1070. الإمام الصادق عليه السلام
1070. الإمام الصادق عليه السلام: مَن تَطَهَّرَ ثُمَّ أوى إلى فِراشِهِ باتَ و فِراشُهُ كَمَسجِدِهِ، فَإِن قامَ مِنَ اللَّيلِ فَذَكَرَ اللّهَ تَناثَرَت عَنهُ خَطاياهُ، فَإِن قامَ مِن آخِرِ اللَّيلِ فَتَطَهَّرَ و صَلّى رَكعَتَينِ، و حَمِدَ اللّهَ و أثنى عَلَيهِ و صَلّى عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، لَم يَسأَلِ اللّهَ شَيئا إلّا أعطاهُ، إمّا أن يُعطِيَهُ الَّذي يَسأَلُهُ بِعَينِهِ، و إمّا أن يَدَّخِرَ لَهُ ما هُوَ خَيرٌ لَهُ مِنهُ.
1070. امام صادق عليه السلام: هر كس وضو بگيرد و به بسترش برود، آن شب، بسترش به منزله مسجد او خواهد بود و چنانچه شب برخيزد و ذكر خدا بگويد، گناهانش مىريزند، و اگر آخر شب برخيزد و وضو بسازد و دو ركعت نماز بگزارد و حمد و ثناى الهى به جاى آورد و بر پيامبر صلى الله عليه و آله صلوات بفرستد، هر چه از خدا بخواهد، به او عطا مىفرمايد؛ يا همان چيزى را كه از او خواسته است، مىدهد و يا بهتر از آن را برايش اندوخته [ى آخرت] مىكند.
فصل چهارم: دعا كردن براى ديگران
نشانه صداقت در دعا براى ديگران
قالَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام: ... أنَّ العَبدَ قَد يَقولُ في دُعائِهِ: اللّهُمَّ اغفِر لِلمُؤمِنينَ وَ المُؤمِناتِ. فَإِذا دَعا لَهُم بِالمَغفِرَةِ فَقَد طَلَبَ لَهُمُ الجَنَّةَ، فَما أنصَفَ مَن فَعَلَ هذا بِالقَولِ، و لَم يُحَقِّقهُ بِالفِعلِ.
آن كه بنده، گاه در دعايش مىگويد: «بار خدايا! مردان و زنانِ مؤمن را بيامرز» و وقتى براى آمرزش آنان دعا مىكند، در واقع، بهشت را برايشان طلبيده است. بنا بر اين، كسى كه به گفتار، چنين كند و با كردار، آن را تحقّق نبخشد، انصاف به خرج نداده است.
باب يكم: ترغيب به درخواست دعا از ديگران
1/ 1 مرا با زبانى بخوان كه با آن، مرا معصيت نكردهاى!
1093. عدّة الداعي: رُوِيَ أنَّ اللّهَ تَعالى أوحى إلى موسى عليه السلام: يا موسَى، ادعُني عَلى لِسانٍ لَم تَعصِني بِهِ. فَقالَ عليه السلام: أنّى لي بِذلِكَ؟ فَقالَ: ادعُني عَلى لِسانِ غَيرِكَ.
1093. عدة الداعى: روايت شده است كه خداى متعال به موسى عليه السلام وحى فرمود: «اى موسى! مرا با زبانى بخوان كه با آن معصيتم نكردهاى».
موسى عليه السلام گفت: از كجا چنين زبانى بياورم؟
فرمود: «با زبانِ ديگران، مرا بخوان».
1/ 2 فراوانْ درخواست دعا كردن از مردم
1094. رسول اللّه صلى الله عليه و آله: استَكثِر مِنَ النّاسِ مِن دُعاءِ الخَيرِ لَكَ؛ فَإِنَّ العَبدَ لا يَدري عَلى لِسانِ مَن يُستَجابُ لَهُ، أو يُرحَمُ.[1]
1094. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: از مردم، بسيار درخواستِ دعاى خير براى خود كن؛ چرا كه انسان نمىداند از زبانِ چه كسى درخواستش مستجاب مىشود يا مورد رحمت قرار مىگيرد.
1/ 3 دعاى مستضعفان را غنيمت شمار
1095. رسول اللّه صلى الله عليه و آله: اغتَنِموا دُعاءَ ضَعَفَةِ امَّتي؛ فَإِنَّهُ يُستَجابُ لَهُم فيكُم، و لا يُستَجابُ لَهُم في أنفُسِهِم.[2]
1095. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: دعاى ضعيفانِ امّت مرا غنيمت بشماريد؛ زيرا دعاى آنها در حقّ شما مستجاب مىشود، امّا دعايشان در حقّ خودشان مستجاب نمىشود.
1096. الإمام الصادق عليه السلام: لا تَستَخِفّوا بِدُعاءِ المَساكينِ لِلمَرضى مِنكُم؛ فَإِنَّهُ يُستَجابُ لَهُم فيكُم، و لا يُستَجابُ لَهُم في أنفُسِهِم.
1/ 4 دعاى هيچ كس را كوچك مشماريد
1097. الإمام الكاظم عليه السلام: لا تُحَقِّروا دَعوَةَ أحَدٍ؛ فَإِنَّهُ يُستَجابُ لِليَهودِيِّ وَ النَّصرانِيِّ فيكُم، و لا يُستَجابُ لَهُم في أنفُسِهِم.
1097. امام كاظم عليه السلام: دعاى هيچ كس را كوچك مشماريد؛ چرا كه [حتّى] دعاى [سائل] يهودى و نصرانى در حقّ شما پذيرفته مىشود؛ امّا دعايشان در حقّ خودشان پذيرفته نمىشود.
باب دوم: آنان كه سزاوار دعايند
2/ 1 پدر و مادر
الكتاب
«رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسابُ».[3]
«اى پروردگار ما! در آن روزى كه حساب برپا مىشود، مرا و پدر و مادرم و مؤمنان را ببخشاى».
«وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً».[4]
«و از سرِ مهربانى، بالِ فروتنى براى آن دو (پدر و مادر) فرود آور و بگو: اى پروردگار من! بر آن دو مِهر آور آن گونه كه مرا در خُردى پروراندند».
1100. رسول اللّه صلى الله عليه و آله: دُعاءُ الوَلَدِ لِلوالِدِ كَالأَخذِ بِاليَدِ.[5]
1100. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: دعاى فرزند براى پدر، مانند گرفتن دست است.[6]
1101. عنه صلى الله عليه و آله: إنَّ اللّهَ تَبارَكَ و تَعالى لَيَرفَعُ العَبدَ الدَّرَجَةَ فَيَقولُ: رَبِّ أنّى لي هذِهِ؟ فَيَقولُ: بِدُعاءِ وَلَدِكَ لَكَ.[7]
1101. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: خداوند تبارك و تعالى بنده را درجهاى بالا مىبَرَد. بنده مىگويد: بار پروردگارا! اين درجه به چه سبب به من داده شد؟
خداوند مىفرمايد: «به سبب دعاى فرزندت در حقّ تو».
1102. عنه صلى الله عليه و آله: إنَّ الرَّجُلَ لَيَموتُ والِداهُ و هُوَ عاقٌّ لَهُما، فَيَدعو لَهُما مِن بَعدِهِما فَيَكتُبُهُ اللّهُ مِنَ البارّينَ.[8]
1102. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: انسان، پدر و مادرش مىميرند، در حالى كه آن دو را نافرمانى كرده است و بعد از مرگشان براى آنها دعا مىكند. پس خداوند، او را از نيكوكاران [نسبت به پدر و مادر] و فرمانبُرداران مىنويسد.
1103. الإمام عليّ عليه السلام: أربَعَةٌ لا تُرَدُّ لَهُم دَعوَةٌ:... وَ الوالِدُ البارُّ لِوَلَدِهِ، وَ الوَلَدُ البارُّ لِوالِدِهِ.
[1] كنز العمّال: ج 2 ص 73 ح 3188 نقلًا عن الخطيب عن أبي هريرة.
[2] الفردوس: ج 1 ص 89 ح 286 عن الإمام عليّ عليه السلام.
[3] إبراهيم: 41.
[4] الإسراء: 24.
[5] الفردوس: ج 2 ص 213 ح 3038.
[6] يعنى نقد است.
[7] السنن الكبرى: ج 7 ص 126 ح 13459.
[8] الدرّ المنثور: ج 5 ص 267.