فداییان امام هادی علیه السلام

عذاب قبر

الإمام الصادق علیه السلام‏ فیما یقالُ عَلَی الصَّفا: اللّهُمَّ بارِک لی فِی المَوتِ، و فی ما بَعدَ المَوتِ، اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِک مِن ظُلمَةِ القَبرِ و وَحشَتِهِ.

امام صادق علیه السلام‏ در دعایی که بر کوه صفا خوانده می‏شود: بار خدایا! مرگ و پس از مرگ را بر من خجسته گردان. بار خدایا! از تاریکی و تنهایی گور، به تو پناه می‏برم.

تهذيب الأحكام: ج 5 ص 146.

عذاب آتش‏

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إنَّ اللّهَ یعجَبُ مِن سائِلٍ یسأَلُ غَیرَ الجَنَّةِ، و مِن مُعطٍ یعطی لِغَیرِ اللّهِ، و مِن مُتَعَوِّذٍ یتَعَوَّذُ مِن غَیرِ النّارِ.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: خداوند از خواهشگری که جز بهشت را می‏خواهد، و از دهنده‏ای که برای جز خدا دَهِش می‏کند، و از پناهجویی که از جز آتش [به خدا] پناه می‏جوید، به شگفت می‏آید.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2180.

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إذا صَلَّی العَبدُ، و لَم یسأَلِ اللّهَ تَعالَی الجَنَّةَ، و لَم یستَعِذهُ مِنَ النّارِ، قالَتِ المَلائِکةُ: أغفَلَ العَظیمَتَینِ: الجَنَّةَ، وَ النّارَ.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هرگاه بنده نماز بگزارد و از خداوند بزرگ بهشت را درخواست نکند و از آتش به او پناه نبرد، فرشتگان می‏گویند: «دو بزرگ، [یعنی‏] بهشت و آتش را از یاد برد!».

مستدرك الوسائل: ج 5 ص 65.

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إذا صَلَّی العَبدُ فَلَم یسأَلِ اللّهَ الجَنَّةَ، قالَتِ الجَنَّةُ: یا وَیحَ‏ هذا، أما کانَ ینبَغی لَهُ أن یسأَلَ رَبَّهُ الجَنَّةَ؟! فَإِذا لَم یتَعَوَّذ بِاللّهِ مِنَ النّارِ، قالَتِ النّارُ: یا وَیحَ هذا، أما کانَ ینبَغی لَهُ أن یتَعَوَّذَ بِاللّهِ مِنّی؟!

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هرگاه بنده نماز بخواند و بهشت را از خدا نخواهد، بهشت می‏گوید: «افسوس! آیا سزاوار نبود که از پروردگارش بهشت را تقاضا کند؟!» و هرگاه از آتش به خدا پناه نبرد، آتش می‏گوید: «افسوس! آیا سزاوار نبود که از من به خدا پناه ببرد؟!».

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2182.

الإمام الصادق علیه السلام‏ : أعاذَنَا اللّهُ مِنَ النّارِ، و مِن عَمَلٍ یقَرِّبُ مِنَ النّارِ.

امام صادق علیه السلام‏ : خداوند، ما را از آتش و از هر کاری که به آتش نزدیک می‏گرداند، در پناه خویش قرار دهد!

الكافي: ج 4 ص 147.

عن زیاد بن مروان: کانَ أبُو الحَسَنِ علیه السلام یقولُ فی سُجودِهِ: أعوذُ بِک مِن نارٍ حَرُّها لا یطفَأُ، و أعوذُ بِک مِن نارٍ جَدیدُها لا یبلی، و أعوذُ بِک مِن نارٍ عَطشانُها لا یروی، و أعوذُ بِک مِن نارٍ مَسلوبُها لا یکسی.

زیاد بن مروان: امام کاظم علیه السلام در سجده‏اش می‏گفت: «پناه می‏برم به تو از آتشی که گرمای آن نمی‏فسرد. پناه می‏برم به تو از آتشی که تازه آن، کهنه نمی‏شود. پناه می‏برم به تو از آتشی که تشنه آن، سیراب نمی‏شود و پناه می‏برم به تو از آتشی که برهنه آن، پوشانده نمی‏شود».

بحار الأنوار: ج 86 ص 238.

فصل پنجم: اوقات پناه بردن به خدا

هنگام خواندن قرآن‏

«فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجِیمِ». (النحل: 98.) «و هرگاه قرآن خواندی، از شیطان رانده‏شده به خدا پناه ببر».

تفسیر الفخر الرازی: قالَ جَعفَرٌ الصّادِقُ علیه السلام: «إنَّهُ لا بُدَّ قَبلَ القِراءَةِ مِنَ التَّعَوُّذِ، (أعُوَّذ بِاللّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ) و أمّا سائِرُ الطّاعاتِ فَإِنَّهُ لا یتَعَوَّذُ فیها»، وَ الحِکمَةُ فیهِ: أنَّ العَبدَ قَد ینجَسُ لِسانُهُ بِالکذِبِ وَ الغیبَةِ وَ النَّمیمَةِ، فَأَمَرَ اللّهُ تَعالَی العَبدَ بِالتَّعَوُّذِ لِیصیرَ لِسانُهُ طاهِرا، فَیقرَأَ بِلِسانٍ طاهِرٍ کلاما انزِلَ مِن رَبٍّ طَیبٍ طاهِرٍ.

تفسیر الفخر الرازی: امام جعفر صادق علیه السلام فرموده است: «پیش از قرائت [قرآن‏]، باید به خدا پناه برد؛ (از شیطانِ رانده‏شده به خدا پناه می برم.) ولی در دیگر عبادات، پناه بردن به خدا لازم نیست». دلیلش هم این است که: بنده با دروغ گفتن و غیبت کردن و سخن‏چینی، زبانش نجس (آلوده) می‏شود. از این رو، خدای متعال بنده را به پناه بردن به او فرمان داده است تا زبانش پاک گردد و گفتاری را که از سوی خداوندی پاک و پاکیزه فرود آمده است، با زبانی پاک قرائت کند.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2194.

هنگام خواندن آیات عذاب‏

عن حذیفة: صَلَّیتُ مَعَ النَّبِی صلی الله علیه و آله ... و کانَ إذا مَرَّ بِآیةِ رَحمَةٍ سَأَلَ، و إذا مَرَّ بِآیةٍ فیها عَذابٌ تَعَوَّذَ، و إذا مَرَّ بِآیةٍ فیها تَنزیهٌ للّهِ عز و جل سَبَّحَ.

از حذیفه: با پیامبر صلی الله علیه و آله نماز گزاردم .... ایشان هرگاه به آیه مهرآمیزی می‏رسید، [آن را] درخواست می‏کرد و هرگاه به آیه‏ای برمی‏خورد که در آن از عذابْ یاد شده بود، به خدا پناه می‏برد و هرگاه از آیه‏ای می‏گذشت که در آن خداوند عز و جل تنزیه شده بود، تسبیح می‏گفت.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2198.

الإمام الصادق علیه السلام‏ فی قَولِهِ تَعالی: «یتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ» (البقرة: 121.) : إنَّ حَقَّ تِلاوَتِهِ هُوَ الوُقوفُ عِندَ ذِکرِ الجَنَّةِ وَ النّارِ، یسأَلُ فِی الاولی، و یستَعیذُ مِنَ الاخری.

امام صادق علیه السلام‏ در باره این سخن خدای متعال: «آن رای چنان که حق تلاوت آن است تلاوت می‏کنند»: حقّ تلاوت آن (قرآن)، درنگ کردن در هنگام یاد شدن از بهشت و آتش است. در اوّلی (یاد شدن از بهشت)، [آن را] از خدا بخواهد و از دومی (آتش) به او پناه برد.

بحار الأنوار: ج 92 ص 214.

عن رجاء بن أبی الضحّاک: کانَ الرِّضا علیه السلام فی طَریقِ خُراسانَ، یکثِرُ بِاللَّیلِ فی فِراشِهِ مِن تِلاوَةِ القُرآنِ، فَإِذا مَرَّ بِآیةٍ فیها ذِکرُ جَنَّةٍ أو نارٍ بَکی، و سَأَلَ اللّهَ الجَنَّةَ و تَعَوَّذَ بِهِ مِنَ النّارِ.

رجاء بن ابی ضحّاک: امام رضا علیه السلام در راه خراسان، شب‏هنگام در بسترش قرآن زیاد تلاوت می‏کرد و هرگاه به آیه‏ای می‏گذشت که در آن از بهشت یا دوزخ یاد شده بود، می‏گریست و بهشت را از خدا مسئلت می‏کرد و از آتش به او پناه می‏برد.

بحار الأنوار: ج 92 ص 210.

آغاز نماز

الإمام الصادق علیه السلام‏ لِرَجُلٍ: تَعَوَّذ بَعدَ التَّوَجُّهِ مِنَ الشَّیطانِ، تَقولُ: أعوذُ بِاللّهِ السَّمیعِ العَلیمِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ.

امام صادق علیه السلام‏ به مردی: پس از توجّه (گفتنِ‏ «وَجَّهْتُ وَجْهِی لِلَّذِی فَطَرَ ...»)، از شیطان، به خدا پناه می‏بری و می‏گویی: «از شیطانِ رانده‏شده، به خدای شنوای دانا پناه می‏برم». (سپس سوره حمد را شروع می کنی)

بحار الأنوار: ج 85 ص 48.

عن حنّان بن سدیر: صَلَّیتُ خَلفَ أبی عَبدِ اللّهِ علیه السلام فَتَعَوَّذَ بِإِجهارٍ، ثُمَّ جَهَرَ بِبِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ.

حنّان بن سدیر: پشت سر امام صادق علیه السلام به نماز ایستادم. ایشان نخست با صدای بلند استعاذه گفت و سپس بلند گفت: «بسم اللّه الرحمن الرحیم».

بحار الأنوار: ج 85 ص 79.

پس از هر نماز

رسول اللّه صلی الله علیه و آله‏ فی دُبُرِ الصَّلَواتِ: اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِک مِن عِلمٍ لا ینفَعُ، و قَلبٍ لا یخشَعُ، و نَفسٍ لا تَشبَعُ، و دُعاءٍ لا یسمَعُ، اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِک مِن اولئِک الأَربَعِ.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله‏ بعد از نمازها: بار خدایا! به تو پناه می‏برم از دانشی که سود نبخشد، و دلی که خاشع نباشد، و نفْسی که سیر نشود و دعایی که شنیده [و اجابت‏] نگردد. بار خدایا! از این چهار چیز به تو پناه می‏برم.

بحار الأنوار: ج 86 ص 18.

دعای قنوتِ نماز وَتر

الإمام علی علیه السلام: إنَّ النَّبِی صلی الله علیه و آله کانَ یقولُ فی وَترِهِ: اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِرِضاک مِن سَخَطِک، و أعوذُ بِمُعافاتِک مِن عُقوبَتِک، و أعوذُ بِک مِنک.

امام علی علیه السلام: پیامبر صلی الله علیه و آله در نماز وترش می‏گفت: «بار خدایا! از ناخشنودی تو، به خشنودی‏ات پناه می‏برم و از کیفرت، به بخشایشت پناه می‏برم و از تو، به خودت پناه می‏آورم.»

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2226.

وارد شدن به بازار

الإمام علی علیه السلام: إذَا اشتَرَیتُم ما تَحتاجونَ‏ إلَیهِ مِنَ السّوقِ، فَقولوا حینَ تَدخُلونَ الأَسواقَ: ... اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِک مِن صَفقَةٍ خاسِرَةٍ، و یمینٍ فاجِرَةٍ، و أعوذُ بِک مِن بَوارِ الأَیمِ‏.

امام علی علیه السلام: هرگاه ما یحتاج خود را از بازار خریدید، هنگام وارد شدن به بازارها بگویید: «... بار خدایا! از معامله زیانبار و سوگند دروغ، به تو پناه می‏برم و از بی‏مشتری ماندنِ زنان بی‏شوی به تو پناه می‏برم».

بحار الأنوار: ج 76 ص 172.

آمیزش‏

عن سلیمان بن خالد: قُلتُ لِأَبی عَبدِ اللّهِ علیه السلام: ما قَولُ اللّهِ عز و جل: «وَ شارِکهُمْ فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ» (الإسراء: 64.) ؟ قالَ: فَقالَ: قُل فی ذلِک قَولًا: أعوذُ بِاللّهِ السَّمیعِ العَلیمِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ.

سلیمان بن خالد: به امام صادق علیه السلام گفتم: این سخن خدای عز و جل: «و در دارایی‏ها و فرزندان، شریک آنان بشو» به چه معناست؟ فرمود: «در آن هنگام بگو:" پناه می‏برم به خدای شنوای دانا از شیطانِ رانده‏شده"».

بحار الأنوار: ج 103 ص 294.

وارد شدن مسافر به شهر یا روستا

رسول اللّه صلی الله علیه و آله‏ لِعَلِی علیه السلام: یا عَلِی، إذا أرَدتَ مَدینَةً أو قَریةً فَقُل حینَ تُعاینُها: اللّهُمَّ إنّی أسأَلُک خَیرَها، و أعوذُ بِک مِن شَرِّها، اللّهُمَّ حَبِّبنا إلی أهلِها و حَبِّب صالِحی أهلِها إلَینا.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله‏ به علی علیه السلام: ای علی! هرگاه آهنگ شهر یا روستایی کردی، زمانی که چشمت به آن افتاد، بگو: «بار خدایا! خیر آن را از تو درخواست می‏کنم و از بدی‏هایش، به تو پناه می‏برم. بار خدایا! ما را در نزد اهالی آن، محبوب گردان و اهالی نیک آن را محبوب ما بدار».

بحار الأنوار: ج 76 ص 248.

دیدن ماه نو

عن عبادة بن الصامت: کانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله إذا رَأَی الهِلالَ قالَ: اللّهُ أکبَرُ، الحَمدُ للّهِ، لا حَولَ و لا قُوَّةَ إلّا بِاللّهِ، اللّهُمَّ إنّی أسأَلُک خَیرَ هذَا الشَّهرِ، و أعوذُ بِک مِن شَرِّ القَدَرِ، و مِن سوءِ الحَشرِ.

عبادة بن صامت: پیامبر خدا هرگاه ماه نو را می‏دید، می‏فرمود: «خدا بزرگ‏تر از هر توصیفی است. ستایش خدای را. هیچ نیرو و توانی نیست، جز به یاری خدا. بار خدایا! خیر این ماه را از تو می‏خواهم و از بدی تقدیر، و از بد محشور شدن [در قیامت‏] به تو پناه می‏برم».

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2271.

قبل از خواب

عن جندب بن عبد اللّه: سافَرنا مَعَ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله سَفَرا فَأَتاهُ قَومٌ فَقالوا: یا رَسولَ اللّهِ، سَهَونا عَنِ الصَّلاةِ فَلَم نُصَلِّ حَتّی طَلَعَتِ الشَّمسُ.

فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله: تَوَضَّؤوا و صَلُّوا، ثُمَّ قالَ: إنَّ هذا لَیسَ بِالسَّهوِ إنَّ هذا مِنَ الشَّیطانِ، إذا أخَذَ أحَدُکم مَضجَعَهُ مِنَ اللَّیلِ فَلیقُل: بِاسمِ اللّهِ، أعوذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ.

جندب بن عبد اللّه: با پیامبر خدا به سفری رفتیم. عدّه‏ای نزد ایشان آمدند و گفتند: ای پیامبر خدا! از نماز غافل گشتیم و نماز نخواندیم، تا آن که خورشید طلوع کرد.

پیامبر خدا فرمود: «وضو سازید و نماز بگزارید» و سپس فرمود: «این، از غفلت نیست. این، کار شیطان است. هرگاه یکی از شما شب به بسترش رفت، بگوید:" به نام خدا. از شیطانِ رانده شده، به خدا پناه می‏برم"».

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2287.

دیدن خواب ناخوش‏

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: مَن رَأی فی مَنامِهِ خَیرا فَلیحمَدِ اللّهَ وَ لیشکرهُ، و مَن رَأی غَیرَ ذلِک فَلیستَعِذ بِاللّهِ فَلا یذکرها، فَإِنَّها لا تَضُرُّهُ.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر کس خواب خوشی دید، خدا را بستاید و سپاسش بگوید، و هر کس غیر آن دید، به خدا پناه برد و خوابش را بازگو نکند، که در این صورت، به او آسیبی نخواهد رساند.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2295.

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إذا رَأی أحَدُکم رُؤیا یحِبُّها فَإِنَّما هِی مِنَ اللّهِ، فَلیحمَدِ اللّهَ عَلَیها وَ لیحَدِّث بِها،(و فی روایة اُخری : فلا یحَدِّث بِهِ إلّا مَن یحِبُّ) و إذا رَأی غَیرَ ذلِک مِمّا یکرَهُ فَإِنَّما هِی مِنَ الشَّیطانِ، فَلیستَعِذ مِن شَرِّها و لا یذکرها لِأَحَدٍ، فَإِنَّها لا تَضُرُّهُ.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هرگاه یکی از شما خوابی دید که دوست دارد، آن خواب از خداست. پس خدا را بر آن بستاید و خوابش را بازگو کند، و هرگاه خوابی دید که دوست ندارد، آن خواب از جانب شیطان است. پس، از شرّ آن به خدا پناه ببرد و برای کسی بازگویش نکند، که در این صورت، به او آسیبی نخواهد رساند.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2298.

الإمام الصادق علیه السلام: إذا رَأَی الرَّجُلُ ما یکرَهُ فی مَنامِهِ فَلیتَحَوَّل عَن شِقِّهِ الَّذی کانَ عَلَیهِ نائِما وَ لیقُل: «إِنَّمَا النَّجْوی‏ مِنَ الشَّیطانِ لِیحْزُنَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ لَیسَ بِضارِّهِمْ شَیئاً إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ» (المجادلة: 9.) ثُمَّ لِیقُل: عُذتُ بِما عاذَت بِهِ مَلائِکةُ اللّهِ المُقَرَّبونَ، و أنبِیاؤُهُ المُرسَلونَ، و عِبادُهُ الصّالِحونَ، مِن شَرِّ ما رَأَیتُ، و مِن شَرِّ الشَّیطانِ الرَّجیمِ.

امام صادق علیه السلام: هرگاه مردی خواب بدی دید، از آن سمت بدنش که خوابیده است، به سمت دیگر برگردد و بگوید: «به راستی که نجوا کردن، کار شیطان است تا مؤمنان رای اندوهگین سازد، در حالی که به آنان هیچ گزندی نمی‏زند، مگر با اجازه خدا» و سپس بگوید: «از گزند خوابی که دیدم و از گزند شیطانِ رانده‏شده به آن پناه می‏برم که فرشتگان مقرّب خدا و پیامبران فرستاده او و بندگان شایسته‏اش پناه بردند».

بحار الأنوار: ج 76 ص 219.

هر بام و شام‏

عن أنس: إنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله کانَ یدعو بِهذِهِ الدَّعَواتِ إذا أصبَحَ و إذا أمسی: «اللّهُمَّ إنّی أسأَلُک مِن فَجأَةِ الخَیرِ، و أعوذُ بِک مِن فَجأَةِ الشَّرِّ»، فَإِنَّ العَبدَ لا یدری ما یفجَؤُهُ إذا أصبَحَ و إذا أمسی.

از انَس: پیامبر خدا هر صبح و شام، این دعاها را می‏خواند: «بار خدایا! غافلگیری خیر را از تو درخواست می‏کنم و از غافلگیری شر، به تو پناه می‏برم»؛ چرا که بنده نمی‏داند چون صبح کرد یا به شب در آمد، چه چیزی او را غافلگیر خواهد کرد».

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2325.