خالصانه نبوده است.

جواب : قرآن اخلاص را اینگونه تعریف‌‌ می‌کند « لا نُریدُ مِنْکمْ جَزاءً وَ لا شُکورا [1] »

نماز ما با دو شرط خالصانه است :

یک. توقع « پاداش » فقط و فقط از خداوند داشته باشیم نه غیر خدا.

دو. توقع « تشکر » فقط و فقط از خداوند داشته باشیم نه غیر خدا.

پس اگر ما توقع تشکر و پاداش داشته باشیم از خدا. این با اخلاص هیچ منافاتی ندارد.

اگر برای مردم باشد ، ضد اخلاص است.

با این اوصاف نمازِ شما صد درصد قبول است ، چون به گفته‌های خداوند درباره بهشت و جهنم اعتماد کردی و توقعِ پاداش از خداوند داری.

حتی اگر کسی نماز بخواند برای آثار و فواید دنیایی نماز ، مثلاً به آرامش برسد یا مال و عمرش با برکت بشود یا اینکه شنیده لحظه‌ی قبض روحِ انسانِ با نماز آسان است و به خاطر این فایده نماز بخواند ، این هرگز با اخلاص منافات ندارد.

امام صادق علیه السلام فرمودند :

عبادت و نماز سه نوع است. [2]

یک. عبادتِ بردگان که از ترسِ تنبیه است ، از ترس عذاب‌های جهنم مثلاً نماز‌‌ می‌خوانند.

دو. عبادت تاجران که به شوقِ تشویق و نعمت‌های بهشتی نماز‌‌ می‌خوانند.

اینها هم عبادت خالصانه است و خداوند می‌پذیرد امّا سطحش پایین است. سعی کنیم سطح عبادت‌مان را بالاتر بیاریم.

سه. عبادت آزادگان ، یعنی کسانی که به شوق روی دوست نماز‌‌ می‌خوانند.

در ضمیرِ ما نمی‌گنجد به غیر از دوست کس * هر دو عالم را به دشمن دِه که ما را دوست بس

خود امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند : من در نمازم به طمعِ بهشت عبادت نمی‌کنم ، از ترسِ جهنم هم نماز نمی‌خوانم ، « وَ لَکنْ وَجَدْتُک أَهْلًا لِلْعِبَادَةِ » چون تو را شایسته‌ی پرستیدن دیدم عبادت‌‌ می‌کنم [3] ، یعنی اگر بهشت و جهنمی هم نباشد ، من کمِ عبادتم نمی‌گذارم.

البته این خیلی درجه‌ی بالایی هست که خداوند توفیقش را بدهد من و شما به این درجه برسیم.

گر در طلب منزل جانی ، جانی * گر در طلب لقمه‌ی نانی ، نانی

این نکته رمز گویمت تا دانی * هر چیز که در جستن آنی ، آنی

نمازتان مقبول درگاه خدا.

[1] سوره انسان آیه 9.

[2] إِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَغْبَةً فَتِلْک عِبَادَةُ التُّجَّارِ وَ إِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَهْبَةً فَتِلْک عِبَادَةُ الْعَبِیدِ وَ إِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ شُکراً فَتِلْک عِبَادَةُ الْأَحْرَار (نهج البلاغة ؛ حکمت 237 )

[3] مَا عَبَدْتُک طَمَعاً فِی جَنَّتِک وَ لَا خَوْفاً مِنْ‏ نَارِک‏ وَ لَکنْ وَجَدْتُک أَهْلًا لِلْعِبَادَةِ فَعَبَدْتُک. (عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة ، ج‏1 ، 404)