#تاریخچه_نماز جلسه 11 ؛ چگونگی نماز در ادیان گذشته 2

در جلسه قبل چهار ویژگی کلی نماز در امت های گذشته بیان کردیم. بقیه رو در این جلسه بیان می کنیم.

پنج. نمازهای روزانه زمان شروع و پایان داشته است که حضرت لقمان به پسرشان سفارش می‌کنند که «همیشه نمازت را در اول وقت بخوان» [1]

یعنی هر نمازی به محض اینکه زمانش شروع شد ، همان ابتدا بخوان و به تأخیر نیانداز.

شش. نمازها به سمت خاصی خوانده می‌شده ، که نشان دهنده‌ی داشتنِ قبله در امت‌های گذشته بوده.

البته ممکن است قبله‌ی برخی ادیان گذشته هم مانند بخشی از دینِ شان تحریف شده باشد.

ـ زرتشتیان به سمت «نور» نماز می‌خواندند که آن نور یا خورشید یا ماه یا آتش یا . . . است.

ـ صابئین به سمتِ شمال نماز می‌خوانند.

ـ یهود و مسیحیت به سمت بیت المقدس نماز می‌خوانند.

ـ مسلمان‌ها به سمت کعبه نماز می‌خوانند.

هفت. یهود نماز‌های روزانه را سه مورد بیان کرده‌اند ؛ نماز صبح را از حضرت ابراهیم ، نماز عصر حضرتِ اسحاق و نمازِ مغرب را حضرت یعقوب علیهم السلام آموخته‌اند. [2]

در آیه‌ی ۷۳ سوره انبیاء نام این سه پیامبر آمده و در ادامه بیان شده که : « وَ أَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَ إِقَامَ الصَّلَاةِ »

ما به این پیامبران یاد دادیم چگونه کارهای خوب انجام دهند ، و چگونه نماز را اقامه کنند.

که ممکن است این سخن یهودیان درست باشد ، یعنی این سه پیامبر نماز ها را به آنان آموخته باشند.

مسیحیت هم سه نماز اصلی دارند در شبانه روز.

زرتشتیان و صابئیان سه نماز اصلی و دو نماز فرعی ـ که جمعاً پنج نماز می‌شود ـ دارند.

ما مسلمان‌‌ها در شبانه روز پنج نماز داریم ، و بیان شد که حضرت آدم برای سفید شدن بدنش در یک شبانه روز پنج نماز خواندن و جبرئیل به ایشان فرنودند که اگر فرزندان تو این نمازهای پنج‌گانه را در یک شبانه روز بخوانند خداوند گناهان آن‌ها را می‌بخشد و نامه‌ی عملشان پاک و سفید می‌شود. [3]

که طبق این روایت معلوم می‌شود که حضرت آدم هم به فرزندانش سفارش روزانه پنج نماز را می‌کردند.

هشت. در روایت هست که وقتی حضرت ابراهیم علیه‌السلام پایه های کعبه را بالا می‌برد این ذکر را می‌گفت : « سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ‏ وَ اللَّهُ‏ أَكْبَرُ » [4]

روایت دیگر است که اگر کسی در شبانه روز صد مرتبه تسبیحات اربعه را بگوید در آخرت هم‌نشین حضرتِ خضر علیه السلام خواهد شد. [5]

پس مشخص می شود که حضرتِ خضر نیز به این ذکر مداومت داشته‌اند.

و حضرت سلیمان به یک کشاورز فرمودند : « لَتَسْبِيحَةٌ وَاحِدَةٌ يَقْبَلُهَا اللَّهُ خَيْرٌ مِمَّا أُوتِيَ آلُ دَاوُدَ » [6] یک ذکر سبحان الله که خداوند قبول کند از تمامِ حکومت من برتر و بالاتر است.

پس مشخص می‌شود ، پیامبران گذشته هم تسبیحات اربعه که در رکعت سوم و چهارم نماز خوانده می‌شود از آن اطلاع داشته اند و بر این اذکار مداومت می‌کردند.

البته ممکن است خودشان در نمازهایشان آن ذکرها را می گفتند و یا امتّ شان هم از آن‌ها آموخته بودند و آنها هم در نمازهایشان هم می گفتند.

[1] إِذَا جَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَلَا تُؤَخِّرْهَا لِشَیْءٍ. ( وسائل الشيعة ، ج‏ 8 ، ص 282 )

[2] طبق سخن ربی خوزه ب. هانینا ، ( Jose b. Hanina ) هر یک از پدران تاریخ یهود یک نماز تأسیس کردند : ابراهیم نماز صبح را ، اسحاق نماز عصر را و یعقوب نماز مغرب را. ( مرکز تخصصی نماز ، نماز در ادیان ، ص 70 )

[3] علل الشرائع ، ج‏ 2 ، ص 339.

[4] بحار الأنوار ، ج 93 ص 166.

[5] عن النبی صلّی الله علیه و آله : مَن قالَ مائَةَ مَرَّةٍ : «سُبحانَ اللّهِ ، وَ الحَمدُ للّهِ ، وَ لا إلهَ إلَا اللّهُ ، وَ اللّهُ أكبَرُ» كُتِبَ اسمُهُ في ديوانِ الصِّدّيقينَ ، و لَهُ ثَوابُ الصِّدِّيقينَ ، و لَهُ بِكُلِّ حَرفٍ نورٌ عَلَى الصِّراطِ ، و يَكونُ فِي الجَنَّةِ رَفيقَ الخِضرِ عليه السلام‏. ( بحار الأنوار ، ج 93 ، ص 173 )

[6] مستدرك الوسائل ، ج‏ 5 ، ص 323.