حدیث دعا
1103. الإمام عليّ عليه السلام: أربَعَةٌ لا تُرَدُّ لَهُم دَعوَةٌ:... وَ الوالِدُ البارُّ لِوَلَدِهِ، وَ الوَلَدُ البارُّ لِوالِدِهِ.
1103. امام على عليه السلام: چهار كساند كه دعايشان رد نمىشود: ... پدرِ خوشرفتار با فرزندش، و فرزند خوشرفتار با پدرش.
1104. الإمام زين العابدين عليه السلام- كانَ مِن دُعائِهِ عليه السلام لِأَبَوَيهِ عليهما السلام-: ...
اللّهُمَّ اجعَلني أهابُهُما هَيبَةَ السُّلطانِ العَسوفِ، و أبَرُّهُما بِرَّ الامِّ الرَّؤوفِ، وَ اجعَل طاعَتي لِوالِدَيَّ و بِرّي بِهِما أقَرَّ لِعَيني مِن رَقدَةِ الوَسنانِ، و أثلَجَ لِصَدري مِن شَربَةِ الظَّمآنِ حَتّى اوثِرَ عَلى هَوايَ هَواهُما، و اقَدِّمَ عَلى رِضايَ رِضاهُما و أستَكثِرَ بِرَّهُما بي و إن قَلَّ، و أستَقِلَّ بِرّي بِهِما و إن كَثُرَ.
بار خدايا! چنانم گردان كه از پدر و مادر خويش، آن گونه هيبت به دل بدارم كه از پادشاه خودكامه دارند، و به آن دو چنان نيكى كنم كه مادرِ مهربان [به فرزندش مىكند]، و فرمانبُردارىام از پدر و مادر و خوشرفتارىام با آنان را در نظرم خوشتر از خوابيدنِ شخص خوابآلوده و گواراتر از سرْ كشيدن آبى كه تشنهكامى مىنوشد، قرار ده تا خواستِ آنان را بر خواست خويش، برگزينم و خشنودى آن دو را بر خشنودى خويش، مقدّم بدارم و نيكىاى را كه در حقّ من مىكنند، اگرچه اندك باشد، بسيار بشمارم و نيكىِ خود در حقّ آنان را، اگر چه بسيار باشد، اندك بشمارم.
اللّهُمَّ اشكُر لَهُما تَربِيَتي، و أثِبهُما عَلى تَكرِمَتي، وَ احفَظ لَهُما ما حَفِظاهُ مِنّي في صِغَري.
بار خدايا! از زحمات آنان در تربيت من، قدردانى فرما و آن دو را بر گرامى داشتنم، پاداش ده و همچنان كه در خُردى از من نگهدارى كردهاند، تو نيز از آنان، نگهدارى كن.
اللّهُمَّ و ما مَسَّهُما مِنّي مِن أذىً، أو خَلَصَ إلَيهِما عَنّي مِن مَكروهٍ، أو ضاعَ قِبَلي لَهُما مِن حَقٍّ فَاجعَلهُ حِطَّةً لِذُنوبِهِما، و عُلُوّا في دَرَجاتِهِما، و زِيادَةً في حَسَناتِهِما، يا مُبَدِّلَ السَّيِّئاتِ بِأَضعافِها مِنَ الحَسَناتِ.
بار خدايا! هر آزارى كه از من به ايشان رسيده، يا هر رفتار ناگوارىاى كه از من ديدهاند، يا هر حقّى كه از آنان پاىمال كردهام، سبب ريختن گناهان آن دو و علوّ درجاتشان و فزونىِ حَسَناتشان قرار ده، اى كسى كه بدىها را به چندين برابرِ خوبى تبديل مىكنى!
اللّهُمَّ و ما تَعَدَّيا عَلَيَّ فيهِ مِن قَولٍ، أو أسرَفا عَلَيَّ فيهِ مِن فِعلٍ، أو ضَيَّعاهُ لي مِن حَقٍّ، أو قَصَّرا بي عَنهُ مِن واجِبٍ فَقَد وَهَبتُهُ لَهُما، و جُدتُ بِهِ عَلَيهِما و رَغِبتُ إلَيكَ في وَضعِ تَبِعَتِهِ عَنهُما.
بار خدايا! هر سخنى كه آن دو از سر تعدّى به من گفتهاند، يا هر رفتار زيادهروانهاى كه با من كردهاند، يا هر تضييع حقّى كه از من كردهاند، يا هر كوتاهىاى كه در انجام دادن وظيفهشان نسبت به من نمودهاند، همه را بر آن دو بخشيدم و از ايشان، گذشت كردم و از تو درخواست مىكنم كه تو نيز از سرِ تقصيراتشان درگذرى؛
... فَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ و آلِهِ، و أعِنّي يا خَيرَ مَنِ استُعينَ بِهِ، و وَفِّقني يا أهدى مَن رُغِبَ إلَيهِ، و لا تَجعَلني في أهلِ العُقوقِ لِلآباءِ وَ الامَّهاتِ يَومَ تُجزى كُلُّ نَفسٍ بِما كَسَبَت و هُم لا يُظلَمونَ.
پس، بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرست و مرا [در اداى حقوق و انجام دادن وظيفهام نسبت به والدينم] كمك فرما، اى بهترين كسى كه از او كمك مىجويند، و توفيقم دِه، اى سزاوارترين كسى كه از وى درخواست مىشود، و در آن روز كه هر كس، جزاى اعمال خود را مىيابد و به ايشان كمترين ستمى نمىشود، مرا در جرگه بدرفتارانِ با پدر و مادران قرار مده.
اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ و آلِهِ و ذُرِّيَّتِهِ، وَ اخصُص أبَوَيَّ بِأَفضَلِ ما خَصَصتَ بِهِ آباءَ عِبادِكَ المُونينَ و امَّهاتِهِم، يا أرحَمَ الرّاحِمينَ.
بار خدايا! بر محمّد و خاندان او و فرزندانش، درود فرست و برترين چيزى را به پدران و مادرانِ بندگان باايمانت عطا كردهاى، به پدر و مادرم عطا فرما، اى مهربانترينِ مهربانان!
اللّهُمَّ لا تُنسِني ذِكرَهُما في أدبارِ صَلَواتي، و في إنىً مِن آناءِ لَيلي، و في كُلِّ ساعَةٍ مِن ساعاتِ نَهاري.
بار خدايا! ياد آن دو را در تعقيبات نمازهايم و در هر پاسى از پاسهاى شبم و در هر ساعتى از ساعات روزم، از خاطرم مَبَر.
اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ و آلِهِ، وَ اغفِر لي بِدُعائي لَهُما، وَ اغفِر لَهُما بِبِرِّهِما بي مَغفِرَةً حَتما، وَ ارضَ عَنهُما بِشَفاعَتي لَهُما رِضىً عَزما، و بَلِّغهُما بِالكَرامَةِ مَواطِنَ السَّلامَةِ.
بار خدايا! بر محمّد و خاندان او درود فرست و مرا به سبب دعايم براى آن دو، بيامرز و آن دو را به سبب محبّت و خوشرفتارىشان با من، حتما بيامرز و به واسطه شفاعتم براى آن دو، از ايشان قطعا خشنود شو، و آن دو را با عزّت و احترام، به جايگاههاى سلامت [بهشت] برسان.
اللّهُمَّ و إن سَبَقَت مَغفِرَتُكَ لَهُما فَشَفِّعهُما فِيَّ، و إن سَبَقَت مَغفِرَتُكَ لي فَشَفِّعني فيهِما حَتّى نَجتَمِعَ بِرَأفَتِكَ في دارِ كَرامَتِكَ و مَحَلِّ مَغفِرَتِكَ و رَحمَتِكَ، إنَّكَ ذُو الفَضلِ العَظيمِ، وَ المَنِّ القَديمِ، و أنتَ أرحَمُ الرّاحِمينَ.
بار خدايا! اگر آن دو را پيشتر آمرزيدهاى، ايشان را شفيع من قرار ده و اگر مرا پيشتر آمرزيدهاى، مرا شفيعِ آن دو قرار ده تا به لطف تو، همگى در سراى كرامت تو و خانه آمرزش و رحمتت، گِرد هم بياييم، كه به راستى تو صاحب فضل بزرگ و نواخت ديرينى و تو مهربانترينِ
2/ 2 خانواده، فرزندان و برادر
1107. رسول اللّه صلى الله عليه و آله: دُعاءُ الوالِدِ لِوَلَدِهِ، مِثلُ دُعاءِ النَّبِيِّ لِامَّتِهِ.[1]
1107. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: دعاى پدر براى فرزندش، بهسانِ دعاى پيامبر براى امّتش است.
1109. عنه صلى الله عليه و آله: رَحِمَ اللّهُ مَن أعانَ وَلَدَهُ عَلى بِرِّهِ، و هُوَ أن يَعفُوَ عَن سَيِّئَتِهِ، و يَدعُوَ لَهُ فيما بَينَهُ و بَينَ اللّهِ.
1109. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: خداوند، رحمت كند آن كسى را كه فرزندش را بر نيكى كردن به خويش كمك مىكند، بدين گونه كه از خطاى او درمىگذرد و به درگاه خدا برايش دعا مىكند.
2/ 3 پشتِ سر برادر مؤمن
الف اوّل همسايه، بعد خانه
1115. الإمام الحسن عليه السلام: رَأَيتُ امّي فاطِمَةَ عليها السلام قائِمَةً في مِحرابِها لَيلَةَ الجُمُعَةِ، فَلَم تَزَل راكِعَةً ساجِدَةً حَتَّى انفَجَرَ عَمودُ الصُّبحِ، و سَمِعتُها تَدعو لِلمُؤمِنينَ وَ المُؤمِناتِ و تُسَمّيهِم، و تُكثِرُ الدُّعاءَ لَهُم، و لا تَدعو لِنَفسِها بِشَيءٍ.
فَقُلتُ: يا امّاه، لِمَ لا تَدعينَ لِنَفسِكِ كَما تَدعينَ لِغَيرِكِ؟ فَقالَت: يا بُنَيَّ؟ الجارُ ثُمَّ الدّارُ.
1115. امام حسن عليه السلام: مادرم فاطمه عليها السلام را ديدم كه شب جمعه، در محرابش به نماز ايستاد و تا دميدن سپيده صبح، پيوسته در ركوع و سجود بود. شنيدم كه از مردان و زنانِ مؤمن نام مىبَرَد و مرتّب، برايشان دعا مىكند و براى خودش اصلًا دعا نمىكند.
گفتم: مادر جان! چرا همان گونه كه براى آنان دعا مىكنى، براى خودت دعايى نمىكنى؟
فرمود: «فرزندم! اوّلْ همسايه، سپس خانه».
ب سرعت اجابت دعاى پشتِ سر
1120. الإمام الباقر عليه السلام: أوشَكُ دَعوَةٍ و أسرَعُ إجابَةٍ، دُعاءُ المَرءِ لِأَخيهِ بِظَهرِ الغَيبِ.
1120. امام باقر عليه السلام: نزديكترين و سريعترين دعاها به اجابت، دعايى است كه شخص، پشتِ سر برادرش براى او دعا مىكند.
1121. تفسير القمّي عن حمّاد: قُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام: أشغَلُ نَفسي بِالدُّعاءِ لإخواني و لِأَهلِ الوِلايَةِ؛ فَما تَرى في ذلِكَ؟
فَقالَ: إنَّ اللّهَ تَبارَكَ و تَعالى يَستَجيبُ دُعاءَ غائِبٍ لِغائِبٍ، و مَن دَعا لِلمُؤمِنينَ وَ المُؤمِناتِ و لِأَهلِ مَوَدَّتِنا، رَدَّ اللّهُ عَلَيهِ مِن آدَمَ إلى أن تَقومَ السّاعَةُ لِكُلِّ مُؤمِنٍ حَسَنَةً.
1121. تفسير القمّى- به نقل از حمّاد-: به امام صادق عليه السلام گفتم: نفسم را به دعا براى برادرانم و پيروان ولايت، مشغول مىكنم. در اين باره، چه مىگويى؟
فرمود: «خداوند تبارك و تعالى دعاى غايب براى غايب را مستجاب
مىفرمايد و هر كس براى مردان و زنانِ مؤمن و براى دوستداران ما دعا كند، خداوند، از زمان آدم تا قيامِ قيامت، به ازاى هر مؤمنى، ثوابى به او مىدهد».
1122. الإمام الصادق عليه السلام: إذا دَعَا الرَّجُلُ لِأَخيهِ بِظَهرِ الغَيبِ، نودِيَ مِنَ العَرشِ: و لَكَ مِئَةُ ألفِ ضِعفٍ مِثلِهِ، و إذا دَعا لِنَفسِهِ كانَت لَهُ واحِدَةٌ، فَمِئَةُ ألفٍ مَضمونَةٌ خَيرٌ مِن واحِدَةٍ لا يَدري يُستَجابُ لَهُ أم لا.
1122. امام صادق عليه السلام: هرگاه انسان در غياب برادرش براى او دعا كند، از عرش ندا مىآيد كه: «صد هزار برابر آن، از آنِ تو باد!». و هرگاه براى خودش دعا كند، يكى از آنِ اوست. پس، يكصد هزار دعاى ضمانت شده، بهتر از يك دعايى است كه [شخص] نمىداند برايش مستجاب مىشود يا نه».
[1] تاريخ أصبهان: ج 1 ص 226 ح 344.