334 ـ در راه ایجاد مسؤولیتپذیرى در فرزندان،
334 ـ در راه ایجاد مسؤولیتپذیرى در فرزندان، چه موانعى وجود دارد و چگونه مىتوان آنها را از سر راه برداشت؟
موانع ایجاد مسؤولیتپذیرى در فرزندان عبارتند از:
1. به دوش كشیدن مسؤولیت به جاى فرزند: مسؤولیت آماده شدن براى مدرسه، انجام تكالیف، پر كردن اوقات فراغت، امور شخصى، غذا خوردن و... بر عهده خود فرزند است و اگر والدین این مسؤولیتها را به جاى او به دوش كشند، مانع از مسؤولیتپذیرى فرزند مىشوند.
نقش والدین فقط نظارت و كمك در صورت نیاز است. كمك مستقیم به فرزند براى انجام تكالیف مدرسه ممكن است این فكر را در ذهن او ایجاد كند كه به تنهایى قادر نیست كارى را در این زمینه انجام دهد.
2. عدم اعطاى استقلال به فرزند: براى مسؤولیتپذیر كردن فرزند، باید به او استقلال دهید؛ البته استقلالى منطقى و با نظارت. استقلال و مسؤولیت رابطه تنگاتنگى با هم دارند. اگر به فرزند خود مسؤولیت بدهید؛ اما استقلال در تصمیمگیرى ندهید نمىتواند مسؤولیتپذیر شود و اگر استقلال بدهید و او احساس مسؤولیت نكند، باید منتظر حادثهاى ناخوشایند باشید.
3. ترس از ایجاد تنش با فرزند: گاهى ترس از ایجاد تنش والدین و فرزند باعث مىشود او را از انجام مسؤولیتهایش معاف دارند و از این اندیشه پیروى كنند كه «برایم راحتتر است خودم انجامش دهم». این رفتار، فرصت مسؤولیتپذیرى را از فرزند مىگیرد و در آینده متضرر خواهد شد.
4. انتقاد از فرزند و سرزنش او: اگر زندگى كودك با انتقاد و سرزنش همراه شود، احساس مسؤولیت را نخواهد آموخت.
5. كند بودن فرزند در انجام كارها: برخى كودكان آن قدر كند عمل مىكنند كه والدین، كار و مسؤولیت را از آنان مىگیرند و خود انجام مىدهند. براى ایجاد سرعت عمل در فرزند از بازى ركوردگیرى (ر.ک: پرسش 331) استفاده كنید.
6. ناقص انجام دادن كارها: برخى كودكان یا نوجوانان، مسؤولیت واگذار شده را ناقص انجام مىدهند و این باعث مىشود كه والدین یا معلم، وظیفه او را به دیگرى واگذارند یا خود انجام دهند. براى رفع این مشكل، مسؤولیت را به قسمتهاى كوچك تقسیم كنید.
7. سمبل كردن كارها به وسیله فرزند: برخى فرزندان به جاى انجام كار، آن را سمبل مىكنند و سرسرى انجام مىدهند؛ براى مثال به جاى تمیز كردن اتاق، تمام وسایل را زیر تخت، داخل كمد یا جاهاى دیگر پنهان مىكنند. در این صورت، مسؤولیت حتما باید با نظارت شما انجام گیرد.
8. تقاضاى انجام مسؤولیت از فرزند در زمان نامناسب: انجام مسؤولیتها را از فرزندتان در زمانهاى مناسب بخواهید. طبیعى است كه هنگام دیدن فیلمى جذاب از تلویزیون یا در اثناى بازى فوتبال با همسالان، به انجام مسؤولیت رغبت نشان نمىدهد.
9. تذكرهاى پىدرپى والدین: از تذكرهاى پىدرپى بپرهیزید. یك بار به فرزند خود پیام دهید و فرصتى را در اختیارش قرار دهید تا پیام را در ذهن خود تجزیه و تحلیل كند.
10. عدم پیگیرى و نظارت والدین: براى اطمینان از انجام مسؤولیتها به وسیله فرزندان، بازرسى منظم و مكرر والدین لازم است.