معنای سبک شمردن نماز
معنای سبک شمردن نماز
يعنى چه نماز را سبك مىشمارند؟ يعنى وقت و فرصت دارد، مىتواند نماز خوبى با آرامش بخواند، ولى نمىخواند. نماز ظهر و عصر را تا نزديك غروب نمىخواند؛ نزديك غروب كه شد، يك وضوى سريعى مىگيرد و بعد با عجله يك نمازى مىخواند و فوراً مهرش را مىگذارد آن طرف! نمازى كه نه مقدمه دارد و نه مؤخره، نه آرامش دارد و نه حضور قلب. طورى عمل مىكند كه خب، ديگر اين هم يك كارى است و بايد نمازمان را هم بخوانيم! اين، خفيف شمردن نماز است.
مجموعه آثار، ج23، آزادی معنوی، ص510.
جایی در همین نزدیکی
خودتان در خانه يك مصلاّيى انتخاب كنيد (مستحب هم هست)؛ يعنى در خانه نقطهاى را انتخاب كنيد كه جاى نمازتان باشد؛ مثل يك محراب براى خودتان درست كنيد. اگر مىتوانيد (همان طورى كه پيغمبر اكرم يك مصلّى و جاى نماز داشت) يك اتاق را به عنوان مصلّى انتخاب كنيد. اگر اتاق زيادى نداريد، در اتاق خودتان يك نقطه را براى نماز خواندن مشخص كنيد.
مجموعه آثار، ج23، آزادی معنوی، ص511.
نماز زن و فرزند
ما مسئول نماز خواندن خاندان خودمان، يعنى زن و فرزند خودمان هستيم يا نه؟ هر فردى از ما، هم مسئول نماز خودش است و هم مسئول نماز اهلش؛ يعنى زن و بچهاش. [در آیه 132 سورة طه] خطاب به پيغمبر اكرم است: «وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اِصْطَبِرْ عَلَيْها؛ اى پيامبر! خاندان خودت را به نماز امر كن و خودت هم بر نماز صابر باش». اين اختصاص به پيامبر ندارد؛ همۀ ما به اين امر موظف هستيم.
مجموعه آثار، ج23، آزادی معنوی، ص529.
نماز تمرینی
بچهها را از كوچكى بايد به نماز تمرين داد. دستور رسيده است كه به بچه از هفتسالگى نماز تمرينى ياد بدهيد. البته بچۀ هفتساله نمىتواند نماز صحيح بخواند؛ ولى صورت نماز را مىتواند بخواند. از هفتسالگى مىتواند به نماز عادت كند؛ چه پسر و چه دختر؛ يعنى همان اولى كه بچه به دبستان مىرود، بايد نماز را در دبستان به او ياد بدهند؛ در خانواده هم بايد به او ياد بدهند. ولى اين را توجه داشته باشيد كه ياد دادن و وادار كردن با زور نتيجهاى ندارد.
مجموعه آثار، ج23، آزادی معنوی، ص529.
اثر جماعت
به تجربه ثابت شده است كه اگر بچه به مسجد نرود، اگر در جمع نباشد و نماز خواندن جمع را نبيند، به اين كار تشويق نمىشود؛ چون اصلاً حضور در جمع مشوّق انسان است. آدم بزرگ هم وقتى خودش را در جمع اهل عبادت مىبيند، روح عبادت بيشترى پيدا مىكند؛ بچه كه ديگر بيشتر تحت تأثير است.
مجموعه آثار، ج23، آزادی معنوی، ص529.
عادت یا عبادت؟
ما بايد نماز بخوانيم؛ اما نبايد نماز خواندن ما شكل عادت داشته باشد. از كجا بفهميم كه نماز خواندن ما عادت است يا نه؟ بايد ببينيم آيا همۀ دستورات خدا را مثل نماز خواندن انجام مىدهيم؟ اگر اينطور است، معلوم مىشود كه كار ما به خاطر امر خدا است. اما اگر ربا را مىخوريم، نماز را هم با نافلههايش مىخوانيم! اگر خيانت به امانت مردم مىكنيم، ولى زيارت عاشورايمان هم ترك نمىشود! مىفهميم كه اينها عبادت نيست، از روى عادت است. [البته نماز را هرگز نباید ترک کرد، باشد که همان نماز ما را از گناه دور کند]
مجموعه آثار، ج21، اسلام و نیازهای زمان، ص231.
نمازت را درست کن
خصلت نمازِ درست اين است كه انسان را از كارهاى زشت باز مىدارد. اگر ديدى نماز مىخوانى و در عين حال معصيت مىكنى، بدان كه نمازت نماز نيست؛ پس نمازت را درست كن! نماز، تو را به همۀ ارزشهاى ديگر مىرساند؛ به شرط اينكه نمازت، واقعاً نماز باشد.
مجموعه آثار، ج23، انسان کامل، ص156.
حل مشکلات
آية كريمه [آیة 45 سورة بقره] «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ» مىرساند كه نماز يك كانون قدرت و نيرو است؛ نيرو براى حل مشكلات.
یادداشتهای استاد، ج7، ص267.
پشتوانة قوانین
وقتی انسان نماز که فلسفة آن به یاد خدا بودن است را بهجای آورد، در این صورت همیشه در یاد دارد که بنده است؛ همیشه در یاد دارد که خدایی دارد و آن خدا از او غافل نیست و طبعاً همیشه در یاد دارد که این خدا از او وظایفی و تکالیفی خواسته است. این یک ضامنی است برای اجرای دستورات اخلاقی و دستورهای اجتماعی؛ یعنی پشتوانة مقررات است.
انسان شناسی قرآن، ص194.
هدف از واجب کردن نماز چیست؟
مصيبتها و شدائد براى تكامل بشر ضرورت دارند. اگر محنتها و رنجها نباشد بشر تباه مىگردد. قرآن كريم مىفرمايد:
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي كَبَدٍ «بلد : آیه 4». «همانا انسان را در رنج و سختى آفرينش دادهايم».
امير المؤمنين على (علیه السلام) در يكى از نامههاى خود به عثمان بن حنيف، فرماندار خويش در بصره نوشتند : در ناز و نعمت زيستن و از سختيها دورى گزيدن، موجب ضعف و ناتوانى مىگردد، و برعكس، زندگى كردن در شرايط دشوار و ناهموار، آدمى را نيرومند و چابك مىسازد و جوهر هستى او را آبديده و توانا مىگرداند. ... (و مثال می زنند که ) درختان بيابانى كه از مراقبت و رسيدگى مرتّب باغبان محروم مىباشند، چوب محكمتر و دوام بيشترى دارند، برعكس، درختان باغستانها كه دائماً مراقبت شدهاند و باغبان به آنها رسيدگى كرده است، نازك پوستتر و بىدوامترند.
خداوند متعال در قرآن كريم مىفرمايد: وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ. «بقره : آیه 155».
«حتما شما را با اندكى از ترس، گرسنگى و آفت در مالها و جانها و ميوهها مىآزماييم، و مردان صبور و با استقامت را مژده بده»
يعنى بلاها و گرفتاريها براى كسانى كه مقاومت مىكنند و ايستادگى نشان مىدهند، سودمند است و اثرات نيكى در آنان به وجود مىآورد.
خدا براى تربيت و پرورش جان انسانها دو برنامه تشريعى و تكوينى دارد و در هر برنامه، شدائد و سختيها را گنجانيده است. در برنامه تشريعى، عبادات مثل روزه، حج، جهاد، انفاق، نماز، شدائدى است كه با تكليف ايجاد گرديده و صبر و استقامت در انجام آنها موجب تكميل نفوس و پرورش استعدادهاى عالى انسانى است.در برنامه تکوینی گرسنگى، ترس، تلفات مالى و جانى، شدائدى است که بطور قهرى انسان را در بر مىگيرد.
(مجموعهآثاراستادشهيدمطهرى، ج1، خلاصه ای از ص: 176 تا 178)