راه‌های ایجاد حضور قلب در نماز چیست؟
راه‌های ایجاد حضور قلب در نماز چیست؟
قرآن كریم یكی از ویژگی‌های انسان‌های مؤمن و رستگار را خشوع آنان در نماز دانسته و می‌فرماید: "به راستی كه مؤمنان پیروز و رستگار شدند، آنان كه در نماز خشوع می‌كنند".[1]
خشوع یعنی تواضع، اظهار ادب بندگی، توجه قلبی و حضور انسان در پیشگاه خداوند با تمام وجود. نمازگزار واقعی كسی است كه به هنگام نماز چنان غرق در تفكر حضور پروردگار است و به راز و نیاز مشغول، كه ذره‌ای از دل خود را برای غیر خدا و امور مادی خالی نمی‌گذارد.
پیامبر اكرم6 مردی را دید كه در حال نماز با ریش خود بازی می‌كرد، آن حضرت فرمود: "اگر قلب او خاشع بود، اعضا و اندام او نیز چنین بودند".[2]
اثربخشی نماز و پذیرش آن، به میزان خشوع و حضور قلب انسان بستگی دارد، همانگونه که امام باقر7می‌فرماید: " با تمام وجود نماز بخوان، چرا كه در مقابل آن مقدار از نماز پاداش داده خواهی شد كه با حضور قلب انجام می‌دهی".[3]
راهکارهای ده گانه
عوامل مختلفی برای ایجاد حضور قلب در نماز وجود دارد كه برخی از آنها را یادآور می‌شویم.
1. پی بردن به اهمیت نماز
مهم‌ترین عامل مؤثر در پیدایش حضور قلب در نماز، اهمیت دادن به راز و نیاز با خدا و ارتباط با او از راه نماز خواندن است. آثار و بركات و نتایج حاصلِ از نماز هر چه برای انسان مهم و ضروری جلوه كند، بر عشق و توجه قلبی او خواهد افزود و او را از توجه به غیر خدا باز خواهد داشت.
2. فهم واژه‌ها
بی‌توجهی و نداشتن حضور قلب در نماز، گاه از آنجا ناشی می‌شود كه نمازگزار با الفاظ عربی آشنا نیست و نمی‌داند چه بر زبان جاری می‌كند؛ الفاظی را از كودكی به او آموخته‌اند و او بدون توجه به معنای آنها فقط طوطی‌وار تكرار می‌كند. پر واضح است این‌گونه سخن گفتن، نه احساس نیاز به صحبت كردن با خدا را در دل انسان زنده می‌كند و نه ایجاد كننده حضور قلب است.
[1] . مؤمنون: 1و2.
[2] . جامع الاحادیث، ج2، ص 253، حدیث 67.
[3] . بحارالانوار، همان، ص 201.