فلسفه حضور در نماز جماعت چیست؟
فلسفه حضور در نماز جماعت چیست؟
درباره جایگاه و ارزش نماز جماعت، همین بس که رسول خدا فرمود: "مَن سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَم یُجِبهُ مِن غیرِ عِلَّةٍ فَلَا صَلاةَ لَهُ"؛ نماز کسی که صدای اذان را بشنود و بی دلیل، در نماز جماعت مسلمانان شرکت نکند، ارزشی ندارد.[1] و میفرمود: صفهای نماز جماعت، همانند صفهای فرشتگان درآسمان چهارم است.[2] در حدیث دیگر چنین آمده است: "هر که نماز جماعت را دوست بدارد، خدا و فرشتگان او را دوست میدارند".[3] گذشته از اینگونه روایات درباره بایستگی و لزوم شرکت در نماز جماعت، برخی از فلسفههای شرکت در نماز جماعت را میتوان چنین ذکر کرد:
1. نیل به ثواب نامحدود
برخی از اعمال عبادی در دین اسلام ثواب محدود و مشخص دارد، ولی بین مسلمانان مسلّم است که نماز با جماعت، از نماز فرادا برتر است و اگر تعداد نمازگزاران بیش از ده نفر شوند ثواب آن قابل شمارش و نگارش توسط مخلوقات نیست.[4]
2. اعلام اتحاد
به طور حتم، جمع شدن یک عده در یک مکان، برای عمل واحد، نشان از اتحاد آن افراد در هدف دارد. نماز جماعت نیز از این امر جهان شمول مستثنا نیست و نماد وحدت کلمه است. همه افراد با هر اختلاف سلیقهای که دارند، با این عمل وحدت کلمه خود را به جهان اعلام میدارند.
ويل دورانت مىنويسد: بر هيچ انسان منصفى پوشيده نيست كه شركت مسلمانان در نمازهاى جماعت روزانه، چه اثر خوبى در وحدت و تشكّل آنها دارد. با كمى دقت مىتوان دريافت كه در سايه همين جماعتها و جمعهها است كه انسجام و اتحادى در اقشار مختلف ايجاد مىشود و در سايه آن، بركات و ارزشهايى وجود دارد. از كارهاى عمرانى يك منطقه گرفته، تا راه حل ساير مشكلات افراد و جامعه.[5]
3. آگاهی از اوضاع و مشکلات جامعه
در این اجتماع که کم هزینهترین اجتماع دنیا است، آگاهى از مشكلات و نيازهاى يكديگر و زمينه سازی تعاون اجتماعى نهفته است که در بسیاری از موارد، در همین اجتماعات است که نیاز یک نیازمند مرتفع میشود.
4. آگاهی از حال برادران دینی
اسلام عزیز، بسیار بر زیارت و دیدار مؤمنین و اطلاع از حال یکدیگر تأکید نموده است. در سیره پیامبر اعظممیخوانیم: "اگر يكي از يارانش را سه روز پياپي نميديد، از حال وي جويا ميشد. اگر در سفر بود، برایش دعا میکرد، اگر در شهر بود، به دیدارش میرفت و اگر بیمار بود، از او عیادت میکرد".[6] بی هزینهترین دیدار مؤمنین، در صفوف جماعت است که باعث آگاهی از اوضاع افراد میگردد.
5. آگاهی از مسائل دینی
بسیاری از مسائل دین و احکامی که افراد فرا میگیرند، در اثر حضور در نماز جماعت و استفاده از برنامههای آموزشی قبل یا بعد از نماز جماعت است. آمار نشان میدهد، افرادی که اهل نماز جماعت هستند، از افراد دیگر آگاهی بیشتری نسبت به مسائل دین دارند. اسلام نیز با این عمل، با جاهل ماندن افراد مبارزه معنوی میکند و به علم افزایی پیوسته ترغیب مینماید.
6. تغییر رفتار و اخلاق نامناسب
انسانها از نظر رفتاری با یکدیگر متفاوتند. چه بسیارند افرادی که با دیدن یک رفتار پسندیده از یک شخص حاضر در صفوف جماعت، رفتار زشت خود را کنار گذاشتهاند. مسلمانها با این حضور معنوی در کنار یکدیگر، هر کدام خوبیهای خود را به دیگران منتقل میکنند.
[1]. وسائل، ج ۵ ص ۳۷۵، کنز العمال، ج ۸ حدیث ۲۲۷۹۹.
[2]. همان مدرک.
[3]. مستدرک الوسائل، ج ۱ ص ۴۸۸.
[4] . بحارالانوار، ج85، ص14.
[5] . تاريخ تمدن، همان.
[6] . برای اطلاع بیشتر، به کتاب سنن النبی، علامه طباطبایی مراجعه کنید.