فداییان امام هادی علیه السلام

238. سرنوشت مجرمان در قيامت‏

1. صفوف آنان از مسلمان‏ها جدا مى‏شود؛ (وَامْتَازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ).[1]

2. با علامت و نشانه‏اى كه دارند شناخته مى‏شوند؛ (يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيَماهُمْ).[2]

3. براى رفتن به جهنم از گناه آنها سؤال نمى‏شود؛ (وَ لَا يُسْأَلُ عَن ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ).[3]

4.

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 97

آنها از رحمت الهى نااميد مى‏شوند؛ (وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ).[4]

5. از ديدن نامه عمل خويش پشيمان و ترسناك مى‏شوند؛ (وَ وُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَ يَقُولُونَ يَاوَيْلَتَنَا مَالِ هذَا الْكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَ لَا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا).[5]

6. در حالى‏كه چشم آنها كبود است در قيامت محشور مى‏شوند؛ (وَ نَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ زُرْقاً).[6]

7. آنها با يكديگر در زنجير بسته شده محشور مى‏شوند؛ (وَ تَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفَادِ).[7]

8. در حال تشنگى به‏سوى جهنم آنها را مى‏كشانيم؛ (نَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلَى جَهَنَّمَ وِرْداً).[8]

9. در آتش به رو كشيده مى‏شوند؛ (إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلَالٍ وَ سُعُرٍ* يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ).[9]

10. ديدن ملائكه براى آنها سودى ندارد و بشارتى در آن نيست؛ (يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلَائِكَةَ لَا بُشْرَى يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ).[10]

11. دوست دارد همه فدا شوند تا او نجات يابد؛ (يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئذٍ بِبَنِيهِ* ... وَ مَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ يُنجِيهِ).[11]

12. دوست دارد به دنيا برگردد تا عمل شايسته انجام دهد؛ (وَ لَوْ تَرَى إِذِ الُمُجْرِمُونَ نَاكِسُوا رُؤُوسِهِمْ عِندَ رَبِّهِمْ رَبَّنَا ابْصَرْنَا وَسَمِعْنَا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صَالِحاً إِنَّا مُوقِنُونَ).[12]

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 98

وظيفه ما در برابر مجرمان آن است كه پشتيبان آنها نباشيم؛ (رَبِّ بِمَا أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيراً لِّلْمُجْرِمِينَ).[13]

239. سختى عذاب قيامت‏

عذاب قيامت به‏گونه‏اى سخت است كه تنها انسان آرزو دارد وسعت زمين را پر از طلا كند و بدهد و خود را از آن برهاند، بلكه مى‏خواهد اقوام و خويشان و همه اهل زمين را براى رهايى خود فدا كند؛

الف. (إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ مَاتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ فَلَن يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِم مِلْ‏ءُ الْأَرْضِ ذَهَباً وَ لَوِ افْتَدَى بِهِ).[14]

ب. (يُبَصَّرُونَهُمْ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئذٍ بِبَنِيهِ* وَ صَاحِبَتِهِ وَ أَخِيهِ* وَ فَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْويه* وَ مَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ يُنجِيهِ).[15][16][17]

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم ؛ ج‏1 ؛ ص98

240. حسرت در قيامت‏

(أَن تَقُولَ نَفْسٌ يَاحَسْرَتَي عَلَى مَا فَرَّطتُ فِي جَنبِ اللَّهِ وَإِن كُنتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ* أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ هَدَانِي لَكُنتُ مِنَ الْمُتَّقِينَ* أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذَابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ).

در آيات 56- 57 و 58 سوره زمر چهار چيز عامل حسرت در قيامت معرفى شده است؛ 1. كوتاهى در اطاعت از دستورات خداوند. 2. مسخره كردن آيات و رسولان خداوند. 3. عدم تقوا. 4. عدم احسان.

241. كيفر عمل در قيامت‏

قرآن كريم مى‏فرمايد كفار در جهنم مى‏گويند (سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَجَزِعْنَا أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِن مَحِيصٍ).[18] اين تسويه پاسخ تسويه در دنيا است كه به پيامبرشان حضرت هود (ع) گفتند (سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَوَعَظْتَ أَمْ لَمْ تَكُن مِّنَ الْوَاعِظِينَ).[19]

و پاسخ عناد و لجاجتى است كه در برابر پيامبر اكرم (ص) نشان دادند و از انذار او متأثر نشدند؛ (إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ ءَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ).[20] البته عناد در برابر اين دو پيامبر به‏عنوان نمونه است، زيرا كفار در برابر همه پيامبران لجاجت ورزيدند.

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 99

242. چهار اصل اساسى در مورد جزا در قيامت‏

(اقْرَأْ كِتَابَكَ كَفَى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً* مَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَ مَن ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْهَا وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى وَ مَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا).[21]

آيه فوق به 4 اصل مهم و اساسى درباره جزا و پاداش در قيامت اشاره مى‏كند؛

1. منفعت هدايت‏پذيرى 2. ضرر انتخاب گمراهى 3. عدم تحمل كار ناپسند ديگران 4. عذاب خداوند بعد از اتمام حجت.

243. سودمند نبودن تلاش كفار

هر مجرمى تلاش مى‏كند در مرحله اول خود را تبرئه كند، اگر نشد تلاش مى‏كند رضايت طرف را به دست آورد، در مرحله سوم تخفيف عذاب را درخواست مى‏كند. در مرحله چهارم مهلت مى‏خواهد. هر چهار مرحله درباره كفار در قيامت منتفى است؛ (ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ* وَ إِذَا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَ لَا هُمْ يُنْظَرُونَ).[22]

«استعتاب» مفهومش اين است كه شخص گنه‏كار از صاحب حق طلب عتاب مى‏كند، يعنى خود را در برابر سرزنش‏هاى او قرار مى‏دهد تا خشم صاحب حق فرو بنشيند و رضايت بدهد.

244. مقايسه بهشتيان و دوزخيان‏

در اينجا با توجّه به آيات متعدّد، ميان جايگاه اصحاب يمين در بهشت و اصحاب شمال در جهنّم مقايسه‏اى انجام مى‏شود؛

براى اصحاب يمين؛ براى اصحاب شمال؛

1. سايه‏اى ممتد و دائم؛ (وَ ظِلٍّ مَمْدُودٍ).[23]

سايه‏اى از دود سياه؛ (وَ ظِلٍّ مِن يَحْمُومٍ).[24]

2. نوشيدنى‏هايى پاكيزه؛ (شَرَاباً طَهُوراً).[25]

آبى همچون فلز گداخته؛ (بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ).[26]

3. نهرهايى از آب؛ (أَنْهَارٌ مِنْ ماءٍ).[27]

4.

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 100

در آرزوى آب؛ (أَفِيضُوا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاءِ).[28]

5. نهرهايى از شير؛ (أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ).

آبى سوزان و زهرآلود؛ (حَمِيمٌ وَ غَسَّاقٌ).[29]

6. نهرهايى از شراب؛ (أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ).

آبى پست؛ (مِنْ غِسْلِينٍ).[30]

7. نهرهايى از عسل؛ (أَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفّىً).[31]

آبى چرك و خون‏آلود؛ (مَّاءٍ صَدِيدٍ).[32]

8. دو بهشت و باغ بزرگ؛ (جَنَّتَانِ).

مكانى تنگ؛ (مَكَاناً ضَيِّقاً).[33]

9. برخوردهايى با سلام و سلامتى؛ (إِلَّا قِيلًا سَلَاماً سَلَاماً).[34]

لعنت و نفرين به يكديگر؛ (كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَهَا).[35]

10. ورودى با احترام؛ (طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا).[36]

ورودى با قهر و نفرت؛ (خُذُوهُ فَغُلُّوهُ).[37]

11. برخوردارى از رحمت و درود الهى؛ (سَلَامٌ قَوْلًا مِن رَّبٍّ رَّحِيمٍ).[38]

توهين؛ (قَالَ اخْسَئُوا فِيهَا وَ لَا تُكَلِّمُونِ).[39]

12. پذيرايى كنندگانى بى‏نظير؛ (وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ).[40]

گردش در ميان آتش و آب‏سوزان؛ (يَطُوفُونَ بَيْنَهَا وَ بَيْنَ حَمِيمٍ آنٍ).[41]

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 101

امامت‏

245. انتخاب دين و رهبر

از نظر قرآن كريم هم انتخاب دين با خداوند است. مردم حق ندارند به هر دينى متدين شوند. هم انتخاب رهبر دين با خداوند است؛

الف. (إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى لَكُمُ الدِّينَ فَلَا تَمُوتُنَّ إِلِّا وَ أَنْتُم مُسْلِمُونَ).[42]

ب. (إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرَاهِيمَ وَ آلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ).[43]

246. دو گونه امامت‏

امام نور؛ (وَ جَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا).[44]

امام نار؛ (وَ جَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ).[45]

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 102

247. شباهت‏هاى اهل‏بيت (عليهما السلام) به كشتى نوح (ع)

پيامبر اكرم (ص) فرمود:

«مَثل أهل بيتي كمثل سفينة نوح».[46]

1. ساخت كشتى به دستور خداوند بود؛ (وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَ وَحْيِنَا).[47]

نصب امامت نيز به دستور خداوند بود؛ (بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ).[48]

2. حضرت نوح (ع) را در ساختن كشتى مسخره كردند؛ (كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ مَلَأٌ مِن قَوْمِهِ سَخِرُوا مِنْهُ).[49]

مخالفان ولايت نيز تو را مسخره مى‏كنند.

3. مؤمنان به نوح اندك بودند؛ (وَ مَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ).[50]

مؤمنان به تو در امر ولايت نيز اندك خواهند بود.

4. ايمان آورندگان به نوح اهل نجات شدند؛ (وَ قَالَ ارْكَبُوا فِيهَا بِسْمِ اللَّهِ مَجْريها وَ مُرْسَاهَا).[51] مومنان به اهل بيت نيز اهل نجاتند

248. تفاوت علم امام با علم عاصف بن برخيا

قرآن كريم دربارة عاصف بن برخيا كه تخت بلقيس را به كمتر از يك چشم به هم زدن نزد سليمان حاضر ساخت مى‏فرمايد: او از برخى از علم كتاب بهره‏مند بود (قَالَ الَّذِي عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتَابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَن يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ).[52]

«من» دلالت بر تبعيض دارد.

اما دربارة اميرالمؤمنين (ع) كه شاهد بر رسالت پيامبر اكرم (ص) بود مى‏فرمايد: او از همة علم كتاب بهره‏مند است‏ (وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ).[53]

249. تشكر از حضرت على (ع)

در آيه 154 و 155 سوره آل‏عمران اين دو تعبير آمده است: (وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ) (وَ سَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ) و بر طبق حديث امام باقر (ع) مربوط به عدم فرار حضرت على (ع) در جنگ احد است كه مسلمان‏ها فرار كردند و آن حضرت پيامبر (ص) را يارى كرد. ازاين‏رو خداوند از او تشكر مى‏كند.

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 103

در صدر آيه اول مى‏فرمايد: (أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَ مَن يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئاً وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ).

250. مظهر ولايت خداوند

ولايت پيامبر و امام معصوم مظهر ولايت خداوند است. قرآن كريم مى‏فرمايد: (إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ).[54]

در اين آيه شريفه ولايت سه نفر مطرح شده، خداوند، پيامبر، امام معصوم و از نظر ادبى بايد ولايت به‏صورت جمع بيايد و بگويد انّما اولياءكم ...، لكن تعبير به مفرد كرد (انّما وليّكم). اين بدان جهت است كه ولايت پيامبر و امام، مظهر ولايت خداوند است.

251. نبوت و امامت‏

همان‏طورى كه رسالت الهى به هركس نمى‏رسد (اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ)[55]، امامت نيز به هركس نمى‏رسد؛ (لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ).[56]

252. عذاب جاويد براى دشمنان على (ع)

امام باقر (ع) مى‏فرمايد: آيه شريفه‏ (وَ مِنَ النَّاسِ مَن يَتَّخِدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَاداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ ... وَ قَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا ... وَ مَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ)[57] درباره رهبران ظلم و ستم و پيروان آنها نازل شده است.

«هم والله اولياء فلان و فلان و فلان اتّخذوهم ائمّة دون الإمام الّذي جعله الله للنّاس إماماً ... هم والله يا جابر ائمّة الظّلمة و إشياعهم».[58]

منصور بن حازم گويد از امام صادق (ع) از آيه‏ (وَ مَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ)[59] پرسيدم، فرمود: دشمنان على (ع) تا پايان روزگار و تا ابديت در جهنم جاودان هستند.[60]

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 104

253. حضرت اميرالمؤمنين (ع) در قرآن‏

منظور از «مؤمنين» در آيه شريفه‏ (يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللَّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ)[61] اميرالمؤمنين است كه در جنگ‏ها پيامبر را كفايت مى‏كرد.[62]

منظور از «شاهد» در آيه‏ (أَفَمَن كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ وَ مِن قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَاماً وَ رَحْمَةً)[63] حضرت على (ع) است. چنان‏كه در آيه سوره رعد، منظور از (وَ مَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ)[64] آن حضرت است.[65]

و منظور از «هادى» در آيه شريفه‏ (إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ)[66] حضرت على (ع) است.[67]

قابل توجه اينكه تطبيق مؤمنين و شاهد و هادى به اميرالمؤمنين (ع) در منابع اهل سنت نيز بيان شده است.

254. منظور از شجره طيبه‏

(أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ).[68]

در روايات شجره طيبه سه نوع تفسير شده است؛ 1. پيامبر و على و فاطمه و فرزندان آنها (ع). 2. علم امام (ع) 3. درخت خرما.[69]

255. منظور از شجره ملعونه‏

در اينكه منظور از شجره ملعونه كه عامل آزمايش مردم شد چيست، نيز سه قول است:

1. شجره زقوم در جهنم كه از بن و اصل جهنم مى‏رويد؛ (إِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ).[70]

2. اشاره به قوم يهود سركش.

3. بنى اميه.

در روايات از شجره خبيثه و شجره ملعونه به بنى اميه تفسير شده است، البته معناى آيه وسيع‏تر از آن است. آنها به‏عنوان مصداق هستند.

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 105

256. منظور از «شجره منهيّه»

در اينكه منظور از «شجره منهيه» (لَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ)[71] چيست، در روايات به دو مصداق اشاره شده؛ 1. درخت گندم 2. درخت علم آل محمد.

در حقيقت حضرت آدم به‏سوى دو درخت نزديك شد كه اولى از مقام او پايين‏تر بود و دومى از مقام او بالاتر بود و چون از دو جنبه از حد خود تجاوز كرد به آن سرنوشت گرفتار شد.[72]

257. رهبرى مستضعفان‏

آيه شريفه‏ (وَ نُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ)[73] به‏صورت فعل مضارع كه دلالت بر استمرار دارد بيان شده است تا تصور نشود اختصاص به مستضعفان بنى‏اسرائيل و حكومت فرعونيان داشته است.[74]

258. خلافت حضرت على (ع)

(وَ قَالَ مُوسَى لْأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَ أَصْلِحْ وَ لَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ)[75] حديث منزلت‏

«انت منّي بمنزلة هارون من موسي»

را در ذيل آيه شريفه ذكر كردند با اين تفاوت كه مفسران شيعه آن را دليل بر خلافت بلافصل حضرت على (ع) ذكر كردند و اهل سنت آن را نپذيرفتند و ايرادهايى ذكر كردند، از جمله اينكه هارون در زمان موسى از دنيا رفت. پس حديث منزلت خلافت بعد از مرگ پيامبر (ص) را براى حضرت على (ع) ثابت نمى‏كند، پاسخ اينكه اگر منظور اين‏طور باشد، جمله (إنّه لا نبى بعدى) هيچ لزومى نداشت زيرا وقتى سخن مخصوص به زمان حيات پيامبر باشد درباره بعد از او سخن گفتن كاملًا نامناسب است، بنابراين وجود اين استثناء نشان مى‏دهد كه سخن پيامبر ناظر بعد از مرگ او نيز بوده است.

259. مخالفت برخى از اصحاب با حضرت على (ع)

برخى از اهل سنت مانند مؤلف المنار با استناد به آيه‏ (إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هَاجَرُوا وَ جَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ...)[76] با توجه به اهميتى كه آيه شريفه براى مهاجران نخستين قائل شده از صحابه پيامبر به نحو مطلق دفاع كرده و به شيعه حمله كرده كه چرا از صحابه انتقاد مى‏كنند.

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 106

غافل از آنكه صحابه تا زمانى مورد احترام هستند كه پيرو پيامبر اكرم (ص) باشند، اما وقتى طلحه و زبير كه جزء همين مهاجرين‏اند و لكن در جنگ جمل شركت مى‏كنند و خون 17 هزار نفر مسلمان ريخته مى‏شود، مگر مى‏توان چنين افرادى را تبرئه كرد كه در برابر حجت خدا اميرالمؤمنين (ع) بايستند؟[77]

260. عرضه اعمال بر امامان معصوم (عليهما السلام)

موضوع عرضه اعمال بر پيامبر (ص) و امامان معصوم (ع) در دو آيه مطرح شده است، آيه 94 و 105 سوره توبه. اهل سنت گويند آيه شريفه گويد هر عملى كه انجام دهيد خواه‏ناخواه ظاهر خواهد شد و همه مؤمنان از طرق عادى مى‏فهمند و لكن اين نظر باطل است، زيرا اولًا آيه شريفه اطلاق دارد و تمام اعمال را شامل است چه آشكار و چه پنهان و بسيارى از اعمال پنهانى بر مردم ظاهر نمى‏شود.

بنابراين بايد آگاهى پيامبر و مؤمنان از طرق غيرعادى و به تعليم الهى باشد.

ثانياً جمله‏ (فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ) تمام اعمال آشكار و پنهان را شامل مى‏شود و ظاهر تعبير آيه اين است كه منظور از عمل در اول و آخر آيه يكى است و شك نيست كه آگاهى بر همه اينها از طرق عادى ممكن نيست.

ثالثاً تكيه روى مؤمنان در صورتى صحيح است كه منظور همه اعمال و از طرق غير عادى باشد والّا اعمال آشكار را هم مؤمنان مى‏بينند و هم غيرمؤمنان از اينجا معلوم مى‏شود كه مقصود از مؤمنان همان‏طور كه در روايات آمده گروه خاصى هستند كه داراى علم غيب‏اند و آنها معصومين هستند.[78]

اکبر دهقان ؛ هزار و يك نكته از قرآن كريم؛ ج‏1، ص: 107



[1] ( 8). يونس 59

[2] ( 9). الرحمن 41

[3] ( 10). قصص 78

[4] ( 1). روم 12

[5] ( 2). كهف 49

[6] ( 3). طه 102

[7] ( 4). ابراهيم 49

[8] ( 5). مريم 86

[9] ( 6). قمر 47- 48

[10] ( 7). فرقان 22

[11] ( 8). معارج 11 و 14

[12] ( 9). سجده 12

[13] ( 1). قصص 17

[14] ( 2). آل‏عمران 91

[15] ( 3). معارج 11- 14

[16] ( 4). تسنيم ج 15 ص 69

[17] دهقان، اكبر، هزار و يك نكته از قرآن كريم، 5جلد، مركز فرهنگى درسهايي از قرآن - تهران - ايران، چاپ: 4.

[18] ( 5). ابراهيم 21

[19] ( 6). شعراء 136

[20] ( 7). بقره 6

[21] ( 1). اسراء 14- 15

[22] ( 2). نحل 84- 85

[23] ( 3). واقعه 30

[24] ( 4). واقعه 43

[25] ( 5). انسان 21

[26] ( 6). كهف 29

[27] ( 7). واقعه 15

[28] ( 1). اعراف 50

[29] ( 2). ص 57

[30] ( 3). حاقه 36

[31] ( 4). واقعه 15

[32] ( 5). ابراهيم 16

[33] ( 6). فرقان 13

[34] ( 7). واقعه 26

[35] ( 8). اعراف 38

[36] ( 9). زمر 73

[37] ( 10). حاقه 30

[38] ( 11). يس 58

[39] ( 12). مؤمنون 108

[40] ( 13). انسان 19

[41] ( 14). الرحمن 44

[42] ( 1). بقره 132

[43] ( 2). آل‏عمران 33

[44] ( 3). انبياء 73

[45] ( 4). قصص 41

[46] ( 1). مناقب ج 1 ص 214

[47] ( 2). هود 37

[48] ( 3). مائده 63

[49] ( 4). هود 38

[50] ( 5). هود 40

[51] ( 6). هود 41

[52] ( 7). نمل 40 الميزان 11/ 427

[53] ( 8). رعد 43

[54] ( 1). مائده 55

[55] ( 2). انعام 124

[56] ( 3). بقره 124

[57] ( 4). بقره 165- 167

[58] ( 5). نورالثقلين ج 2 ص 265

[59] ( 6). بقره 167

[60] ( 7). نورالثقلين ج 1 ص 151

[61] ( 1). انفال 64

[62] ( 2). الغدير ج 2 ص 51 نمونه ج 7 ص 234

[63] ( 3). هود 17

[64] ( 4). رعد 43

[65] ( 5). نمونه ج 9 ص 54

[66] ( 6). رعد 7

[67] ( 7). نمونه ج 10 ص 131

[68] ( 8). ابراهيم 24

[69] ( 9). نورالثقلين ج 2 ص 535 نمونه ج 10 ص 341

[70] ( 10). صافات 64

[71] ( 1). بقره 35

[72] ( 2). نمونه ج 6 ص 121

[73] ( 3). قصص 5

[74] ( 4). نمونه ج 16 ص 15

[75] ( 5). اعراف 142

[76] ( 6). انفال 72

[77] ( 1). نمونه ج 7 ص 263

[78] ( 2). نمونه ج 8 ص 127- 128