فصل هفتم: عبادتهايی كه سزاوار است در آنها طلب آمرزش كرد
فصل هفتم: عبادتهايی كه سزاوار است در آنها طلب آمرزش كرد
وارد شدن به مسجد و خارج شدن از آن
فاطمة عليها السلام: كانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله إذا دَخَلَ المَسجِدَ يَقولُ: «بِاسمِ اللّهِ، وَ السَّلامُ عَلی رَسولِ اللّهِ، اللّهُمَّ اغفِر لي ذُنوبي، وَ افتَح لي أبوابَ رَحمَتِكَ. و إذا خَرَجَ قالَ: «بِاسمِ اللّهِ، وَ السَّلامُ عَلی رَسولِ اللّهِ، اللّهُمَّ اغفِر لي ذُنوبي، وَ افتَح لي أبوابَ فَضلِكَ».
فاطمه عليها السلام: پيامبر خدا، هرگاه وارد مسجد میشد، میگفت: «به نام خدا. درود بر پيامبر خدا! بار خدايا! گناهان مرا بيامرز و درهای رحمتت را برايم بگشا ...»، و هرگاه خارج میشد، میگفت: «به نام خدا. درود بر پيامبر خدا! بار خدايا! گناهان مرا بيامرز و درهای فضل خود را برايم بگشای».
بحار الأنوار: ج 84 ص 22.
در ميان نماز
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: لا يُنسِيَنَّكَ الاستِغفارَ (أي لا ينسينّك الشيطان الاستغفار) في صَلاةٍ فَإِنَّها مَمحاةٌ لِلخَطايا بِرَحمَةِ اللّهِ تَعالی.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: زنهار [شيطان] آمرزشخواهی در نماز را از يادت نبرد؛ زيرا كه آمرزشخواهی در نماز، به لطف خداوند متعال، گناهان را پاك میكند.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2749
عن عبيد بن زرارة: سَأَلتُ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام عَنِ الرَّكعَتَينِ الأَخيرَتَينِ مِنَ الظُّهرِ. قالَ: تُسَبِّحُ و تُحَمِّدُ اللّهَ و تَستَغفِرُ لِذَنبِكَ، و إن شِئتَ فاتِحَةَ الكِتابِ، فَإِنَّها تَحميدٌ و دُعاءٌ.
عبيد بن زُراره: از امام صادق عليه السلام در باره دو ركعت آخر نماز ظهر پرسيدم. فرمود: «خدا را تسبيح و ستايش میگويی و از گناهانت، آمرزش میخواهی، و اگر هم خواستی،" فاتحة الكتاب" را میخوانی؛ زيرا آن نيز ستايش و دعاست».
بحار الأنوار: ج 85 ص 90.
در سجده
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن قالَ و هُوَ ساجِدٌ ثَلاثَ مَرّاتٍ: «رَبِّ اغفِر لي» لَم يَرفَع رَأسَهُ حَتّی يَغفِرَ لَهُ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس در سجده، سه بار بگويد: «پروردگارا! مرا بيامرز»، سرش را [از سجده] برنداشته، خدا او را میآمرزد.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2759
ميان دو سجده
الإمام الصادق عليه السلام عِندَ القُعودِ مِنَ السُّجودِ: أستَغفِرُ اللّهَ رَبّي و أتوبُ إلَيهِ.
امام صادق عليه السلام هنگام نشستن بعد از سجده: از پروردگارم خدا آمرزش میطلبم و به درگاهش، توبه میبرم.
بحار الأنوار: ج 84 ص 186.
در پی نمازها
عن ثوبان: كانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله إذَا انصَرَفَ مِن صَلاتِهِ استَغفَرَ ثَلاثا، و قالَ: اللّهُمَّ أنتَ السَّلامُ، و مِنكَ السَّلامُ، تَبارَكتَ ذَا الجَلالِ وَ الإِكرامِ.
ثوبان: پيامبر خدا، هرگاه نمازش را به پايان میرساند، سه بار آمرزش میطلبيد و میگفت: «تويی سلام، و از توست سلام. بزرگی تو، ای خداوند شكوه و ارج!
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2763
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَنِ استَغفَرَ اللّهَ بَعدَ العَصرِ سَبعينَ مَرَّةً، غَفَرَ اللّهُ لَهُ ذُنوبَهُ سَبعينَ سَنَةً.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس بعد از نماز عصر، هفتاد بار آمرزش بخواهد، خداوند، گناهان هفتاد سال او را میآمرزد.
بحار الأنوار: ج 86 ص 79.
الإمام الصادق عليه السلام: مَنِ استَغفَرَ اللّهَ عز و جل بَعدَ العَصرِ سَبعينَ مَرَّةً، غَفَرَ اللّهُ لَهُ ذلِكَ اليَومَ سَبعَمِئَةِ ذَنبٍ، فَإِن لَم يَكُن لَهُ فَلِأَبيهِ، فَإِن لَم يَكُن لِأَبيهِ فَلِامِّهِ، فَإِن لَم يَكُن لِامِّهِ فَلِأَخيهِ، فَإِن لَم يَكُن لِأَخيهِ فَلِاختِهِ، فَإِن لَم يَكُن لِاختِهِ فَلِلأَقرَبِ فَالأَقرَبِ.
امام صادق عليه السلام: هر كس بعد از نماز عصر، هفتاد بار از خداوند عز و جل آمرزش بخواهد، خداوندْ در آن روز، هفتصد گناه او را میآمرزد، و اگر خودش اين اندازه گناه نداشته باشد، از گناهان پدرش میآمرزد، و اگر پدرش گناهی نداشت، از [گناه] مادرش میآمرزد، و اگر مادرش نداشت، از [گناه] برادرش میآمرزد، و اگر برادرش نداشت، از [گناه] خواهرش میآمرزد و اگر خواهرش گناهی نداشت، از خويشانش، به ترتيب نزديكتری به او میآمرزد.
بحار الأنوار: ج 86 ص 78.
الامام الباقر عليه السلام: مَن سَبَّحَ تَسبيحَ الزَّهراءِ عليها السلام ثُمَّ استَغفَرَ غُفِرَ لَهُ، و هِيَ مِئَةٌ بِاللِّسانِ، و ألفٌ فِي الميزانِ، و تَطرُدُ الشَّيطانَ، و تُرضِي الرَّحمنَ.
امام باقر عليه السلام: هر كس تسبيحات زهرا عليها السلام را بگويد، سپس طلبِ آمرزش كند، آمرزيده میشود. اين تسبيحات، صد بار گفته میشود؛ امّا در ميزان [اعمال]، هزار به شمار میآيد و شيطان را میراند و خدای مهربان را خشنود میسازد.
بحار الأنوار: ج 85 ص 332.
فصل هشتم: آمرزشخواهی برای ديگران
كسانی كه بايد برايشان، آمرزش خواست
پدر و مادر
«رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسابُ». (إبراهيم: 41) «ای پروردگار ما! مرا و پدر و مادرم را و مؤمنان را در آن روز كه حساب برپا میشود، بيامرز».
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: إنَّ الرَّجُلَ لَتُرفَعُ دَرَجَتُهُ فِي الجَنَّةِ فَيَقولُ: أنّی هذا؟ فَيُقالُ: بِاستِغفارِ وَلَدِكَ لَكَ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: بر درجه شخص در بهشت افزوده میشود و او میگويد: اين، از كجا آمد؟ به او گفته میشود: «از آمرزشخواهی فرزندت برای تو».
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2786
الإمام الباقر عليه السلام: إنَّ العَبدَ لَيَكونُ بارّا بِوالِدَيهِ في حَياتِهِما، ثُمَّ يَموتانِ فَلا يَقضي عَنهُما دُيونَهُما، و لا يَستَغفِرُ لَهُما، فَيَكتُبُهُ اللّهُ عاقّا.
و إنَّهُ لَيَكونُ عاقّا لَهُما في حَياتِهِما، غَيرَ بارٍّ بِهِما، فَإِذا ماتا قَضی دَينَهُما وَ استَغفَرَ لَهُما، فَيَكتُبُهُ اللّهُ عز و جل بارّا.
امام باقر عليه السلام: بنده، در زمان حيات پدر و مادرش، با آنان خوش رفتار است؛ امّا چون میميرند، نه ديون آن دو را میپردازد و نه برايشان آمرزش میطلبد. پس خداوند، او را بدرفتار و نافرمان مینويسد، و [برعكس] در زمان حياتشان، نسبت به آن دو نافرمان و بدرفتار است و به آنان، نيكی نمیكند؛ ولی چون از دنيا رفتند، دَين آنها را ادا میكند و برايشان، آمرزش میطلبد. پس خداوند عز و جل او را نيكوكار [به والدين] مینويسد.
بحار الأنوار: ج 74 ص 81.
مردان و زنان مؤمن
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: ما مِن مُؤمِنٍ أو مُؤمِنَةٍ مَضی مِن أوَّلِ الدَّهرِ، أو هُوَ آتٍ إلی يَومِ القِيامَةِ، إلّا و هُم شُفَعاءُ لِمَن يَقولُ في دُعائِهِ: اللّهُمَّ اغفِر لِلمُؤمِنينَ وَ المُؤمِناتِ.
و إنَّ العَبدَ لَيُؤمَرُ بِهِ إِلَی النّارِ يَومَ القِيامَةِ فَيُسحَبُ، فَيَقولُ المُؤمِنونَ وَ المُؤمِناتُ: يا رَبَّنا هذَا الَّذي كانَ يَدعو لَنا فَشَفِّعنا فيهِ، فَيُشَفِّعُهُمُ اللّهُ فيهِ فَيَنجو.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر مرد يا زن مؤمنی كه از اوّل روزگار بوده يا تا روز قيامت خواهد آمد، برای كسی كه در دعايش بگويد: «بار خدايا! مردان و زنان مؤمن را بيامرز»، شفاعت خواهند كرد.
در روز قيامت، فرمان داده میشود كه فلان بنده را به سوی آتش ببرند و او را كِشانْ كِشان میبرند. در اين هنگام، مردان و زنان مؤمن میگويند: «پروردگارا! اين، كسی است كه برای ما دعا میكرد. پس شفاعت مارا در باره او بپذير»، و خداوند، شفاعت آنان را در حقّ او میپذيرد و او نجات میيابد.
بحار الأنوار: ج 93 ص 385.
الإمام الصادق عليه السلام: مَن قالَ كُلَّ يَومٍ خَمسا و عِشرينَ مَرَّةً: «اللّهُمَّ اغفِر لِلمُؤمِنينَ وَ المُؤمِناتِ، وَ المُسلِمينَ وَ المُسلِماتِ» كَتَبَ اللّهُ لَهُ بِعَدَدِ كُلِّ مُؤمِنٍ مَضی، و كُلِّ مُؤمِنٍ و مُؤمِنَةٍ بَقِيَ إلی يَومِ القِيامَةِ حَسَنَةً، و مَحا عَنهُ سَيِّئَةً، و رَفَعَ لَهُ دَرَجَةً.
امام صادق عليه السلام: هر كس روزی بيست و پنج مرتبه بگويد: «بار خدايا! مردان و زنان باايمان و مردان و زنان مسلمان را بيامرز»، خداوند، به عدد هر مرد مؤمنی كه درگذشته است، و به شمارِ هر مرد و زن مؤمنی كه تا روز قيامت میآيد، يك كار نيك برايش مینويسد و يك گناه، از او پاك كند و يك درجه او را بالا میبرد».
بحار الأنوار: ج 93 ص 386.
الإمام الصادق عليه السلام: إذا قالَ الرَّجُلُ: «اللّهُمَّ اغفِر لِلمُؤمِنينَ وَ المُؤمِناتِ، وَ المُسلِمينَ وَ المُسلِماتِ، الأَحياءِ مِنهُم و جَميعِ الأَمواتِ» رَدَّ اللّهُ عَلَيهِ بِعَدَدِ مَن مَضی و مَن بَقِيَ مِن كُلِّ إنسانٍ دَعوَةً.
امام صادق عليه السلام: هرگاه شخصی بگويد: «بار خدايا! مردان و زنان مؤمن و مردان و زنان مسلمان، زندگانشان و همه مُردگانشان را بيامرز»، خداوندْ به شمارِ هر انسانی كه درگذشته و هر انسانی كه باقی است، يك دعا به او برمیگردانَد.
بحار الأنوار: ج 93 ص 391.
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: ما مِن مُسلِمٍ يَدعو لِأَخيهِ بِظَهرِ الغَيبِ فَيَقولُ: «اللّهُمَّ، أخي فُلانٌ فَاغفِر لَهُ» إلّا قالَتِ المَلائِكَةُ: آمينَ، و لَكَ بِمِثلٍ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هيچ مسلمانی نيست كه پشتِ سر برادرش برای او دعا كند و بگويد: «بار خدايا! برادرم فلانی را بيامرز»، مگر آن كه فرشتگان میگويند: «آمين! و تو را نيز چنان باد!».
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 4 ؛ حدیث 2797
گنهكار
الإمام الصادق عليه السلام: مَنِ اطَّلَعَ مِن مُؤمِنٍ عَلی ذَنبٍ أو سَيِّئَةٍ، فَأَفشی ذلِكَ عَلَيهِ و لَم يَكتُمها، و لَم يَستَغفِرِ اللّهَ لَهُ، كانَ عِندَ اللّهِ كَعامِلِها، و عَلَيهِ وِزرُ ذلِكَ الَّذي أفشاهُ عَلَيهِ، و كانَ مَغفورا لِعامِلِها، و كانَ عِقابُهُ ما أفشی عَلَيهِ فِي الدُّنيا، مَستورٌ عَلَيهِ فِي الآخِرَةِ، ثُمَّ يَجِدُ اللّهَ أكرَمَ مِن أن يُثَنِّيَ عَلَيهِ عِقابا فِي الآخِرَةِ.
امام صادق عليه السلام: هر كس بر گناهی يا بدیای از مؤمنی مطّلع شود و آن را فاش سازد و پوشيدهاش ندارد و برای او از خدا طلب آمرزش نكند، در نزد خدا، چون كننده آن گناه يا بدی است، و گناه چيزی كه فاش ساخته است، بر گردن اوست و آن مؤمن، آمرزيده میشود، و كيفرش، همان فاش شدن [و بی آبرو شدن او] در دنياست، و در آخرت، بر او پوشيده میشود، و خداوند را بزرگوارتر از آن میيابد كه دوباره، در آخرت هم او را كيفر دهد.
بحار الأنوار: ج 75 ص 216.
غيبت شونده
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: كَفّارَةُ الاغتِيابِ أن تَستَغفِرَ لِمَنِ اغتَبتَهُ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: كفّاره غيبت، اين است كه برای شخصی كه از او غيبت كردهای، طلب آمرزش كنی.
بحار الأنوار: ج 75 ص 253.