گلچین مطالب نمازی
ﭽ گلچین مطالب نمازی کتاب هزار و یک نکته اخلاقی از دانشمندان ؛ اکبر دهقانﭼ
راه شيخ حسنعلى نخودكى برای سیر و سلوک
شيخ حسنعلى نخودكى رضوان الله علیه فرموده است اساس طريقت حقير (برای سیر و سلوک) بر اين سه پايه استوار است؛
1. غذاى حلال 2. نماز اول وقت و حضور قلب 3. بيدارى پيش از نماز صبح.
(نکته :۲۰)
شکستن نماز به خاطر یک نوشته روی فرش
روزى آيتالله حاج آقا حسين قمى رضوان الله علیه در حالى كه در حرم مطهر حضرت ابا عبدالله الحسين (عليه السلام) مشغول نماز جماعت بود، نماز خود را قطع كرد و اقتدا كنندگان نيز با تعجب نماز را ناتمام رها كرده، نزد آقا آمدند تا از علت اين كار اطلاع پيدا كنند. حاج آقا حسين فرمود:
در هنگام خواندن نماز، متوجه شدم كه كنار فرشى كه روى آن ايستادهام نوشته است: «وقف بالاسرِ حضرت (عليه السلام)!» سريعاً فرش را برداريد و سر جاى خود پهن كنيد تا دوباره نماز را شروع كنم».
(نکته :۴۲)
نماز استیجاری
فرزند آيت الله گلپايگانى رضوان الله علیه گويد: حاج شيخ عبدالكريم حائرى نماز و روزه اى را به پدرم واگذار مىنمايد تا يك نفر را پيدا كند كه نماز و روزه يك سال كسى را ادا نمايد. آقا هم يك نفر ظاهر الصلاح را اجیر می کند. مدتى از اين قضيه مىگذشت كه شخص اجير را داخل كوچه در حال سيگار كشيدن مىبيند. آقا توجه نداشت كه ايشان پشت سرش هست تا اينكه سيگار را خاموش مىكند و در يك دو راهى متوجه پدرم مىشود سلام و احوالپرسى مىكنند و مىگويد: آقا نماز و روزهاى كه واگذار نموده بوديد يك سال نمازش را خواندهام و امروز آخرين روز روزه است در حالى كه چند دقيقه پيش داشته سيگار مىكشيده. پدرم فرمودند: وقتى اين حرف را زد به رويش نياوردم كه شما چند دقيقه قبل سيگار مىكشيديد و از طرفى نيز قدرت مالى نداشتم كه شخص ديگرى را اجير نمايم لذا خودم هم يكسال نماز را خواندم و هم يك ماه روزه گرفتم.
(نکته :۶۰)
وصیت سيد مرتضى
سيد مرتضى رضوان الله علیه در وصيت خود چنين آورده است: (تمام نمازهاى واجب مرا كه در طول عمرم خواندهام به نيابت از من دوباره بخوانيد.) وقتى علت اين وصيت را از ايشان در پاسخ فرمود: زيرا تصور من اين است كه شايد نمازهاى من صددرصد خالص براى خدا انجام نگرفته باشد بلكه درصدى از آنها به خاطر لذت معنوى خودم انجام گرفته باشد! پس همه را قضا كنيد چون اگر يك درصد از نماز هم براى غير خدا انجام گرفته باشد شايسته درگاه الهى نيست.
(نکته :۸۶)
نماز شب اول قبر
محدث قمى رضوان الله علیه گويد: مرحوم ملافتحعلى سلطان آبادى گويد روش من اين بود هر شخصى از دوستان اهل بيت كه از دنيا مىرفت و من از فوت او مطلع مىشدم چه او را مي شناختم و يا نمي شناختم دو ركعت نماز در شب دفن براى او مي خواندم و كسى از اين كار من آگاه نبود تا اينكه روزى يكى از دوستان مرا ملاقات كرد و گفت :
ديشب فلان شخص را در خواب ديدم گفت وقتى از دنيا رفتم. در عذاب بودم تا اينكه دو ركعت نمازى كه فلانى خواند و اسم شما را برد آن دو ركعت نماز مرا نجات داد وقتى آن شخص از من پرسيد اين چه نمازى است روش خود را بيان كردم.
(نکته :۹۴)
پول حمام ملا مهدى نراقى
روزى از روزها (با نداشتن بضاعت مالى) يك ناشناس به محضر ملا مهدى نراقى مىرسد و پول درشتى مثلًا صد تومان رايج آن روز را به اين طلبه گرانمايه اهدا مىكند ولى مرحوم نراقى از گرفتن پول خودداری مىكند بالاخره پس از اصرار زياد پول را دريافت كرده و در جاى معينى مىگذارد. اتفاقاً در همان شب يا شب بعد محتلم مىشود مرحوم نراقى رويهاش چنين بوده كه هرگاه محتلم مىشده قبل از اذان صبح حمام مىرفته و از حمامى تقاضا مىكرده درب حمام را باز كند تا از وقت فضيلت نماز شب محروم نماند.
مرحوم نراقى در مرتبه اول با خواهش و تمنا از حمامى مىخواهد كه درب را به رويش باز كند ولى حمامى توجهى به خواهش او نكرده، آن مرحوم از طريق مال دنيا وارد شده و مىگويد پول حمام را دو برابر مىدهم باز نمىكند، 3 برابر، 4 برابر، 5 برابر، باز نمىكند. 10 برابر، 20 برابر، 30 برابر، و .... بالاخره اجرت حمامى را تا حد همان مبلغ درشت كه آن مرد ناشناس به او داده بود بالا مىبرد. وقتى حمامى آن مبلغ درشت را مىشنود بلافاصله درب را باز مىكند و ايشان وارد حمام مىشود تا به مناجات با رب العالمين بپردازد. پس از غسل به نماز شب ايستاده و عاشقانه اين جمله را مىگويد: بار پروردگارا! تو را شكر مىكنم كه امشب مرا يارى كردى و به هر صورت بود موفق به خواندن نماز شب نمودى!
(نکته :۲۰۳)
گریه شیخ عباس قمی
ميرزا على محدث زاده فرزند شیخ عباس قمى رضوان الله علیه گويد: شبها در نجف موقع سحر قبل از اذان صبح از گريه پدرمان بيدار مىشديم.
(نکته :۲۱۰)
توصيه مرحوم قاضى برای کسب دنیا
علامه طباطبايى رضوان الله علیه مىگويد: چون به نجف اشرف براى تحصيل مشرف شدم به لحاظ خويشاوندى گاه گاهى به محضر مرحوم علامه قاضى شرفياب مىشدم تا يك روز در مدرسهاى ايستاده بودم كه مرحوم قاضى از آنجا عبور مىكردند چون به من رسيدند دست خود را روى شانه من گذاردند و گفتند: اى فرزند! دنيا مىخواهى نماز شب بخوان، آخرت مىخواهى نماز شب بخوان.
(نکته :۲۱۷)
اولین امام جماعت حرم حضرت معصومه سلام الله علیها
آيتالله العظمی مرعشى نجفی رضوان الله علیه گويد: هنگامى كه در قم سكونت كردم، صبحها در حرم حضرت معصومه (سلام الله عليها) اقامه نماز جماعت نمىشد و من تنها كسى بودم كه اين سنت را آنجا رواج دادم و از 60 سال پيش به اين طرف، صبح زود و پيش از باز شدن درهاى حرم مطهر و زودتر از ديگران مىرفتم و منتظر مىايستادم. زمستان و تابستان نداشت. در زمستانها هنگامى كه برف همه جا را مىپوشاند، بيلچهاى كوچك به دست مىگرفتم و راه خود را به طرف صحن باز مىكردم تا خود را به حرم مطهر برسانم. در آغاز خود به تنهايى نماز مىخواندم، تا پس از مدتى يك نفر به من اقتدا كرد و پس از آن كم كم افراد ديگر اقتدا كردند و به اين ترتيب نماز جماعت را در حرم مطهر آغاز كردم و تا امروز كه 60 سال از آن تاريخ مىگذرد ادامه دارد.
(نکته :۲۲۶)
تقلید امام خمينى از یک پزشک
يكى از پزشكان قم نقل مىكرد: هنگامى كه خبر دادند امام خمینی رضوان الله علیه دچار ناراحتى قلبى شدهاند، خود را به بالين ايشان رسانده و فشار خونشان را گرفتم. فشار ايشان، عدد 5 را نشان مىداد كه از نظر طبى خيلى خطرناك بود، كارهاى اوليه را انجام دادم و پس از دو ساعت كه قدرى وضع بهتر شده بود، حركت كردند. عرض كردم: چرا برخاستيد؟ فرمودند: نماز! گفتم: آقا شما در فقه مجتهديد و من در طب، حركت شما به فتواى طبى من حرام است، خوابيده نماز بخوانيد. ايشان با دقت به نظر من عمل كردند و خوابيده نماز خود را خواندند.
(نکته :۲۳۱)
در قنوت نماز وتر به چه کسانی دعا کنیم؟
آيت الله بهجت رضوان الله علیه گويد: سيد مرتضى كشميرى قبل از اذان صبح به صحن مطهر حضرت امير المؤمنين (عليه السلام) مشرف مىشدند در آن زمان صحن مدرسه به نام مرتضوى بوده ايشان به طلبهاى كه در طبقه فوقانى ساكن بوده فرموده بود. سلمان و ابوذر را دعا مكن يعنى در نماز وتر كه طلب مغفرت براى ديگران مستحب است اكتفا به آنان مكن. آقاى بهجت فرمودند: ديگران به دعا و طلب مغفرت محتاجتر از شايستگان هستند.
(نکته :۲۳۴)
کار عجیب آیت الله مروارید
فرزند آيت الله مرواريد رضوان الله علیه می گويد : بنده الان كه پنجاه و چند سال سن دارم يادم نمىآيد كه نماز نافله شب ايشان ترك شده باشد، همچنین يادم نمىآيد كه نماز های روزانه را در منزل به جاى آورده باشند، در تمام سالهاى زندگى پر بركتشان صبحى نشد كه ايشان بعد از فريضه صبح به زيارت حضرت رضا نشتابند.
(نکته :248)
اولین کسی که جشن تكليف گرفت که بود؟
سيد بن طاووس اولین کسی بوده که سنت زیبای جشن تکلیف را گذاشته است. امام خمينى درباره ايشان مىفرمودند ايشان اول تكليفش را جشن گرفته بود و شيرينى مىداد به او گفتند الان كه عيد غدير يا قربان و ... نيست به چه مناسبتى شيرينى مىدهيد؟ گفته بود: واجب الوجود سلطان السلاطين ملك الملوك مرا به حضورش احضار كرده كه بيا نماز بخوان اين دعوت جشن و سرور دارد. حضرت امام فرمود: اگر سن ما به نود سال برسد اين معرفت را پيدا نمىكنيم.
(نکته :۲۵۱)
شیوه علامه قاضی برای شلوغ شدن نماز میت
روزى سيد على آقا قاضى رضوان الله علیه با آيتالله سيد محسن حكيم (مرجع مشهور تقليد) در صحن اميرالمومنين (عليه السلام) تصادفاً با هم ملاقات نمودند. در اين وقت، در صحن جنازهاى را تشييع مىكردند، صاحبان ميت از مرحوم علامه قاضى درخواست اقامه نماز ميت كردند. علامه قاضى، آيتالله حكيم را مأمور به خواندن نماز نموده بود، ایشان امتناع نموده و اصرار به مقدم نمودن مرحوم قاضى كرده بود. مرحوم قاضى فرموده بود: «چون شما بين مردم مشهورتر هستيد، اگر اقامه نماز بكنيد، مردم زيادى جمع مىشوند و اين سبب ثواب زيادى براى ميت مىشود.» به ناچار آقاى حكيم اقامه کردند و علامه قاضى به ايشان اقتدا كردند.»
(نکته :۴۹۸)
رفتار زیبای آيت الله ميرزا على فلسفى
فرزند آيت الله ميرزا على فلسفى گويد: يكى از دوستان از قول ميوه فروشى نزديك منزل پدرم مىگفت: رفتار ايشان جوانِ مرا متحول كرد و از بى دينى به ديندارى برگرداند. ایشان گاهى از مغازه ما ميوه مىخريدند. من پاكت به دست با اشتياق به جلو مىدويدم كه بهترين ميوه را تقديم ايشان بكنم پاكت را با اصرار از من مىگرفتند و مىگفتند: من خودم بلد هستم ميوه برچينم. آنگاه يك دانه ميوه خوب يك دانه متوسط و يك دانه ميوه نامرغوب در پاكت مىگذاشتند. من جلو مىپريدم و مىگفتم حاج آقا چه مىكنيد. چرا ميوه خوب برنمى داريد؟ ایشان بدون توجه به در خواست من كار خود را ادامه مىدادند و مىفرمودند: ديگران هم حقى دارند. جوان من كه ايستاده بود و نظاره مىكرد پس از رفتن ايشان با شگفتى به من مىگفت: آيا چنين آدمى ممكن است؟! همين مشاهده او را اصلاح كرد و حالا نماز مىخواند آن هم به جماعت.
(نکته :۵۸۸)
شیوه آیت الله بروجردی برای دعوت به نماز
روزی يكى از مقلدين آيت الله بروجردى رضوان الله علیه که شخص بسيار ثروتمندى بود و وارث متدينى نداشت خدمت آقاى بروجردى مىرسد و مىگويد من اموال زيادى دارم كه دوست ندارم بعد از خودم به فرزندى كه مقيد به دين نيست برسد. مىخواهم به شما واگذار كنم تا بعد از مرگ من در هر راهى كه صلاح دانستيد به مصرف برسد. اموال به مبلغ سه ميليون تومان در اختيار ايشان قرار مىگيرد.
بعد از فوت او جوانى خدمت آقاى بروجردى مىرسد گويد من پسر همان آقايى هستم كه اموالش را در اختيار شما قرار داده است و الان فقير هستم. آقا مىفرمايد پدرت گفته بود تو مقيد به دين و احكام نيستى آيا قول مىدهى كه متدين شوى؟ می گويد چكار بايد بكنم؟ مىفرمايد: بايد نماز بخوانى جوان قبول مىكند و آيت الله بروجردى تمام اموال را به او برمىگرداند.
(نکته :۶۹۷)
اگر از امام جماعت گناهی دیدیم می توانیم به مردم بگوییم تا به او اقتدا نکنند ؟
يكى از ارادتمندان آیت الله احمدى ميانجى رضوان الله علیه به ايشان گويد: فلان روحانى به شما اهانت كرده اگر اجازه مىدهيد به مردم بگويم تا ديگر پشت سر ايشان نماز جماعت نخوانند ايشان فرموده بود: شما چنين تكليفى نداريد و اگر او را عادل نمىدانى خودت پشت سر او نماز نخوان و اگر به من بد گفته است از او مىگذرم.
(نکته :۷۲۶)
راهکار آیت الله شاه آبادی برای آدم شدن
آيت الله احمدى ميانجى رضوان الله علیه مىفرمودند: روزى آيت الله شاه آبادى (استاد اخلاق امام خمینی) مردم را سرزنش كرده و گفتند چرا آدم نمىشويد. سه نفر از مريدانش خدمت ايشان رسيدند و گفتند راه آدم شدن چيست؟ فرمودند: مشكل است. آنها گفتند شما بفرمائيد.
ايشان فرمود: سه كار انجام دهيد: 1. نماز خود را اول وقت بخوانيد و اگر به جماعت شد بهتر است. 2. در فروش اجناس به مسلمانان به حداقل سود قانع باشيد. 3. خمس مال خود را هر شب از مال خود خارج سازيد.
(نکته :۸۲۰)
شیوه شیخ عباس قمی برای دعوت به نماز
آيت الله بهاءالدينى رضوان الله علیه گويد: يكى از منبرىهايى كه در سطح عالى بودند به محدث قمى (شیخ عباس قمی؛ نویسنده کتاب مفاتیح الجنان) اعتراض مىكند كه اين چه منبرى است كه دارى، پى در پى روىِ منبر از كتب علماى سابق روايات جهنم و بهشت را مىخوانى. منبر خطابى و فنى نمي روى؟
محدث قمى گفته بود شما با آن منابر خطابى و آن همه لفّاظى بفرمائيد چند نفر نماز خوان و متدين درست كرده ايد؟ (آن واعظ محمد تقى اشراقى باجناق ايشان بوده است) در حالى كه من با همين شیوه چقدر نماز خوان درست كردهام و چقدر افراد را به راه آورده و توبه داده ام.
(نکته :۸۲۳)
دعای مختصری که ثواب هزار رکعت نماز دارد
آيت الله مرواريد رضوان الله علیه بارها مىفرمودند: دعاى هنگام خواب را بخوانيد : « يَفْعَلُ اللَّهُ مَا يَشَاءُ بِقُدْرَتِهِ وَ يَحْكُمُ مَا يُرِيدُ بِعِزَّتِهِ » سه مرتبه وقت خواب بخوانيد كه معادل هزار ركعت نماز (مستحبی) است. (این توصیه پیامبر به امیرالمومنین می باشد)
(نکته :۸۲۹)
نشانه انس با خداوند متعال
آيت الله جوادى آملى : گاهى انسان در كنار دوستش مىنشيند و سخنان عادى مىگويد و احساس خستگى نمىكند، اما هنگامى كه به نماز مىايستد برايش دشوار است، زيرا با خدا مأنوس نيست و سخن گفتن با كسى كه انسان با وى مأنوس نيست، ملال آور است. ما نيز اگر خواستيم ببينيم با خدا مأنوس هستيم يا نه، بايد ببينيم از خواندن قرآن كه سخن خدا با ماست و از خواندن نماز كه سخن ما با خداست، احساس ملال مىكنيم يا احساس نشاط.
(نکته :۸۴۶)
نشانه دعاى خالصانه در نماز وتر
آيت الله جوادى آملى : آن دينى كه مىگويد هنگام سحر در نماز شب عده زيادى را دعا كن (حداقل چهل نفر)، همان دين مىگويد روز به فكر حل كار چهل مؤمن باش، براى اينكه وقتى مىگويد شب برخيز و ديگران را هم دعا كن، يعنى روز هم مواظب كارشان باش. اين دستور، درس كَرم به انسان مىآموزد كه ديگران مهمان سفره انسان باشند و به تعبير ديگر اگر انسان بخواهد بداند دعاى او براى چهل نفر در نيمه شب خالصانه بوده، نشانهاش آن است كه مشكل چهار نفر را در روز حل كند.
(نکته :۹۳۴)
توصیه امام حسین علیه السلام به مرحوم آيت الله كمپانى
عارف بزرگوار مرحوم آيت الله حاج شيخ محمد حسين اصفهانى كمپانى اهل مكاشفه بودند. در حالات ايشان آمده است روزى در حرم حضرت امير المؤمنين (عليه السلام) مشغول سجده طولانى بودم كه در آن حال حضرت سيد الشهداء (عليه السلام) را مىبينند كه به ايشان مىفرمايند: اينجا در حضور جمعيت براى عمل سجده طولانى خوب نيست اينگونه اعمال را در جاى خلوت انجام دهيد.
(نکته :۹۳۴)
شیوه آيت الله بروجردی برای نماز نخواندن بر رضا شاه ملعون
وقتى رضاشاه از دنيا رفت جنازه او را به مصر انتقال داده و بعد از غسل يكى از قضات اهل سنت بر او نماز خواند جسد او را موميايى كرده در آرامگاه ملك فاروق به گرو گذاردند و به محمد رضا تذكر دادند چون فوزيه خواهر ملك فاروق كه زن تو بود طلاق دادى تا تمام حقوق و مهريه را رد نكنى جنازه پدر را دريافت نخواهى كرد بعد از هشت سال وقتى جنازه به قم منتقل شد از آقاى بروجردى درخواست كردند نماز ميت بخواند. ايشان فرمود: قاضى اهل سنت بر او نماز خوانده است. اگر من نماز بخوانم از آنجا به ما اعتراض مىكنند اگر نماز قاضى اهل سنت صحيح بوده شما چرا نماز خواندى اگر باطل بود چرا او را دعوت كردهاند كه نماز بخواند. از اين پاسخ آیت الله بروجردى رضوان الله علیه قانع شدند و ديگر نمازى بر او خوانده نشد.
(نکته :۹۷۶)