فداییان امام هادی علیه السلام

حربه گنهكار

الإمام عليّ عليه السلام: سِلاحُ المُذنِبِ الاستِغفارُ.

امام علی عليه السلام: حربه گنهكار، آمرزش‏خواهی است.

غرر الحكم: حدیث 5562.

ميانجی گنهكار

الإمام عليّ عليه السلام: لا شَفيعَ أنجَحُ مِنَ الاستِغفارِ.

امام علی عليه السلام: هيچ ميانجی‏ای مؤثّرتر از آمرزش‏خواهی نيست.

غرر الحكم: حدیث 10658.

فصل چهارم: بركت‏های آمرزش‏خواهی‏

آمرزش خدا

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: إنَّ الشَّيطانَ قالَ: و عِزَّتِكَ يا رَبِّ، لا أبرَحُ أغوي عِبادَكَ ما دامَت أرواحُهُم في أجسادِهِم. قالَ الرَّبُّ: و عِزَّتي و جَلالي، لا أزالُ أغفِرُ لَهُم مَا استَغفَروني.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: شيطان گفت: به عزّتت سوگند ای پروردگار كه بندگانت را تا جان در بدن دارند، گم راه می‏كنم! پروردگار فرمود: «به عزّت و جلالم سوگند كه من هم تا هر زمان از من آمرزش خواهند، آنان را می‏آمرزم!».

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2575

رسول اللّه صلی الله عليه و آله‏ لِعَلِيٍّ عليه السلام: يا عَلِيُّ، إنَّ اللّهَ يَعجَبُ مِن عَبدِهِ إذا قالَ: «رَبِّ اغفِر لي فَإِنَّهُ لا يَغفِرُ الذُّنوبَ إلّا أنتَ» يَقولُ: يا مَلائِكَتي، عَبدي هذا قَد عَلِمَ أنَّهُ لا يَغفِرُ الذُّنوبَ غَيري، اشهَدوا أنّي قَد غَفَرتُ لَهُ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله‏ به علی عليه السلام: ای علی! خدا از بنده‏ای كه بگويد:" پروردگارا! مرا بيامرز؛ زيرا گناهان را جز تو كسی نمی‏آمرزد"، خوشش می‏آيد و می‏فرمايد:" ای فرشتگان من! اين بنده‏ام دانست كه جز من، كسی گناهان را نمی‏آمرزد. گواه باشيد كه من هم او را آمرزيدم"».

بحار الأنوار: ج 77 ص 67.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: من اعطِيَ الاستِغفارَ اعطِيَ المَغفِرَةَ؛ لِأَنَّ اللّهَ يَقولُ: «اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً».

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: به هر كس آمرزش‏خواهی داده شود، آمرزش عطا شود؛ زيرا خداوند می‏فرمايد: «از پروردگارتان، آمرزش بخواهيد كه او آمرزنده است».

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2580

ننوشتن گناهان‏

رسول اللّه صلی الله عليه و آله‏ في تَفسيرِ قَولِهِ تَعالی: «ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ» (ق: 18.): صاحِبُ اليَمينِ أميرٌ عَلی صاحِبِ الشِّمالِ، فَإِذا عَمِلَ حَسَنَةً كَتَبَها لَهُ صاحِبُ اليَمينِ بِعَشرِ أمثالِها، و إذا عَمِلَ سَيِّئَةً فَأَرادَ صاحِبُ الشِّمالِ أن يَكتُبَها، قالَ لَهُ صاحِبُ اليَمينِ: أمسِك، فَيُمسِكُ عَنهُ سَبعَ ساعاتٍ؛ فَإِنِ استَغفَرَ اللّهَ مِنها، لَم يُكتَب عَلَيهِ شَي‏ءٌ، و إن لَم يَستَغفِرِ اللّهَ كُتِبَ لَهُ سَيِّئَةٌ واحِدَةٌ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله‏ در تفسير سخن خداوند متعال: «هيچ سخنی بر زبان نمی‏آورد، جز آن كه نزد او، نگاهبانی آماده است»: فرشته دست راست، فرمانده فرشته دست چپ است. هرگاه شخص كار نيكی انجام دهد، فرشته دست راست، آن را ده برابر می‏نويسد، و هرگاه كار بدی كند و فرشته دست چپ بخواهد آن را بنويسد، فرشته دست راست به او می‏گويد: «دست نگه دار»، و او تا هفت ساعت، دست نگه می‏دارد. اگر در اين مدّت از خدا آمرزش خواست، چيزی برای او نمی‏نويسد، و اگر از خدا آمرزش نخواست، تنها يك گناه برايش می‏نويسد.

بحار الأنوار: ج 5 ص 321.

پاك كردن گناهان‏

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: لِكُلِّ داءٍ دَواءٌ، و دَواءُ الذُّنوبِ الاستِغفارُ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر دردی درمانی دارد و درمان گناهان، آمرزش‏خواهی است.

الكافي: ج 2 ص 439.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: أ لا أدُلُّكُم عَلی دائِكُم و دَوائِكُم، ألا إنَّ داءَكُمُ الذُّنوبُ، و دَواءَكُمُ الاستِغفارُ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: آيا شما را به دردتان و درمانتان، راه نمايی نكنم؟ بدانيد كه درد شما، گناهان است و درمانتان، آمرزش‏خواهی.

بحار الأنوار: ج 93 ص 282.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: لا تَنسَيَنَّ الاستِغفارَ في صَلاتِكَ؛ فَإِنَّها مَمحاةٌ لِلخَطايا بِرَحمَةِ اللّهِ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: آمرزش‏خواهی در نمازت را هيچ‏گاه از ياد مبر؛ زيرا كه آن، به لطف خداوند، خطاها را پاك می‏كند.

بحار الأنوار: ج 85 ص 200.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن ظَلَمَ أحَدا فَفاتَهُ، فَليَستَغفِرِ اللّهَ لَهُ فَإِنَّهُ كَفّارَةٌ لَهُ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس به شخصی ستم كند و [برای جلب رضايت او] به او دسترس نداشته باشد، از خدا برايش طلب آمرزش كند؛ زيرا اين، كفّاره [ستم‏] اوست.

بحار الأنوار: ج 75 ص 313.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: ما كَبيرَةٌ بِكَبيرَةٍ مَعَ الاستِغفارِ، و لا صَغيرَةٌ بِصَغيرَةٍ مَعَ الإِصرارِ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هيچ گناه بزرگی با وجود آمرزش‏خواهی، بزرگ نيست، و هيچ گناه كوچكی، با وجود ادامه دادن به آن، كوچك نيست.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2595

الإمام الباقر عليه السلام: كانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله وَ الاستِغفارُ لَكُم حِصنَينِ حَصينَينِ مِنَ العَذابِ، فَمَضی أكبَرُ الحِصنَينِ و بَقِيَ الاستِغفارُ، فَأَكثِروا مِنهُ؛ فَإِنَّهُ مَمحاةٌ لِلذُّنوبِ، قالَ اللّهُ عز و جل: «وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ وَ ما كانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ» (الأنفال: 33.)

امام باقر عليه السلام: پيامبر خدا و آمرزش‏خواهی، دو سنگر مستحكم در برابر آتش برای شما بودند. سنگر بزرگ‏تر رفت و آمرزش‏خواهی مانْد. پس آن را فراوان بگوييد؛ زيرا پاك كننده گناهان است. خداوند عز و جل فرموده است: «تا تو در ميان آنانی، خدا عذابشان نمی‏كند، و تا زمانی كه آمرزش بخواهند، خداوند عذاب كننده ايشان نباشد».

بحار الأنوار: ج 93 ص 279.

الإمام عليّ عليه السلام‏: تَعَطَّروا بِالاستِغفارِ، لا تَفضَحكُم رَوائِحُ الذُّنوبِ.

امام علی عليه السلام: به عطر آمرزش‏خواهی معطّر شويد تا بوی گناهان، شما را رسوا نسازد.

بحار الأنوار: ج 6 ص 22.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: يا أيُّهَا النّاسُ! إنَّ أنفُسَكُم مَرهونَةٌ بِأَعمالِكُم فَفُكّوها بِاستِغفارِكُم، و ظُهورَكُم ثَقيلَةٌ مِن أوزارِكُم‏ (الوِزر: الذنب و الإثم) فَخَفِّفوا عَنها بِطولِ سُجودِكُم.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: ای مردم! جان‏های شما، در بند و زنجیر كردارهای شماست. پس با آمرزش‏خواهی خود، آنها را آزاد كنيد. پشت‏های شما از بار گناهانتان، گران‏بار گشته است. با سجده‏های طولانی خويش، آنها را سبُك كنيد.

بحار الأنوار: ج 96 ص 356.

صيقل دادن دل‏ها

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: إنَّ لِلقُلوبِ صَدأً كَصَدإِ النُّحاسِ، فَاجلوها بِالاستِغفارِ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: دل‏ها همانند مس، زنگار می‏بندند. پس آنها را با آمرزش‏خواهی، صيقل دهيد.

بحار الأنوار: ج 93 ص 284.

ايمنی از عذاب و بلاها

رسول اللّه صلی الله عليه و آله‏ في دُعاءٍ لَهُ و قَدِ انكَسَفَتِ الشَّمسُ: رَبِّ! أ لَم تَعِدني أن لا تُعَذِّبَهُم و أنَا فيِهم؟ أ لَم تَعِدني أن لا تُعَذِّبَهُم و هُم يَستَغفِرونَ؟

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله‏ در دعايی از ايشان در هنگام خورشيدگرفتگی: پروردگارا! مگر به من، وعده ندادی كه تا من در ميان آنان هستم، عذابشان نكنی؟ مگر به من وعده ندادی كه تا وقتی آمرزش می‏طلبند، عذابشان نكنی؟

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2609

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: أكثِروا مِن قَولِ: لا إلهَ إلَا اللّهُ وَ الاستِغفارِ؛ فَإِنَّهُما أمانٌ فِي الدُّنيا مِنَ الذُّلِّ، و فِي الآخِرَةِ جُنَّةٌ مِنَ النّارِ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: جمله «معبودی جز خدا نيست» را بسيار بگوييد و فراوان آمرزش بطلبيد؛ زيرا اين دو در دنيا، امان از خواری‏اند و در آخرت، سپر در برابر آتش‏اند.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2610

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: فِي الأَرضِ أمانانِ: أنَا أمانٌ، وَ الاستِغفارُ أمانٌ، و أنَا مَذهوبٌ بي، و يَبقی أمانُ الاستِغفارِ عِندَ كُلِّ حَدَثٍ و ذَنبٍ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: در زمين، دو امان وجود دارد: من، يك امان هستم و آمرزش‏خواهی، امان ديگر. من، بُرده می‏شوم و امان آمرزش‏خواهی، در هنگام هر رُخداد و گناهی بر جای می‏مانَد.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2611

الإمام عليّ عليه السلام: لَو أنَّ النّاسَ حينَ عَصَوا أنابوا وَ استَغفَروا، لَم يُعَذَّبوا و لَم يُهلَكوا.

امام علی عليه السلام: اگر مردم، زمانی كه نافرمانی [خدا] كردند، توبه می‏نمودند و آمرزش می‏طلبيدند، عذاب نمی‏شدند و هلاك نمی‏گشتند.

غرر الحكم: حدیث 7583.

زدودن غم و اندوه‏

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَنِ استَبطَأَ الرِّزقَ فَليُكثِر مِنَ التَّكبيرِ، و مَن كَثُرَ هَمُّهُ و غَمُّهُ فَليُكثِر مِنَ الاستِغفارِ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس در رسيدن روزی كُندی ديد، بسيار تكبير بگويد، و هر كس غم و اندوهش بسيار شد، طلب آمرزش كند.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2617

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن أكثَرَ مِنَ الاستِغفارِ جَعَلَ اللّهُ لَهُ مِن كُلِّ هَمٍّ فَرَجا، و مِن كُلِّ ضيقٍ مَخرَجا، و يَرزُقُهُ مِن حَيثُ لا يَحتَسِبُ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس بسيار آمرزش‏خواهی كند، خداوندْ برای هر غم، او گشايشی، و برای هر تنگنای او، برون رفتی قرار می‏دهد و او را از جايی كه گمان نمی‏برَد، روزی می‏دهد.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ ص 78.

عن محمّد بن الريّان: كَتَبتُ إلی أبِي الحَسَنِ الثّالِثِ عليه السلام أسأَلُهُ أن يُعَلِّمَني دُعاءً لِلشَّدائِدِ وَ النَّوازِلِ‏ وَ المُهِمّاتِ و قَضاءِ حَوائِجِ الدُّنيا وَ الآخِرَةِ، و أن يَخُصَّني كَما خَصَّ آباؤُهُ مَوالِيَهُم. فَكَتَبَ إلَيَّ: الزَمِ الاستِغفارَ.

محمّد بن ريّان: به امام هادی عليه السلام نوشتم و درخواست كردم كه دعايی برای سختی‏ها و بلايا و گرفتاری‏ها و برآورده شدن حوايج دنيا وآخرت، به من بياموزد و به من، عنايت خاصّ ورزَد، چنان كه پدرانش به دوستانشان عنايت ويژه داشتند. امام عليه السلام به من نوشت: «آمرزش‏خواهی را وامگذار».

بحار الأنوار: ج 93 ص 283.

گشايش روزی‏

الإمام عليّ عليه السلام‏: الاستِغفارُ يَزيدُ فِي الرِّزقِ.

امام علی عليه السلام: آمرزش‏خواهی، روزی را بسيار می‏كند.

بحار الأنوار: ج 93 ص 277.

الإمام عليّ عليه السلام‏: قَد جَعَلَ اللّهُ سُبحانَهُ الاستِغفارَ سَبَبا لِدُرورِ الرِّزقِ، و رَحمَةِ الخَلقِ، فَقالَ سُبحانَهُ: «اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً* يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً* وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهاراً» (نوح: 10 تا 12) فَرَحِمَ اللّهُ امرَأً استَقبَلَ تَوبَتَهُ، وَ استَقالَ خَطيئَتَهُ، و بادَرَ مَنِيَّتَهُ.

امام علی عليه السلام: خداوندِ پاك، آمرزش‏خواهی را سبب سرازير شدن روزی، و مهر آوردن بر آفريدگان قرار داد و فرمود: «از پروردگارتان، آمرزش بخواهيد كه او آمرزنده است، تا باران را پياپی بر شما فرو فرستد و با مال و فرزندان، شما را ياری رساند و برايتان، باغ‏ها پديد آورد و برايتان، جويبارها روان می‏سازد». پس رحمت خدا بر آن كسی كه به توبه رو آورَد و از خطايش دست بكِشد و پيش از مرگش كاری بكند!

بحار الأنوار: ج 91 ص 313.

الإمام الباقر عليه السلام: إذا أبطَأَ عَلَيكَ رِزقٌ فَقُل: أستَغفِرُ اللّهَ.

امام باقر عليه السلام: هرگاه روزی‏ای به تو دير رسيد، بگو: «از خدا آمرزش می‏طلبم».

بحار الأنوار: ج 78 ص 187.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله‏ في صَلاةِ الاستِغفارِ: إذا رَأَيتَ في مَعاشِكَ ضيقا، و في أمرِكَ التِياثا، فَأَنزِل حاجَتَكَ بِاللّهِ عز و جل، و لا تَدَع صَلاةَ الاستِغفارِ.

و هِيَ رَكعَتانِ: تَفتَتِحُ الصَّلاةَ و تَقرَأُ الحَمدَ و «إنّا أنزَلناهُ» مَرَّةً واحِدَةً في كُلِّ رَكعَةٍ، ثُمَّ تَقولُ بَعدَ القِراءَةِ: «أستَغفِرُ اللّهَ» خَمسَ عَشرَةَ مَرَّةً، ثُمَّ تَركَعُ فَتَقولُها عَشرا، عَلی هَيئَةِ صَلاةِ جَعفَرٍ رضی الله عنه؛ يُصلِحُ اللّهُ لَكَ شَأنَكَ كُلَّهُ إن شاءَ اللّهُ تَعالی.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله‏ در نماز آمرزش‏خواهی: هرگاه در زندگی خود، مضيقه و در كارهايت، كُندی [و گِرِهی‏] ديدی، حاجتت را به نزد خداوند عز و جل ببر و نماز آمرزش‏خواهی را وا مگذار. و آن، دو ركعت است: نماز را آغاز می‏كنی و سوره‏ حمد و «إِنَّا أَنْزَلْناهُ» را يك بار در هر ركعت می‏خوانی. سپس، بعد از قرائت، پانزده مرتبه «استغفر اللّه» می‏گويی. آنگاه به ركوع می‏روی و باز، ده مرتبه آن را می‏گويی، به شيوه نماز جعفر كه خداوند از او خشنود باد خداوند إن‏شاءاللّه تعالی تمام گرفتاری‏های تو را برطرف می‏كند.

بحار الأنوار: ج 91 ص 354.

بسياری دانش و دارايی‏

الإمام الصادق عليه السلام: مَن قالَ كُلَّ يَومٍ أربَعَمِئَةِ مَرَّةٍ مُدَّةَ شَهرَينِ مُتَتابِعَينِ، رُزِقَ كَنزا مِن عِلمٍ أو كَنزا مِن مالٍ، و هُوَ: أستَغفِرُ اللّهَ الَّذي لا إلهَ إلّا هُوَ الرَّحمنُ الرَّحيمُ، الحَيُّ القَيّومُ، بَديعُ السَّماواتِ وَ الأَرضِ، مِن جَميعِ جُرمي و ظُلمي و إسرافي عَلی نَفسي، و أتوبُ إلَيهِ.

امام صادق عليه السلام: هر كس دو ماه پياپی، روزی چهارصد مرتبه بگويد: «از خدايی كه معبودی نيست، جز او كه مهرگستر مهربان، زنده پاينده و پديد آوردنده آسمان‏ها و زمين است، آمرزش می‏طلبم از همه جرم‏ها و ستم‏هايم و زياده روی‏هايم در حقّ خودم، و به درگاه او توبه می‏كنم»، گنجی از دانش يا گنجی از دارايی، روزی‏اش می‏شود.

بحار الأنوار: ج 87 ص 20.

پرداخته شدن بدهی‏ها

عن إسماعيل بن سهل: كَتَبتُ إلی أبي جَعفَرٍ (صَلَواتُ اللّهِ عَلَيهِ): إنّي قَد لَزِمَني دَينٌ فادِحٌ، فَكَتَبَ: أكثِر مِنَ الاستِغفارِ، و رَطِّب لِسانَكَ بِقِراءَةِ «إنّا أنزَلناهُ».

اسماعيل بن سهل: به امام باقر كه درودهای خدا بر او باد نوشتم: بدهی سنگينی دامنگيرم شده است. ايشان [، در پاسخ من‏] نوشت: «بسيار آمرزش بخواه و زبانت را به تلاوت‏ «إِنَّا أَنْزَلْناهُ» تَر و تازه بدار.

بحار الأنوار: ج 92 ص 329.

روزی شدن فرزند

عن محمّد بن يوسف عن أبيه: سَأَلَ رَجُلٌ أبا جَعفَرٍ عليه السلام و أنَا عِندَهُ فَقالَ لَهُ: جُعِلتُ فِداكَ، إنّي كَثيرُ المالِ و لَيسَ يولَدُ لي وَلَدٌ، فَهَل مِن حيلَةٍ؟ قالَ: نَعَم، استَغفِر رَبَّكَ سَنَةً في آخِرِ اللَّيلِ مائَةَ مَرَّةٍ، فَإِن ضَيَّعتَ ذلِكَ بِاللَّيلِ فَاقضِهِ بِالنَّهارِ، فَإِنَّ اللّهَ يَقولُ: «اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ» إلی آخِرِهِ.

محمّد بن يوسف، از پدرش: من در محضر امام باقر عليه السلام بودم كه مردی به ايشان گفت: قربانت گردم! من، ثروت بسيار دارم؛ امّا بچّه‏دار نمی‏شوم. آيا راه چاره‏ای وجود دارد؟

فرمود: «آری. به مدّت يك سال، در آخر شب، صد مرتبه از پروردگارت آمرزش بخواه، و اگر شبْ آن را از دست دادی، روز، قضايش را به جای آور؛ زيرا خداوند می‏فرمايد: «از پروردگارتان، آمرزش بخواهيد» تا آخر آيه».

بحار الأنوار: ج 87 ص 221.

عن سعيد بن يسار: قالَ رَجُلٌ لِأَبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام: لا يولَدُ لي، فَقالَ: استَغفِر رَبَّكَ فِي السَّحَرِ مائَةَ مَرَّةٍ، فَإِن نَسيتَهُ فَاقضِهِ.

سعيد بن يسار: مردی به امام صادق عليه السلام گفت: فرزندی برايم متولّد نمی‏شود. فرمود: «در هنگام سحر، صد بار از پروردگارت آمرزش بخواه و اگر [در آن هنگام‏] فراموش كردی، قضايش را به جا آور».

الكافي: ج 6 ص 9.

عن عمر بن أبي حسنة الجمّال: شَكَوتُ إلی أبِي الحَسَنِ عليه السلام قِلَّةَ الوَلَدِ، فَقالَ لي: استَغفِرِ اللّهَ، و كُلِ البَيضَ بِالبَصَلِ.

عمر بن ابی حسنه جمّال: به ابو الحسن عليه السلام‏ (امام كاظم يا امام رضا عليهما السلام ) از كمی فرزند، شكايت كردم. فرمود: «از خدا آمرزش بخواه و تخم مرغ همراه با پياز بخور».

بحار الأنوار: ج 66 ص 46.

همراه بودن با اهل بيت‏

عن إسماعيل بن سهل: كَتَبتُ إلی أبي جَعفَرٍ الثّاني عليه السلام: عَلِّمني شَيئا إذا أنَا قُلتُهُ كُنتُ مَعَكُم فِي الدُّنيا وَ الآخِرَةِ، قالَ: فَكَتَبَ بِخَطِّهِ أعرِفُهُ: أكثِر مِن تِلاوَةِ «إنّا أنزَلناهُ»، و رَطِّب شَفَتَيكَ بِالاستِغفارِ.

اسماعيل بن سهل: به امام جواد عليه السلام نوشتم: چيزی به من بياموز كه چون آن را بگويم، در دنيا و آخرت، با شما باشم. امام عليه السلام با خطّ خودش كه آن را می‏شناختم، [برای من‏] نوشت: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ» را بسيار تلاوت كن و لبانت را به آمرزش‏خواهی، تَر و تازه بدار.

بحار الأنوار: ج 92 ص 328.

فصل پنجم: اوقات مناسب برای آمرزش‏خواهی‏

الإمام الصادق عليه السلام: إنَّ أفضَلَ ما دَعَوتُمُ اللّهَ بِالأَسحارِ، قالَ اللّهُ تَعالی: «وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ».

امام صادق عليه السلام: بهترين زمان برای دعا كردن شما به درگاه خدا، سحرگاهان است. خداوند متعال، فرموده است: «... و آمرزش‏خواهانِ در سحرگاهان».

بحار الأنوار: ج 87 ص 165.

الإمام الصادق عليه السلام: قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله: خَيرُ وَقتٍ دَعَوتُمُ اللّهَ عز و جل فيهِ الأَسحارُ، و تَلا هذِهِ الآيَةَ في قَولِ يَعقوبَ عليه السلام: «سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي» و قالَ: أخَّرَهُم إلَی السَّحَرِ.

امام صادق عليه السلام: پيامبر خدا فرمود: «بهترين زمانی كه در آن، خداوند عز و جل را می‏خوانيد، سحرگاهان است». اين آيه را كه گفته يعقوب عليه السلام است، تلاوت كرد: «به زودی، از پروردگارم برايتان آمرزش می‏طلبم». و فرمود: « [يعقوب عليه السلام‏] آمرزش‏خواهی برای آنان را تا سحرگاه، به تأخير انداخت».

بحار الأنوار: ج 12 ص 266.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: ثَلاثَةٌ مَعصومونَ مِن شَرِّ إبليسَ و جُنودِهِ: الذّاكِرونَ اللّهَ كَثيرا بِاللَّيلِ‏ وَ النَّهارِ، وَ المُستَغفِرونَ بِالأَسحارِ، وَ الباكونَ مِن خَشيَةِ اللّهِ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: سه گروه‏اند كه از گزند ابليس و سربازانش مصون‏اند: كسانی كه‏ شب و روزْ خداوند را بسيار ياد می‏كنند، آمرزش‏خواهانِ در سحرگاهان، و گريه كنندگان از ترس خدا.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2649

رسول اللّه صلی الله عليه و آله‏ لِعَلِيٍّ عليه السلام: يا عَلِيُّ، صَلِّ مِنَ اللَّيلِ و لَو قَدرَ حَلبِ شاةٍ، و بِالأَسحارِ فَادعُ؛ لا تُرَدَّ لَكَ دَعوَةٌ، فَإِنَّ اللّهَ تَبارَكَ و تَعالی يَقولُ: «وَ الْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحارِ».

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله‏ به علی عليه السلام: ای علی! پاسی از شب را نماز بخوان، حتّی اگر به اندازه زمان دوشيدن گوسفندی باشد. در سحرگاهان، دعا كن كه دعايت رد نمی‏شود؛ زيرا خداوند تبارك و تعالی می‏فرمايد: «و آمرزش‏خواهانِ در سحرگاهان».

بحار الأنوار: ج 87 ص 167.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله‏ مِن وَصِيَّتِهِ لِأَبي ذَرٍّيا أبا ذَرٍّ، يَقولُ اللّهُ تَبارَكَ و تَعالی: إنَّ أحَبَّ العِبادِ إلَيَّ المُتَحابّونَ مِن أجلي، المُتَعَلِّقَةُ قُلوبُهُم بِالمَساجِدِ، وَ المُستَغفِرونَ بِالأَسحارِ، اولئِكَ إذا أرَدتُ بِأَهلِ الأَرضِ عُقوبَةً ذَكَرتُهُم فَصَرَفتُ العُقوبَةَ عَنهُم.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله‏ : ای ابوذر! خداوند تبارك و تعالی می‏فرمايد: «محبوب‏ترين بندگان در نزد من، آنان‏اند كه به خاطر من، يكديگر را دوست می‏دارند، دل‏بسته مسجدهايند، و آمرزش‏خواهانِ در سحرگاهان‏اند. اينان‏اند كه هرگاه بخواهم اهل زمين را كيفر دهم، به ياد ايشان می‏افتم و از كيفر دادنشان، منصرف می‏شوم».

بحار الأنوار: ج 77 ص 86.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: إنَّ اللّهَ تَبارَكَ و تَعالی و مَلائِكَتَهُ يُصَلّونَ عَلَی المُستَغفِرينَ وَ المُتَسَحِّرينَ بِالأَسحارِ؛ فَليَتَسَحَّر أحَدُكُم و لَو بِشَربَةٍ مِن ماءٍ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: خداوند تبارك و تعالی و فرشتگانش، بر كسانی كه در سحرگاهان آمرزش می‏طلبند و سَحَری می‏خورند، درود (رحمت) می‏فرستند. پس، هر يك از شما، حتّی اگر شده با جرعه‏ای آب، سَحَری بخورد.

بحار الأنوار: ج 96 ص 313.

دعای قنوت نماز وَتْر

من لا يحضره الفقيه: كانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله يَستَغفِرُ اللّهَ فِي الوَترِ سَبعينَ مَرَّةً و يَقولُ: «هذا مَقامُ العائِذِ بِكَ مِنَ النّارِ» سَبعَ مَرّاتٍ.

من لا يحضره الفقيه: پيامبر خدا، در [دعای قنوت‏] نماز وَتْر، هفتاد مرتبه از خدا آمرزش می‏طلبيد و هفت مرتبه می‏گفت: «اينجا، كسی ايستاده كه از آتش به تو پناه آورده است».

من لا يحضره الفقيه: ج 1 ص 489.

الإمام الصادق عليه السلام: مَن قالَ في وَترِهِ إذا أوتَرَ: «أستَغفِرُ اللّهَ رَبّي و أتوبُ إلَيهِ» سَبعينَ مَرَّةً، و واظَبَ عَلی ذلِكَ حَتّی تَمضِيَ سَنَةٌ، كَتَبَهُ اللّهُ عِندَهُ مِنَ المُستَغفِرينَ بِالأَسحارِ، و وَجَبَت لَهُ الجَنَّةُ وَ المَغفِرَةُ مِنَ اللّهِ عز و جل.

امام صادق عليه السلام: هر كس در ركعت آخر از سه ركعت نماز وَتْر، هفتاد بار بگويد: «از خداوند پروردگارم، آمرزش می‏طلبم و به درگاه او توبه می‏برم» و به اين كار ادامه دهد تا يك سال بگذرد، خداوند، او را جزو آمرزش‏خواهانِ در سحرگاهان می‏نويسد و بهشت و آمرزش الهی بر او واجب می‏گردد.

من لا يحضره الفقيه: ج 1 ص 489.

الإمام الصادق عليه السلام: القُنوتُ فِي الوَترِ الاستِغفارُ، و فِي الفَريضَةِ الدُّعاءُ.

امام صادق عليه السلام: قنوت در [نماز] وَتْر [برای‏] آمرزش‏خواهی است و در نماز واجب، [برای‏] دعا كردن.

من لا يحضره الفقيه: ج 1 ص 491.

عن معاوية بن عمّار: سَمِعتُ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام يَقولُ في قَولِ اللّهِ عز و جل‏ «وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ»: فِي الوَترِ في آخِرِ اللَّيلِ سَبعينَ مَرَّةً.

معاوية بن عمّار: از امام صادق عليه السلام شنيدم كه در باره اين فرموده خداوند عز و جل «و آمرزش‏خواهانِ در سحرگاهان» می‏فرمايد: يعنی در [نماز] وَتْر آخر شب، هفتاد مرتبه استغفار می‏كنند.

بحار الأنوار: ج 87 ص 207.

عن رجاء بن أبي الضحّاك‏ في ذِكرِ سيرَةِ الإِمامِ الرِّضا عليه السلام و هُوَ في طَريقِهِ إلی خُراسانَ: ... و كانَ قُنوتُهُ في جَميعِ صَلَواتِهِ: رَبِّ اغفِر وَ ارحَم، و تَجاوَز عَمّا تَعلَمُ، إنَّكَ أنتَ الأَعَزُّ الأَجَلُّ الأَكرَمُ.

رجاء بن ابی ضحّاك، در توصیف رفتار امام رضا عليه السلام در راه سفر به خراسان: ... دعای قنوت ايشان در همه نمازهايش اين بود: «پروردگارا! بيامرز و رحم كن، و از آنچه [از گناهانم‏] می‏دانی، درگذر كه تو عزيزترين و بزرگ‏ترين و كريم‏ترينی».

بحار الأنوار: ج 49 ص 91.

روز جمعه‏

الإمام الصادق عليه السلام: و مَن صَلّی عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ عليهم السلام في يَومِ جُمُعَةٍ مائَةَ صَلاةٍ وَ استَغفَرَ مائَةَ مَرَّةٍ، و قَرَأَ «قُل هُوَ اللّهُ أحَدٌ» مائَةَ مَرَّةٍ، غُفِرَ لَهُ البَتَّةَ.

امام صادق عليه السلام: هر كس در روز جمعه، صد مرتبه بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرستد و صد مرتبه طلب آمرزش كند و صد مرتبه‏ «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بخواند، قطعاً آمرزيده شود.

بحار الأنوار: ج 89 ص 355.

بامدادان و شامگاهان‏

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: ما مِن صَباحٍ إلّا و مَلَكانِ يُنادِيانِ يَقولانِ: « اللّهُمَّ عَجِّل لِلمُنفِقِ مالَهُ خَلَفا، و لِلمُمسِكِ تَلَفا»، فَهذا دُعاؤُهُما حَتّی تَغرُبَ الشَّمسُ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هيچ بامدادی نيست، مگر آن كه دو فرشته، بانگ برآورده، می‏گويند: «بار خدايا! به آن كه مال خويش را انفاق می‏كند، هر چه زودتر، عوض عطا كن، و به آن كه از انفاق، خودداری می‏ورزد، در تلف كردن مال او تعجيل فرما»، و تا غروب آفتاب، دعای آن دو اين باشد.

بحار الأنوار: ج 93 ص 380.

ماه رجب، بويژه شب نيمه آن‏

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: رَجَبٌ شَهرُ الاستِغفارِ لِامَّتي، أكثِروا فيهِ الاستِغفارَ، فَإِنَّهُ غَفورٌ رَحيمٌ، ... استَكثِروا في رَجَبٍ مِن قَولِ: «أستَغفِرُ اللّهَ».

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: رجب، ماه آمرزش‏خواهی امّت من است. پس در اين ماه، بسيار آمرزش بخواهيد كه خدا، آمرزگاری مهربان است ... در رجب، جمله «استغفر اللّه» را فراوان بگوييد.

بحار الأنوار: ج 97 ص 38.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: يَقولُ اللّهُ تَعالی: أنَا جَليسُ مَن جالَسَني، و مُطيعُ مَن أطاعَني، و غافِرُ مَنِ استَغفَرَني.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: خداوند متعال می‏فرمايد: «من همنشين كسی هستم كه با من، همنشينی كند، و فرمان بُردار كسی هستم كه از من، فرمان برَد، و آمرزنده كسی هستم كه از من، آمرزش بخواهد».

بحار الأنوار: ج 98 ص 377.

ماه شعبان، بويژه شب نيمه آن‏

الإمام الرضا عليه السلام: مَنِ استَغفَرَ اللّهَ في كُلِّ يَومٍ مِن شَعبانَ سَبعينَ مَرَّةً، حُشِرَ يَومَ القِيامَةِ في زُمرَةِ رَسولِ اللّهِ صلی الله عليه و آله، و وَجَبَت لَهُ مِنَ اللّهِ الكَرامَةُ.

امام رضا عليه السلام: هر كس در هر روز از ماه شعبان، هفتاد بار از خدا آمرزش بخواهد، روز قيامت، در گروه پيامبر خدا محشور شود و كرامت خدا بر او واجب می‏گردد.

بحار الأنوار: ج 97 ص 72.

الإمام الرضا عليه السلام: مَن قالَ في كُلِّ يَومٍ مِن شَعبانَ سَبعينَ مَرَّةً: «أستَغفِرُ اللّهَ و أسأَلُهُ التَّوبَةَ» كَتَبَ اللّهُ تَعالی لَهُ بَراءَةً مِنَ النّارِ، و جَوازا عَلَی الصِّراطِ، و أحَلَّهُ دارَ القَرارِ.

امام رضا عليه السلام: هر كس در هر روز ماه شعبان، هفتاد بار بگويد: «از خدا، آمرزش می‏طلبم و از او توبه می‏خواهم»، خداوند متعال، برايش بَرات آزادی از آتش و عبور از صراط را می‏نويسد و او را در سرای جاويدان، جای می‏دهد.

بحار الأنوار: ج 97 ص 90.

فصل ششم: مواقع مناسب برای آمرزش‏خواهی‏

الإمام الصادق عليه السلام: مَنِ استَغفَرَ اللّهَ مائَةَ مَرَّةٍ حينَ يَنامُ، باتَ و قَد تَحاتَّتِ‏ (و تَحاتَّتِ الشجَرةُ: تَساقطَ ورقُها ) الذُّنوبُ كُلُّها عَنهُ، كَما يَتَحاتُّ الوَرَقُ مِنَ الشَّجَرِ، و يُصبِحُ و لَيسَ عَلَيهِ ذَنبٌ.

امام صادق عليه السلام: هركس هنگامی كه می‏خوابد، صد مرتبه از خدا آمرزش بخواهد، آن شب را در حالی به سر برد كه همه گناهانش، همچنان كه برگ از درخت می‏ريزد، از او فرو ريزند، و چون صبح كند، هيچ گناهی در او نباشد.

بحار الأنوار: ج 76 ص 201.

الإمام الصادق عليه السلام: مَن قالَ حينَ يَأوي إلی فِراشِهِ: «لا إلهَ إلَا اللّهُ» مائَةَ مَرَّةٍ، بَنَی اللّهُ لَهُ بَيتا فِي الجَنَّةِ. و مَنِ استَغفَرَ اللّهَ حينَ يَأوي إلی فِراشِهِ مِئةَ مَرَّةٍ، تَحاتَّت ذُنوبُهُ كَما يَسقُطُ وَرَقُ الشَّجَرَةِ.

امام صادق عليه السلام: هر كس هنگامی كه به بسترش می‏رود، صد بار بگويد: «معبودی جز خدا نيست»، خداوند برای او در بهشت، خانه‏ای بنا می‏كند، و هر كس هنگامی كه به بسترش می‏رود، صد بار از خدا آمرزش بخواهد گناهانش، همانند فرو ريختن برگ‏های درخت، فرو می‏ريزند.

بحار الأنوار: ج 76 ص 192.

در پايان مجلس‏

الإمام الصادق عليه السلام: إنَّ رَسولَ اللّهِ عليه السلام كانَ لا يَقومُ مِن مَجلِسٍ و إن خَفَّ حَتّی يَستَغفِرَ اللّهَ عز و جل خَمسا و عِشرينَ مَرَّةً.

امام صادق عليه السلام: پيامبر خدا، از هيچ مجلسی، هر چند كوتاه، بر نمی‏خاست تا آن كه بيست و پنج مرتبه از خداوند عز و جل آمرزش می‏طلبيد.

بحار الأنوار: ج 93 ص 281.

هنگام ستايش مردم‏

رسول اللّه صلی الله عليه و آله‏ لِعَلِيٍّ عليه السلام: يا عَلِيُّ، إذا اثنِيَ عَلَيكَ في وَجهِكَ فَقُل: اللّهُمَّ اجعَلني خَيرا مِمّا يَظُنّونَ، وَ اغفِر لي ما لا يَعلَمونَ، و لا تُؤاخِذني بِما يَقولونَ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله‏ به علی عليه السلام: ای علی! هرگاه در پيشِ رويت از تو ستايش شد، بگو: «بار خدايا! مرا از آنچه [مردم‏] می‏پندارند، بهتر قرار ده، و آنچه را نمی‏دانند، بر من بيامرز، و بدانچه می‏گويند، مرا مؤاخذه مفرما».

بحار الأنوار: ج 77 ص 65.

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: قالَ عيسَی بنُ مَريَمَ عليه السلام لِيَحيَی بنِ زَكَرِيّا عليه السلام: إذا قيلَ فيكَ ما فيكَ، فَاعلَم‏ أنَّهُ ذَنبٌ ذُكِّرتَهُ فَاستَغفِرِ اللّهَ مِنهُ، و إن قيلَ فيكَ ما لَيسَ فيكَ، فَاعلَم أنَّهُ حَسَنَةٌ كُتِبَت لَكَ لَم تَتعَب فيها.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله‏ به علی عليه السلام: عيسی بن مريم عليه السلام به يحيی بن زكريا عليه السلام گفت: «اگر در باره تو چيزی گفته شد كه در تو هست، بدان كه گناهی به تو يادآوری شده است. پس برای آن، از خدا آمرزش بخواه، و اگر در باره تو چيزی گفته شد كه در تو نيست، بدان كه ثوابی بی‏رنج [و زحمت‏] برايت نوشته شده است.

بحار الأنوار: ج 14 ص 287.

حسادت‏

رسول اللّه صلی الله عليه و آله: إذا حَسَدتَ فَاستَغفِرِ اللّهَ.

پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هرگاه حسادت ورزيدی، از خدا آمرزش بخواه.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2637