111 ـ علت تبعیض قائل شدن والدین بین فرزندان چیست و آیا این کار نادرست است؟

والدین، به عللی بین فرزندان تبعیض قائل می‏شوند که عبارتند از:

1. سن کودکان: به طور معمول، فرزند کوچک‏تر، بیشتر مورد توجه است.

2. جنس کودکان: به دختران بیشتر از پسران توجه می‏شود.

3. فرزند اول: فرزند اول، بیشتر مورد توجه است.

4. رفتار فرزندان: پدر و مادر، فرزندان آرام‏تر را بیشتر دوست دارند و توجهشان به آنان، افزون‏تر است.

5. وضعیت والدین در کودکی: اگر مادر در کودکی مورد توجه نبوده است، اکنون به دختر خود بیشتر توجه می‏کند یا اگر فرزند بزرگ خانواده بوده و بین او و فرزند کوچک تبعیض قائل می‏شده‏اند، اکنون از فرزند بزرگ، جانبداری می‏کند. اگر پدر در کودکی مورد توجه نبوده، اکنون به پسر خود توجه بیشتری دارد.

6. علل خاص و مقطعی: گاهی یکی از فرزندان توفیقی یافته و در مسأله‏ای کامیاب شده است که همین مطلب، سبب توجه افزون‏تر به او می‏شود.

تبعیض بین فرزندان درست نیست و پیامدهای نامطلوبی دارد و اگر می‏خواهید به جهت امتیازات و کامیابی‏های یکی از فرزندان، توجه بیشتری به او داشته باشید و او را تشویق کنید، بکوشید تا جایی که امکان دارد، در حضور فرزند دیگر نباشد و اگر مجبور شدید فرزندتان را در حضور برادر یا خواهرش تشویق کنید، از ذکر نقاط مثبت برادر یا خواهر غفلت نورزید که سبب کینه و حسادت او می‏شود.

گاهی والدین به پیروی از روایت امام علی 7 که فرمود: «ازجر المسیی بثواب المحسن؛ [1] بدکار را با خوبی کردن به نیکوکار، تنبیه کن»، در حضور فرزند بدکار خود، از فرزند خوب، تعریف و تمجید می‏کنند یا برایش هدایایی می‏خرند. این شیوه خوب است؛ اما زمانی باید از آن استفاده کرد که شیوه‏های دیگر (تشویق، تحریک عواطف، اظهار محبت و...) را به کار گرفته باشید.

توجه داشته باشید که مقصود از رفتار عادلانه با فرزندان، رفتار در ظاهر است؛ و گرنه دوست داشتن قلبی، مصداق تبعیض نیست.

[1] ـ نهج‏البلاغه، کلمات قصار، 177.