305 ـ دختر 15 ساله‏ام دائم خیالبافى مى‏كند. آیا مشكلى وجود دارد؟

خیالبافى در دختران نوجوان، بیشتر از پسران است. اگر میزان خیالپردازى او اندك باشد، نگران كننده نیست؛ بلكه مى‏تواند او را به خلاقیت‏هاى هنرى (شعر و شاعرى، نویسندگى، نقاشى و...) ابتكار در معمارى و مهندسى و نوآورى‏هاى فنى و اكتشافات علمى سوق دهد. افزون بر این، راهكارى براى تخلیه احساسات و در نتیجه آرامش است؛ براى مثال، هنگام احساس كینه‏جویى، با خیال انتقام، از شدت ناراحتى خود مى‏كاهد و با ارضاى تخیلى آرزوها و امیال ناكام مانده، به خود آرامش مى‏دهد؛ چرا كه خیالبافى، ساز و كار دفاعى براى مقابله با ناكامى‏ها است؛ اما اگر دائم خیالبافى مى‏كند؛ به گونه‏اى كه در نظام زندگى و درسى‏اش اختلال ایجاد كرده، به معناى وجود مشكل است و باید حل شود.

خیالبافى زیاد نوجوان، مانع از درك واقعیت‏ها مى‏شود و نمى‏تواند آن‏ها را همان گونه كه هستند، دریابد؛ در نتیجه، مانع از ایجاد ارتباط مطلوب با محیط خود مى‏شود. افزون بر این، با خروج از عالم خیال و ورود به عالم واقعى، مشكلات را بزرگ‏تر و بدتر از آنچه هستند، مى‏بیند و در نتیجه دچار اضطراب و ناامیدى مى‏شود؛ بنابراین بكوشید علل این رفتار را بیابید و آن را كاهش دهید.

مهم‏ترین علل خیالبافى افراطى نوجوانان عبارتند از:

1. فشارهاى روحى: فشارهاى روحى ناشى از اختلافات والدین و از هم گسیختگى خانواده، تنبیه بدنى، تبعیض، مقایسه و... عامل مهمى در خیالبافى‏هاى افراطى نوجوان است؛ پس این مشكلات را از بین ببرید؛

2. ناكامى‏ها: ناكامى در درس، در دوست یابى، در رسیدن به آمال و آرزوها او را به خیالپردازى‏هاى افراطى مى‏كشاند. زمینه‏هاى كامیابى‏اش را فراهم آورید و او را در حد توان به آرزوهایش برسانید؛

3. بیكارى: بیكارى نوجوان، تشدید كننده خیالبافى است؛ بنابراین با واگذارى مسؤولیت و برنامه‏ریزى فشرده، جلو آن را بگیرید. براى نوجوان، فشردگى برنامه‏هاى درسى و غیر درسى مطلوب است.

یكى از زمان‏هاى شایع براى تخیلات نادرست كه ممكن است نوجوان شما را به انحرافات جنسى بكشاند، قبل از خواب و پس از بیدار شدن در بستر است كه فشردگى برنامه‏ها و خستگى ناشى از آن، این فرصت را از او مى‏گیرد؛

4. غرق شدن در ادبیات: نوجوانى كه به شدت به ادبیات (شعر و رمان) علاقه‏مند و در آن غرق مى‏شود، زمینه گرایش بیشترى به خیالبافى مى‏یابد؛ پس او را تعدیل كنید.

ثبت نام در كلاس‏هاى داستان‏نویسى و رمان مى‏تواند خیالبافى‏هاى او را در مجراى درستى قرار دهد و از آن بهره ببرد؛ اما زیاده‏روى نشود.