160 ـ ملاک های دوست خوب برای کودک دبستانی ام چیست و چگونه می توانم آن ملاک ها را به او بیاموزم؟

بهترین زمان انتقال ویژگی های دوست خوب به فرزند، همین دوران دبستان است تا براساس آن ها دوستانی را برگزیند و در دوران نوجوانی که دوست یابی، حساسیت بیشتری می یابد نیز ملاک داشته باشد.

بکوشید در موقعیت های مناسب( برای مثال، دیدن فیلمی که در آن، کودکی به جهت دوستی نسنجیده دچار مشکل می شود) یا در قالب قصه یا در گفت و گوهای دوستانه، ملاک های دوست خوب را به او بیاموزید.

مهم ترین ملاک های دوست یابی، اعتقادات و علایق مشترک، همگونی خانوادگی، سلامت نفس، ادب، شخصیت اجتماعی و علاقه مندی به درس و تحصیل است.

برای این که مطمئن شوید دوستان فرزند شما، شرایط مطلوب را دارند، گاهی آنان را از طریق فرزندتان به منزل خود دعوت کنید و به طور غیر مستقیم، متوجه رفتار و گفتارشان باشید.

مسافرت های آخر هفته به خارج از شهر با دوستان او نیز راه مناسبی برای آشنایی با روحیات آنان است.

در صورت مشاهده بدرفتاری هایی قابل تحمل از سوی برخی دوستان که بر فرزندتان تأثیر جدی نمی گذارد، بکوشید آن بدرفتاری ها را اصلاح کنید و اگر نمی توانید یا دوستان فرزندتان اصلاح نمی شوند، در قالب پرسشی از او بپرسید که چرا دوستش سخنان زشتی می گوید تا از این راه، او را متوجه خطای دوست و ناپسند بودن رفتارش کنید. با توجه به این که پیش تر، ملاک های دوست خوب را به او گفته اید، خود متوجه خواهد شد که برخی دوستانش ملاک های واقعی را ندارند، و خود، ارتباطش را قطع یا کم خواهد کرد.

در صورت مشاهده بدرفتاری های جدی و نگران کننده، با نرمی و عطوفت، از فرزندتان بخواهید که ارتباطش را با آن دوست قطع کند.

شما می توانید با مثال هایی ساده و قابل فهم، تأثیر منفی دوست نامناسب را برایش روشن کنید؛ برای مثال، با ضرب المثلی روسی که می گوید: دوست بد، مانند سیب گندیده ای است که باعث گندیده شدن سیب های سالم اطراف خود می شود. [1]

باید برایش توضیح دهید که شخصیت او به شخصیت دوستش گره خورده است و اگر دوستش شخصیت مثبتی نداشته باشد، دیگران، « او» را نیز بی شخصیت می پندارند.

تو اول بگو با کیان دوستی من آن گه بگویم که تو کیستی؟

امام علی 7 می فرماید: ایاک و صحبة من الهاک و اغراک فانه یخذلک و یوبقک [2]

از همنشینی با کسی که تو را می فریبد، بپرهیز؛ زیرا خوار و نابودت می کند.

خوشبختانه کودکان، در برابر چنین خواسته ای از سوی والدین، کمتر مقاومت نشان می دهند و به خواسته آنان عمل می کنند.

باید توجه داشته باشید که قطع ارتباط نوجوان با دوستان نامطلوب، پیچیده تر است و باید حساب شده انجام شود (ر.ک: پرسش 166)

161 ـ آیا اثر دوستان و همسالان بر فرزندان ما جدّی است؟

دوستان و همسالان فرزند شما نمی توانند او را مثل خودشان کنند؛ اما می توانند بر او اثر جدی بگذارند.

یکی از بهترین تعبیرها درباره تأثیر دوست بر انسان، سخن رسول گرامی 6 است که فرمود: مثل الجلیس الصالح مثل الداری إن لم تجد عطره علقک ریحه [3]

همنشین درست کردار، مانند عطرفروشی است که اگر از عطر او چیزی نیابی، رائحه خوش خود را به تو خواهد رساند.

دوستان و همسالان، به این علل تأثیرگذارند:

1. تقلید پذیری کودکان: کودکان، با توجه به ویژگی تقلید پذیری، از دوستان خود اثر می پذیرند.

2. ارتباط بیشتر با همسالان: برای بسیاری از کودکان؛ دوستان، از تکالیف مدرسه، سرگرمی ها، ورزش ها و فعالیت های دیگر مهم ترند؛ به همین جهت وقت بیشتری را با آنان صرف می کنند و در نتیجه، اثر پذیری افزون تری خواهند داشت.

این مسأله در نوجوانان اهمیت بیشتری می یابد؛ زیرا نوجوان، زمان بیشتری را با دوستان و همسالان خود می گذراند. مدت زمانی را که نوجوان با دوستان خود می گذراند، از مدت زمان انجام تکالیف درسی، ارتباط با خانواده و نزدیکان و زمان تنهایی، بیشتر است.

3. تأثیر گروه همسالان: با توجه به این که نوجوان دوست دارد، از طرف گروهی از همسالان پذیرفته شود، به سمت آنان می رود و گروه بر وی اثر جدی می گذارد.

تأثیر گروه همسالان آن قدر فراوان است که حتی گاهی در برابر خانواده می ایستد.

[1] ـ حسین سیدی، یک شاخه گل مینا، ص 80.

[2] ـ غررالحکم، ص 433.

[3] ـ جامع الاخبار، ص 183.