منظور پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله از اینکه فرمودند

مؤمن در مسجد مانندِ ماهی در آب است «المُؤمِنُ فِی المَسجدِ کَالسَّمکِ فِی الْماء» چیست؟

انسان موجودی دو بعدی است. مثل حیوانات که بعضی آبزی و بعضی خشکزی هستند. حیوان خشکزی مثل پلنگ، اگر در آب بیفتد، یا ماهی اگر در خشکی انداخته شوند، چون راه نجاتی ندارند، خفه می شوند؛ بنابراین، نه ماهی می تواند در خشکی زندگی کند و نه پلنگ می تواند در دریا زنده بماند.

انسان هم موجودی دوجنبه ای است. قلبش با ذکر خدا آن چنان انس دارد که ماهی با دریا و نفْسش با دنیا آن چنان انس دارد که پلنگ با خشکی. همین دو خصوصیت باعث جنگ در درون انسان می شود؛ دل مانند ماهی به طرف خدا و ذکر معاد و معنویات می رود و نفْس مانند پلنگ می‌خواهد به طرف تملک و شهرت وتمتعات دنیوی.

به ماهی درونی که با آب زنده است « فطرت» می گوییم که در مقابل آن غریزه است و می خواهد همیشه پایش در خشکی باشد. دل می خواهد که همیشه در آب و ذکر خدا باشد تا زنده بماند. پنج وقت نماز، به منزله آب برای ماهی دل است و مسجد منبع آن می باشد.

[کتاب نماز ؛ آیت الله حائری شیرازی ، ص 122]


آداب ورود به خانه پادشاه

روایت در کیفیت خروج از خانه و ورود به مسجد می‌گوید: خارج شواز خانه به سوی مسجد، مانند کسی که از خانه و زندگی و بچه و تعلقات دل کنده باشد و بنای برگشتن ندارد.

امام صادق درباره ورود به مسجد می فرمایند: «وقتی به در مسجد رسیدی بدان که تو درگاه سلطان عظیمی را قصد کرده‌ای» یعنی ورود به مسجد قدم گذاشتن بر بساط پادشاه آسمانها و زمین است و باید هیبت پادشاه به دل انسان وارد شود.

انسان ممکن است هر روز به مسجد رود؛ اما یکی از آن مسجد رفتن‌ها آن‌گونه که ذکر شد نباشد و محتوای انسان سازی نداشته باشد. بحث در تعداد نیست، در شوق رفتن به مسجد و بیزاری از برگشتن به خانه است. یکی ممکن است یک بار به مسجد بیاید و مقداری به خدا نزدیک بشود؛ یکی هم ممکن است چند سال به مسجد برود، اما به اندازه همان یک بار هم به خدا نزدیک نشود.

رسول اکرم صلی الله علیه وآله به علی علیه السلام فرمودند وقتی مردم به کثرت [زیادیِ] عمل مشغول هستند تو عمل خود را خالص کن!

[کتاب نماز ؛ آیت الله حائری شیرازی ، ص 123]