نماز تمرین زندگی

نماز كه مظهر كامل اظهار عبوديت است، چنان در اسلام شكل خاص يافته است كه حتى فردى كه مى‌خواهد در گوشۀ خلوت به‌تنهايى نماز بخواند، خودبه‌خود به انجام پاره‌اى از وظايف اخلاقى و اجتماعى از قبيل نظافت [مثل وضو و غسل]، احترام به حقوق ديگران [و دوری از غصب] ، وقت‌شناسى، جهت‌شناسى، ضبط احساسات [دوری از خنده و گریه]، اعلام صلح و سلم با بندگان شايستۀ خدا [مثل سلام نماز] و غيره مقيد مى‌گردد.

شهید مطهری رضوان الله علیه ، مجموعه آثار، ج16، سیری در نهج البلاغه، ص413.


تربیت اسلامی

نماز بسيارى از اصول تربيت اسلامى را در خود گنجانده است. خوردن و آشاميدن در آن ممنوع است؛ خنديدن آن را خراب مى‌كند؛ گريستن براى غير خدا ـ براى هر موضوعى از موضوعات ديگر ـ خرابش مى‌كند؛ زيرا در حال نماز انسان بايد بر تمايلات خود، از قبيل خوردن و خوابيدن غلبه كند و بر احساسات خود، از قبيل خنديدن و گريستن مسلط باشد و خود را نگه دارد.

شهید مطهری رضوان الله علیه ، مجموعه آثار، ج22، تعلیم و تربیت در اسلام، ص804.


تمرین «ما» شدن

قرآن طرفدار «ما» بوده است و هميشه دم از «ما» مى‌زند. در نماز، بعد از آنكه خدا را حمد و ستايش مى‌كنيم: «اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ اَلْعالَمِينَ»؛ خدا را مخاطب قرار مى‌دهيم. من تنها دارم نماز مى‌خوانم و نماز من فرادا است. مى‌خواهم بگويم خدايا تو را پرستش مى‌كنم و از تو كمك مى‌خواهم، ولى اين‌طور مى‌گويم: «إِيّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيّاكَ نَسْتَعِينُ»؛ خدايا «ما» فقط تو را پرستش مى‌كنيم و «ما» فقط از تو يارى مى‌جوييم. نمى‌گوييم «من» فقط تو را پرستش مى‌كنم. در آخر نماز هم مى‌گوييم: «اَلسَّلامُ عَلَيْنا وَ عَلى عِبادِ اللّهِ الصّالِحينَ».

شهید مطهری رضوان الله علیه ، مجموعه آثار، ج23، انسان کامل، ص300.