مناظره هشام بن حکم با ابوشاکر یمانی
مناظره هشام بن حکم با ابوشاکر یمانی
ابوشاکر دَیصانی از دانشمندان معروف عصر امام صادق (علیهالسّلام) بود ، و در صف منکران توحید قرار داشت ، و معتقد به خدای نور و خدای ظلمت بود ، و همواره میکوشید تا با بحثهای کلامی ، عقیده خود را ثابت کند ، و اسلام را نقض نماید ، او بنیانگذار مکتبی به نام دَیصانیّه شده بود ، و شاگردانی داشت ، و حتّی مدّتی «هشام بن حکم» از شاگردان او بود ، در اینجا به یک نمونه ایراد تراشیهای او توجّه کنید : [۱]
۲ - عقیده دوگانهپرستان
ابوشاکر به نظر خود ایرادی برای قرآن یافته بود ، روزی به هشام بن حکم (شاگرد برجسته امام صادق) گفت :
در قرآن آیهای وجود دارد که عقیده ما (دوگانه پرستی) را تصدیق میکند.
هشام : کدام آیهی را میگوئی ؟
ابوشاکر : آنجا که[۲] میخوانیم : «وَهُوَ الَّذِی فیِ السَّماءِ اِلهٌ وَ فِی الارْضِ اِلهٌ :» «او کسی است که در آسمان معبود است و در زمین نیز معبود میباشد» ، بنابراین آسمان معبودی دارد ، و زمین معبود دیگر ،
۳ - جواب امام صادق
هشام میگوید : من ندانستم چگونه به او پاسخ بگویم ، در آن سال به زیارت خانه کعبه مشرّف شدم ، و نزد امام صادق (علیهالسّلام) رفتم و ماجرا را عرض کردم.
امام صادق (علیهالسّلام) فرمود : این سخن بیدین خبیثی است ، هنگامی که بازگشتی از او بپرس : نام تو در کوفه چیست ؟
میگوید : فلان.
بگو : نام تو در بصره چیست ؟
میگوید : فلان ، سپس بگو : «پروردگار ما نیز همینگونه است ، نام او در آسمان «الهِ» است و در زمین نیز نام او «الهِ» است ، همانا در دریاها ، و در صحراها و در هر مکانی ، اِله و معبود ، او است.
هشام میگوید : هنگامی که بازگشتم ، به سراغ ابو شاکر رفتم ، و این پاسخ را به او دادم ، گفت : «این سخن از تو نیست ، این را از حجاز آوردهای» (هذِهِ نَقَلْتَ مِنَ الْحِجازِ). [۳]
۱. ↑ شوشتری ، محمد تقی ، قاموس الرجال ، ج۱۰ ، ص ۳۲۵
۲. ↑ زخرف/سوره۴۳ ، آیه۸۴.
۳. ↑ کلینی ، محمد بن یعقوب ، کافی ، ج۱ ، ص ۱۲۹.