با اینکه شرافت کعبه بیشتر از بیت المقدس است
با اینکه شرافت کعبه بیشتر از بیت المقدس است، چرا خداوند از ابتدا قبله را کعبه قرار نداد؟
در مورد برتری کعبه بر بیتالمقدس هیچ اختلافی بین مسلمانان نیست و روایات فراوانی در کتابهای شیعه و سنی بر برتری دلالت دارد و همراهی نمودن اولیه اسلام با ادیان بزرگ موجود چون یهودیت و پس از آن جدا شدن مسیر اسلام از آنان از دلایل مورد توجه میباشد و الا کعبه اولین محل عبادت و بندگی انسانهاست که تردیدی در تقدم آن وجود ندارد، چه از جهت قدمت بنا و چه از جهت سابقه عبادت و قرآن به این موضوع اشاره دارد که: "إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَک".[1]
در پاسخ به چند عامل میتوان اشاره کرد.
تقویت روحیۀ اطاعت و فرمانبری در اهل حجاز؛
اعراب حجاز، مخصوصا اهل مكه، علاقه زیادى به سرزمین خود داشتند؛ لذا در آغاز كار لازم بود بر خلاف تمایل نفسانى و تعصبهای محلى، كعبه را براى مدتى رها كنند و به طرف بیتالمقدس نماز بگزارند تا تعصبها در آنها كشته شود و روح اطاعت و فرمانبردارى در آنها تحكیم گردد.
جلوگیری از قضاوتهای نادرست نسبت به اسلام؛
کعبه در اول مرکز قدرتمند بتپرستی بوده است. اگر این محل در اوج قدرت بتها، قبله قرار میگرفت، ممکن بود سبب شود کسانی که از دور خبر اسلام را میشنوند، گمان کنند این دین هم به نوعی بتپرستی دعوت میکند؛ اما بعد از گذشت حدود پانزده سال از دعوت اسلامی و تأکید آن بر توحید دیگر جایی برای این توهم و شبهه باقی نمیماند.
ایجاد تمایز بین مسلمانان و مشرکان.
از آنجا که مشرکان در برابر بتهایی که در مسجدالحرام و در خانه کعبه بودند خضوع و قربانی میکردند؛ شاید در ابتدای کار لازم بود برای جداسازی هویت مسلمانان از آنان سمت و سوی اعمال عبادی آنها متفاوت باشد تا مؤمن از کافر باز شناخته گردد و پس از آنکه تعداد مسلمانان در مدینه افزون بر مشرکان مکه گردید، دیگر نیازی به این تمایزگذاری نبوده است؛ لذا خداوند در ابتدا بیتالمقدس و پس از افزایش جمعیت مسلمانان، کعبه را قبله قرار داد.
[1]. آل عمران: 96.