الإمام عليّ عليه السلام
الإمام عليّ عليه السلام لِيَهودِيٍّ قالَ لَهُ: إنَّ آدَمَ عليه السلام أسجَدَ اللّهُ المَلائِكَةَ لَهُ، فَهَل فَضلٌ لِمُحَمَّدٍ صلی الله عليه و آله بِمِثلِ ذلِكَ؟: قَد كانَ ذلِكَ، و لَئِن أسجَدَ اللّهُ عز و جل لِآدَمَ مَلائِكَتَهُ، فَإِنَّ ذلِكَ لِما أودَعَ اللّهُ عز و جل صُلبَهُ مِنَ الأَنوارِ وَ الشَّرَفِ، إذ كانَ هُوَ الوِعاءُ، و لَم يَكُن سُجودُهُم عِبادَةً لَهُ، و إنَّما كانَ سُجودُهُم طاعَةً لِأَمرِ اللّهِ و تَكرِمَةً و تَحِيَّةً، مِثلَ السَّلامِ مِنَ الإِنسانِ عَلَی الإِنسانِ، وَ اعتِرافا لِادَمَ بِالفَضيلَةِ.
و لَقَد أعطی مُحَمَّدا صلی الله عليه و آله أفضَلَ مِن ذلِكَ؛ و هُوَ أنَّ اللّهَ تَعالی صَلّی عَلَيهِ و أمَرَ مَلائِكَتَهُ أن يُصَلّوا عَلَيهِ، و أمَرَ جَميعَ خَلقِهِ بِالصَّلاةِ عَلَيهِ إلی يَومِ القِيامَةِ، فَقالَ جَلَّ ثَناؤُهُ: «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَی النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً» فَلا يُصَلّي عَلَيهِ في حَياتِهِ أحَدٌ و بَعدَ وَفاتِهِ إلّا صَلَّی اللّهُ عَلَيهِ بِذلِكَ عَشرا، و أعطاهُ مِنَ الحَسَناتِ عَشرا بِكُلِّ صَلاةٍ صَلّی عَلَيهِ، و لا أحَدٌ يُصَلّي عَلَيهِ بَعدَ وَفاتِهِ إلّا و هُوَ يَعلَمُ بِذلِكَ، و يَرُدُّ عَلَی المُصَلّي وَ المُسَلِّمِ مِثلَ ذلِكَ، إنَّ اللّهَ تَعالی جَعَلَ دُعاءَ امَّتِهِ فيما يَسأَلونَ رَبَّهُم جَلَّ ثَناؤُهُ مَرفوعا مِن إجابَتِهِ، حَتّی يُصَلّوا فيهِ عَلَيهِ صلی الله عليه و آله، فَهذا أكبَرُ و أعظَمُ مِمّا أعطَی اللّهُ تَبارَكَ و تَعالی لِادَمَ عليه السلام.
امام علی عليه السلام به مردی يهودی كه به ايشان گفت: خداوند برای آدم عليه السلام فرشتگان را به سجده وا داشت. آيا برای محمّد صلی الله عليه و آله چنين امتيازی هست؟: چنين است. اگر خداوند عز و جل فرشتگانش را به سجده در برابر آدم وا داشت، به خاطر انوار و شرافتی بود كه خداوند عز و جل در پشت او نهاد؛ زيرا او ظرف بود. و سجده فرشتگان برای پرستش آدم نبود؛ بلكه سجدهشان، در واقع، اطاعت از فرمان خدا و [نوعی] احترام و درود فرستادن، همانند سلامگويی انسان بر انسان بود و اعتراف به برتری آدم بود.
خداوند، برتر از اين را به محمّد صلی الله عليه و آله عطا فرمود و آن، اين است كه خدای متعال، خود بر او درود فرستاد و به فرشتگانش فرمود كه بر او درود بفرستند و همه آفريدگانش را نيز دستور داد كه تا روز قيامت بر او درود بفرستند. او كه نقّاش بزرگ است فرمود: «خدا و فرشتگانش بر پيامبر، درود میفرستند. ای كسانی كه ايمان آوردهايد! [شما نيز] بر او درود بفرستيد و سلامی كامل بگوييد». پس، هر كه بر او، چه در زمان حياتش و چه پس از وفاتش، درود فرستد، خداوند ده بار بر او درود میفرستد و برای هر درودی كه فرستاده است، ده حسنه عطايش میكند. و هر كه بعد از وفات ايشان بر او درود فرستد، او درود وی را میفهمد و جواب درود فرستنده و سلام گوينده را به همان سان میدهد.
خدای متعال، دعای امّت او را برای آنچه از پروردگارشان عز و جل میخواهند، از اجابتْ دور نگه میدارد تا آن كه در آن دعا بر او درود بفرستند و اين، بزرگتر و مهمتر از آن چيزی است كه خدای تبارك و تعالی به آدم عليه السلام عطا فرمود.
بحار الأنوار: ج 94 ص 69.
عن أبي عبد اللّه البرقي يرفعه: قالَ رَجُلٌ لِأَبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام: جُعِلتُ فِداكَ، أخبِرني عَن قَولِ اللّهِ تَبارَكَ و تَعالی و ما وَصَفَ مِنَ المَلائِكَةِ: «يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ» (الأنبياء: 20) ثُمَّ قالَ: «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَی النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً»، كَيفَ لا يَفتُرونَ و هُم يُصَلّون عَلَی النَّبيِّ صلی الله عليه و آله؟
فَقالَ أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام: إنَّ اللّهَ تَبارَكَ و تَعالی لَمّا خَلَقَ مُحَمَّدا صلی الله عليه و آله أمَرَ المَلائِكَةَ فَقالَ: أنقِصوا مِن ذِكري بِمِقدارِ الصَّلاةِ عَلی مُحَمَّدٍ، [فَقَولُ الرَّجُلِ: صَلَّی اللّهُ عَلی مُحَمَّدٍ] فِي الصَّلاةِ مِثلُ قَولِهِ: سُبحانَ اللّهِ وَ الحَمدُ للّهِ و لا إلهَ إلَا اللّهُ وَ اللّهُ أكبَرُ.
ابو عبد اللّه برقی : مردی به امام صادق عليه السلام گفت: قربانت گردم! مرا از اين سخن خدای تبارك و تعالی و آنچه در باره فرشتگان فرموده است، آگاه فرما كه: «شب و روز، بی وقفه، تسبيح میگويند» و سپس [در جايی ديگر] فرموده است: «خدا و فرشتگانش بر پيامبر، درود میفرستند. ای كسانی كه ايمان آوردهايد! [شما نيز] بر او درود بفرستيد و سلامی كامل بگوييد». چگونه از تسبيح، باز نمیايستند، در حالی كه بر پيامبر صلی الله عليه و آله درود میفرستند؟
امام صادق عليه السلام فرمود: «خدای تبارك و تعالی چون محمّد صلی الله عليه و آله را آفريد، به فرشتگان فرمود:" به اندازه درود فرستادن بر محمّد، از ذكر من بكاهيد". [بنا بر اين، اين گفته آدمی: درود خدا بر محمّد باد] در نماز، همسنگ اين است كه بگويد: پاكا خدا و ستايش، خدای را! معبودی جز خدا نيست. خدا بزرگتر است».
بحار الأنوار: ج 94 ص 71.
الإمام الصادق عليه السلام: مَن ذَكَرَ اللّهَ كُتِبَت لَهُ عَشرُ حَسَناتٍ، و مَن ذَكَرَ رَسولَ اللّهِ صلی الله عليه و آله كُتِبَت لَهُ عَشرُ حَسَناتٍ؛ لِأَنَّ اللّهَ تَعالی قَرَنَ رَسولَهُ بِنَفسِهِ.
امام صادق عليه السلام: هر كه ياد خدا كند، ده نيكی برايش نوشته میشود، و هر كه ياد پيامبر خدا كند، [نيز] ده نيكی برايش نوشته میشود؛ چرا كه خدای متعال پيامبرش را در كنار خودش قرار داده است.
بحار الأنوار: ج 94 ص 54.
عن عبد السلام بن نعيم: قُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام: إنّي دَخَلتُ البَيتَ و لَم يَحضُرني شَيءٌ مِنَ الدُّعاءِ إلَا الصَّلاةُ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ. فَقالَ: أما إنَّهُ لَم يَخرُج أحَدٌ بِأَفضَلَ مِمّا خَرَجتَ بِهِ.
عبد السلام بن نعيم: به امام صادق عليه السلام گفتم: من به خانه (كعبه) در آمدم؛ امّا هيچ دعايی جز درود فرستادن بر محمّد و خاندان محمّد، به يادم نيامد.
فرمود: «بدان كه هيچ كس با چيزی (و پاداشی) برتر از آنچه تو با آن بيرون آمدی، بيرون نيامده است».
بحار الأنوار: ج 99 ص 369.
عن أبي بصير: قُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام: اصَلّي عَلَی النَّبيِّ صلی الله عليه و آله و أنَا ساجِدٌ؟ فَقالَ: نَعَم، هُوَ مِثلُ سُبحانَ اللّهِ، وَ اللّهُ أكبَرُ.
ابو بصير: به امام صادق عليه السلام گفتم: در حال سجده، بر پيامبر صلی الله عليه و آله درود بفرستم؟ فرمود: «آری. آن، همانند" سبحان اللّه" و" اللّه أكبر" است».
تهذيب الأحكام: ج 2 ص 314.
الإمام الكاظم عليه السلام: أفضَلُ الدُّعاءِ الصَّلاةُ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللّهُ عَلَيهِم، ثُمَّ الدُّعاءُ لِلإِخوانِ، ثُمَّ الدُّعاءُ لِنَفسِكَ فيما أحبَبتَ.
امام كاظم عليه السلام: بهترين دعا، درود فرستادن بر محمّد و خاندان محمّد است كه درود خدا بر ايشان باد. سپس دعا كردن برای برادران و آنگاه دعا كردن برای خودت در باره آنچه دوست داری.
بحار الأنوار: ج 93 ص 322.
عن عبيد اللّه بن عبد اللّه: دَخَلتُ عَلی أبِي الحَسَنِ الرِّضا عليه السلام فَقالَ لي: ما مَعنی قَولِهِ: «وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّی» (الأعلی: 15.) ؟ قُلتُ: كُلَّما ذَكَرَ اسمَ رَبِّهِ قامَ فَصَلّی.
فَقالَ لي: لَقَد كَلَّفَ اللّهُ عز و جل هذا شَطَطا! (كَلَّفتَني شَطَطا: أي أمرا شاقّا) فَقُلتُ: جُعِلتُ فِداكَ فَكَيفَ هُوَ؟ فَقالَ: كُلَّما ذَكَرَ اسمَ رَبِّهِ صَلّی عَلی مُحَمَّدٍ و آلِهِ.
عبيد اللّه بن عبد اللّه: بر امام رضا عليه السلام در آمدم. به من فرمود: «معنای اين سخن خداوند: «و نام پروردگارش را برد و نماز گزارد» چيست؟».
گفتم: يعنی هر زمان كه نام پروردگارش را بُرد، برخيزد و نماز بگزارد. به من فرمود: «پس خداوند، تكليف فراتر از توان كرده است!».
گفتم: قربانت گردم! پس معنايش چيست؟ فرمود: «يعنی هرگاه نام پروردگارش را برد، بر محمّد و خاندان او درود فرستد».
الكافي: ج 2 ص 494.
الإمام الرضا عليه السلام: الصَّلاةُ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِهِ تَعدِلُ عِندَ اللّهِ عز و جل التَّسبيحَ وَ التَّهليلَ وَ التَّكبيرَ.
امام رضا عليه السلام: درود فرستادن بر محمّد و خاندان محمّد، در نزد خداوند، همسنگ گفتنِ «سبحان اللّه» و گفتن «لا إله إلّا اللّه» و گفتن «اللّه أكبر» است.
بحار الأنوار: ج 94 ص 47.
الإمام الهادي عليه السلام: إنَّمَا اتَّخَذَ اللّهُ عز و جل إبراهيمَ خَليلًا لِكَثرَةِ صَلاتِهِ عَلی مُحَمَّدٍ و أهلِ بَيتِهِ صَلَواتُ اللّهِ عَلَيهِم.
امام هادی عليه السلام: خداوند عز و جل به اين دليل، ابراهيم عليه السلام را خليل خود كرد كه بر محمّد و خاندان او كه درودهای خدا بر ايشان باد زياد درود میفرستاد.
بحار الأنوار: ج 12 ص 4.
ارزش درود فرستادن بر پيامبر و خاندان او در روز و شب جمعه
الإمام الصادق عليه السلام: إنَّ مِنَ السُّنَّةِ أن تُصَلِّيَ عَلی مُحَمَّدٍ و عَلی أهلِ بَيتِهِ في كُلِّ يَومِ جُمُعَةٍ ألفَ مَرَّةٍ، و في سائِرِ الأَيّامِ مائَةَ مَرَّةٍ.
امام صادق عليه السلام: از سنّت است كه در هر روز جمعه، هزار مرتبه و در ديگر روزها، صد مرتبه بر محمّد و اهل بيت او درود بفرستی.
بحار الأنوار: ج 89 ص 315.
ارزش صلوات فرستادن بر پيامبر و خاندان او در هنگام دعا
الإمام الصادق عليه السلام: كُلُّ دُعاءٍ يُدعَی اللّهُ عز و جل بِهِ مَحجوبٌ عَنِ السَّماءِ، حَتّی يُصَلّی عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ.
امام صادق عليه السلام: هر دعايی به درگاه خدای عز و جل از رفتن به آسمان، ممنوع است تا آنگاه كه بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرستاده شود.
بحار الأنوار: ج 27 ص 260.
الإمام الصادق عليه السلام: مَن كانَت لَهُ إلَی اللّهِ عز و جل حاجَةٌ فَليَبدَأ بِالصَّلاةِ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِهِ، ثُمَّ يَسأَلُ حاجَتَهُ، ثُمَّ يَختِمُ بِالصَّلاةِ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ؛ فَإِنَّ اللّهَ عز و جل أكرَمُ مِن أن يَقبَلَ الطَّرَفَينِ و يَدَعَ الوَسَطَ، إذا كانَتِ الصَّلاةُ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ لا تُحجَبُ عَنهُ.
امام صادق عليه السلام: هر كس به خداوند عز و جل حاجتی داشت، نخست بر محمّد و خاندان او درود فرستد، سپس حاجت خود را بخواهد و در پايان، بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرستد؛ زيرا خدای عز و جل كريمتر از آن است كه دو سوی [دعا] را بپذيرد و ميان [آن] را وا نهد؛ چرا كه درود فرستادن بر محمّد و خاندان محمّد، از درگاه خداوند، منع نمیشود.
بحار الأنوار: ج 93 ص 316.
عن رجاء بن أبي الضحّاك: كانَ [الرِّضا] عليه السلام يَبدَأُ في دُعائِهِ بِالصَّلاةِ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِهِ، و يُكثِرُ مِن ذلِكَ فِي الصَّلاةِ و غَيرِها.
رجاء بن ابی ضحّاك: امام رضا عليه السلام دعايش را با درود فرستادن بر محمّد و خاندان او آغاز میكرد و در نماز و غير نماز، فراوان درود میفرستاد.
بحار الأنوار: ج 49 ص 94.
ارزش صلوات فرستادن بر پيامبر و خاندان او در نوشتار
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن صَلّی عَلَيَّ في كِتابِهِ، لَم تَزَلِ المَلائِكَةُ تُصَلّي عَلَيهِ ما دامَ اسمي في ذلِكَ الكِتابِ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس در نوشتهاش بر من درود فرستد، تا زمانی كه نام من در آن نوشته باشد، فرشتگان بر او درود میفرستند.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2978
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن صَلّی عَلَيَّ في كِتابٍ، لَم تَزَلِ المَلائِكَةُ تَستَغفِرُ لَهُ ما دامَ اسمي في ذلِكَ الكِتابِ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس در نوشتهای بر من درود فرستد، تا آنگاه كه نام من در آن نوشته است، فرشتگان، پيوسته برايش آمرزش میطلبند.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2979
رسيدن صلوات مؤمنان به پيامبر
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن صَلّی عَلَيَّ عِندَ قَبري سَمِعتُهُ، و مَن صَلّی عَلَيَّ نائِيا ابلِغتُهُ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس در كنار قبرم بر من درود بفرستد، آن را میشنوم و هر كس از دور بر من درود فرستد، درودش به اطّلاع من رسانده میشود.
بحار الأنوار: ج 100 ص 182.
نكوهش صلوات نفرستادن در هنگام برده شدن نام پيامبر
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: إنَّ البَخيلَ كُلَّ البَخيلِ الَّذي إذا ذُكِرتُ عِندَهُ لَم يُصَلِّ عَلَيَّ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: بخيل واقعی، كسی است كه هرگاه نام من در نزد او برده شود، بر من درود نفرستد.
الإرشاد: ج 2 ص 169.
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن ذُكِرتُ عُندَهُ فَلَم يُصَلِّ عَلَيَّ، أخطَأَ طَريقَ الجَنَّةِ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: كسی كه نام من در حضورش برده شود و بر من درود نفرستد، راه بهشتْ را گم کرده است.
جامع الأخبار: ص 157 حدیث 368.