پيروان و دوستداران علی عليه السلام
پيروان و دوستداران علی عليه السلام
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: ألا و مَن أحَبَّ عَلِيّا استَغفَرَت لَهُ المَلائِكَةُ، و فُتِحَت لَهُ أبوابُ الجَنَّةِ الثَّمانِيَةُ، يَدخُلُها مِن أيِّ بابٍ شاءَ بِغَيرِ حِسابٍ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هان! هر كه علی را دوست داشته باشد، فرشتگان، برايش آمرزش میطلبند و هفت درِ بهشت، به روی او باز میشود، و از هر دری كه خواهد، بدون حسابرسی، به آن وارد میشود.
بحار الأنوار: ج 68 ص 124.
تشييع كننده جنازه مؤمن
الإمام الصادق عليه السلام: مَن شَيَّعَ جِنازَةَ مُؤمِنٍ حَتّی يُدفَنَ في قَبرِهِ، وَكَّلَ اللّهُ عز و جل بِهِ سَبعينَ مَلَكا مِنَ المُشَيِّعينَ، يُشَيِّعونَهُ و يَستَغفِرونَ لَهُ إذا خَرَجَ مِن قَبرِهِ إلَی المَوقِفِ.
امام صادق عليه السلام: هر كس جنازه مؤمنی را تشييع كند تا آنگاه كه او را به خاك سپارند، خداوند عز و جل هفتاد فرشته از فرشتگانی كه كارشان تشييع است، بر او میگمارد كه تا هنگامی كه از قبرش به سوی موقف خارج میشود، او را مشايعت كنند و برايش آمرزش بطلبند.
بحار الأنوار: ج 81 ص 257.
كسانی كه همه موجودات، برايشان آمرزش میطلبند
الإمام عليّ عليه السلام مِن وَصِيَّتِهِ لِوَلَدِهِ مُحَمَّدِ بنِ الحَنَفِيَّةِ: وَ اعلَم أنَّ طالِبَ العِلمِ يَستَغفِرُ لَهُ مَن فِي السَّماواتِ وَ الأَرضِ، حَتَّی الطَّيرُ في جَوِّ السَّماءِ، وَ الحوتُ فِي البَحرِ.
امام علی عليه السلام به فرزندش محمّد بن حنفيه: بدان كه برای جوينده دانش، هر موجودی كه در آسمانها و زمين است، حتّی پرندگان آسمان و ماهيان دريا، طلبِ آمرزش میكنند.
بحار الأنوار: ج 1 ص 173.
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: إنَّ مُعَلِّمَ الخَيرِ يَستَغفِرُ لَهُ دَوابُّ الأَرضِ، و حيتانُ البَحرِ، و كُلُّ ذي روحٍ فِي الهَواءِ، و جَميعُ أهلِ السَّماءِ وَ الأَرضِ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: برای آموزگار خوبیها، جانوران زمين و ماهيان دريا و هر جانداری در هوا، و همه اهل آسمان و زمين، آمرزش میطلبند.
ثواب الأعمال: ص 159.
بخش دهم: صلوات فرستادن بر پيامبر و خاندان او و بر ديگر پيامبران
واژهشناسی «صَلاة»
برای مادّه «صلو/ صلی» دو معنا ذكر كردهاند: يكی آتش و مشابه آن، و ديگری نوعی عبادت. بسياری از اهل لغت گفتهاند: «صلاة» به معنای دعا و بركت خواستن برای كسی و تمجيد است. گفته میشود: «صلّيتُ عليه»، يعنی: برايش دعا كردم و او را به پاكی ستودم. [پيامبر خدا] صلی الله عليه و آله فرمود: «إذا دُعِيَ أحَدُكُم إلی طَعامٍ فَليُجِب و إن كانَ صائِماً فَليُصَلِّ؛ هرگاه يكی از شما به غذايی دعوت شد بپذيرد و اگر روزه داشت برای دعوت كننده، دعا كند». در قرآن آمده است: «وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ؛ (توبه: آيه 103.) بر ايشان درود فرست كه درود فرستادن تو، مايه آرامش آنان است». صَلات، به معنای آن عبادت مخصوص (نماز)، در اصل به معنای دعاست، و نماز را صلات گفتهاند از باب نامگذاری شیء به اسم جزئی از آن. بعضی گفتهاند: «صلوة» در اصل از «صلی» گرفته شده است و معنای «صلّی الرجل»، اين است كه شخص با اين عبادت، «صُلی» را كه به معنای آتش برافروخته الهی است، از خود، دفع كرده است. بنای «صلّی (دور كردن آتش از خود)» مانند «مرّض» است كه به معنای برطرف كردن بيماری است.
مفردات ألفاظ القرآن: ص 490.
صلاة، در قرآن و حديث
علّامه سيّد محمّد حسين طباطبايی رحمه الله: معنای جامع كلمه «صلاة» آن گونه كه از موارد كاربرد آن استفاده میشود، انعطاف است. پس اين معنا برحسب اختلاف مواردی كه به آن نسبت داده میشود، فرق میكند. به همين جهت گفته شده است: «صلاة» از جانب خدا به معنای رحمت است، و از جانب فرشتگان به معنای طلب آمرزش و از جانب مردم به معنای دعا كردن؛ ليكن صلاتی كه در قرآن به خدا نسبت داده شده، به معنای رحمت خاص بر مؤمنان است كه سعادت آخرت و رستگاری ابدی، بر آن مترتّب است. به همين جهت، خداوند در تعليل صلوات فرستادن خود بر آنان میفرمايد: «لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ؛ (احزاب: آيه 43) تا شما را از تاريكیها به سوی روشنايی ببرد و خدا نسبت به مؤمنان مهربان است».
الميزان فی تفسير القرآن: ج 16 ص 329.
معنای صلوات بر پيامبر صلی الله عليه و آله
معنای صلوات بر پيامبر صلی الله عليه و آله، اظهار محبّت به پيامبر صلی الله عليه و آله و تعظيم و تكريم ايشان است. از اين رو، آنچه در احاديث در تفسير صلوات بر ايشان آمده است (مانند: رحمت، ستايش، دعا، پاك دانستن پيامبر صلی الله عليه و آله از كاستیها و آفات، و وفا نمودن به پيمان الهی در پذيرفتن نبوّت ايشان) در واقع، مصاديق معنای جامع صلوات بر پيامبر خداست.
پيام سياسی درود فرستادن بر پيامبر صلی الله عليه و آله
اين ذكر مبارك، افزون بر بُعد اعتقادی و معنوی، دارای بُعد سياسی و حكومتی است، بدين گونه كه تداوم اظهار محبّت حقيقی امّت اسلامی به پيامبر خدا و اهل بيت آن بزرگوار، زمينه تداوم حاكميت اسلام به رهبری خاندان رسالت را در جامعه فراهم میسازد. از اين رو، صلوات بر پيامبر صلی الله عليه و آله تنها يك عبادت نيست؛ بلكه يك شعار سياسی نيز هست و به همين جهت در حديث نبوی، بر بلند كردن صدا در گفتن اين ذكر (همانند همه شعارهای سياسی) تأكيد شده است:
ارفَعوا أصواتَكُم بِالصَّلاةِ عَلَيَّ؛ فَإِنَّها تَذهَبُ بِالنِّفاقِ. صدايتان را به صلوات بر من بلند كنيد؛ چرا كه نفاق را از بين میبرد.
اين سخن، بدان معناست كه شخص منافق نمیتواند هميشه اين شعار سياسی را بلند تكرار كند؛ چرا كه تكرار اين شعار به صورت آشكارا و بلند، سبب میگردد بيماری نفاق به تدريج علاج شود و انسان به ايمان حقيقی دست يابد.
فصل يكم: تفسير صلوات بر پيامبر
عن أبي حمزة: سَأَلتُ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام عَن قَولِ اللّهِ عز و جل: «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَی النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً» فَقالَ: الصَّلاةُ مِنَ اللّهِ عز و جل رَحمَةٌ، و مِنَ المَلائِكَةِ تَزكِيَةٌ، و مِنَ النّاسِ دُعاءٌ. و أمّا قَولُهُ عز و جل: «وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً» فَإِنَّهُ يَعنِي التَّسليمَ لَهُ فيما وَرَدَ عَنهُ.
ابو حمزه: از امام صادق عليه السلام در باره اين فرموده خداوند عز و جل پرسيدم كه: «خدا و فرشتگانش بر پيامبر درود میفرستند. ای كسانی كه ايمان آوردهايد! [شما نيز] بر او درود فرستيد و درودی كامل گوييد». فرمود: «درود، از جانب خدا رحمت است و از جانب فرشتگان، تزكيه و از جانب مردم، دعا». و فرمود: «درودی كامل گوييد»، يعنی به آنچه میگويد، گردن نهيد. (تزكيه: تأييد و تصديق كردن كسی؛ گواهی دادن به حقّانيت و اعتبار كسی؛ امين و درستكردار خواندن كسی)
بحار الأنوار: ج 94 ص 55.
فصل دوم: فضيلت صلوات فرستادن بر پيامبر و خاندان او و تشويق به آن
ارزش درود فرستادن بر پيامبر و خاندان او
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: صَلاتُكُم عَلَيَّ مُجَوِّزَةٌ لِدُعائِكُم، و مَرضاةٌ لِرَبِّكُم، و زَكاةٌ لِأَبدانِكُم.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: درود فرستادن شما بر من، مجوّز [پذيرفته شدن] دعای شما و مايه خشنودی پروردگارتان و زكات بدنهای شماست.
بحار الأنوار: ج 94 ص 64.
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: لَقِيَني جَبرائيلُ عليه السلام فَبَشَّرَني، قالَ: إنَّ اللّهَ عز و جل يَقولُ: مَن صَلّی عَلَيكَ صَلَّيتُ عَلَيهِ، و مَن سَلَّمَ عَلَيكَ سَلَّمتُ عَلَيهِ، فَسَجَدتُ لِذلِكَ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: جبرئيل عليه السلام به ديدار من آمد و مرا مژده داد و گفت: خدای عز و جل میفرمايد: «هر كه بر تو درود بفرستد، من بر او درود میفرستم، و هر كه بر تو سلام فرستد، من بر او سلام میفرستم» و من به شكرانه آن، سجده كردم.
بحار الأنوار: ج 94 ص 65.