332 ـ آیا عواملى وجود دارد كه احساس مسؤولیت در فرزندان را تقویت كند؟

بله، عوامل ذیل مى‏توانند احساس مسؤولیت در فرزندان را تقویت كنند:

1. برنامه‏ریزى، عامل مهمى براى تقویت احساس مسؤولیت و استمرار انجام آن است؛ زیرا انجام امور در زمان مشخص، قدرت به خاطر سپردن فرزند را افزایش مى‏دهد.

2. امكانات لازم (كمد، قفسه، جالباسى و...) تقویت كننده مسؤولیت‏پذیرى است.

3. وضع قانون‏هایى چون «اسباب‏بازى‏ها تخریب نمى‏شوند»، «حمام پس از استحمام تمیز مى‏شود»، «لباس‏ها روى جالباسى قرار مى‏گیرند» و... در تقویت این حس مؤثرند.

4. یادداشت مسؤولیت‏ها و قرار گرفتن در معرض دید فرزندان، مانع از كمرنگ شدن بى‏توجهى به مسؤولیت‏ها مى‏شود.

5. فرزندان به تمرین نیاز دارند؛ پس براى تثبیت مسؤولیت، چند بار باید تكرار شود.

6. در برابر انجام مسؤولیت‏ها، فرزند خود را تحسین و تشویق كنید. دست‏كم دو جنبه مثبت در انجام مسؤولیت بیابید و برایش پاداش در نظر بگیرید. پاداش‏ها لازم نیست همیشه مادى باشد؛ بلكه رفتارهایى چون صرف وقت براى فرزند، توجه، مراقبت، همدردى و خوش‏خلقى نیز پاداش به شمار مى‏روند.

7. استفاده از شیوه تداعى ـ معانى، احساس مسؤولیت را در فرزند تقویت مى‏كند بدین معنا كه انجام مسؤولیت محوله را با خاطره‏اى خوش همراه سازید تا همیشه هنگام انجام مسؤولیت، شیرینى آن خاطره خوش برایش تداعى، و علاقه‏اش به استمرار مسؤولیت بیشتر شود.

8. انجام كارهاى خیریه و داوطلبانه اجتماعى و شركت در برنامه‏هایى چون پاكسازى عمومى شهر و كوه و... عامل مهمى در تقویت احساس مسؤولیت فرزندان است.

9. زمینه حضور فرزند را در اردوها و فعالیت‏هاى جمعى در مدرسه فراهم سازید. این گونه فعالیت‏ها باعث احساس مسؤولیت بیشتر در او مى‏شود.