فصل سوم: جایگاههای گفتن «اللّه أکبر»
فصل سوم: جایگاههای گفتن «اللّه أکبر»
نماز
رسول اللّه صلی الله علیه و آله: لِکلِّ شَیءٍ صَفوَةٌ، وَصَفوَةُ الصَّلاةِ التَّکبیرَةُ الاولی.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر چیزی، خلاصه و گزیدهای دارد و خلاصه نماز، نخستین تکبیر است.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 1597
اعیاد
«وَ لِتُکمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُکبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکمْ وَ لَعَلَّکمْ تَشْکرُونَ». (البقرة: 185.)
«و تا شماره [ی مقرر] را تکمیل کنید و خدا رای به پاس آن که هدایتتان کرد، به بزرگی بستایید، و باشد که سپاسگزاری کنید».
رسول اللّه صلی الله علیه و آله: زَینوا أعیادَکم بِالتَّکبیرِ.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: عیدهایتان را با تکبیر، زینت ببخشید.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 1610
هنگام بالا رفتن بر بلندی
الإمام الصادق علیه السلام: کانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی سَفَرِهِ إذا هَبَطَ سَبَّحَ، و إذا صَعِدَ کبَّرَ.
امام صادق علیه السلام: پیامبر خدا، در سفرش هرگاه از سرازیری پایین میرفت، تسبیح میگفت و هرگاه بر بلندی بالا میرفت، تکبیر میگفت.
بحار الأنوار: ج 76 ص 254.
هنگام دیدن جنازه
رسول اللّه صلی الله علیه و آله: مَنِ استَقبَلَ جِنازَةً أو رَآها فَقالَ: «اللّهُ أکبَرُ ...» .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر کس با جنازهای رو به رو شود یا آن را ببیند و بگوید: «بزرگا خدا ».
بحار الأنوار: ج 81 ص 266.
هنگام به چشم آمدن چیزی
الإمام الصادق علیه السلام: مَن أعجَبَهُ شَیءٌ مِن أخیهِ المُؤمِنِ فَلیکبِّر عَلَیهِ، فَإِنَّ العَینَ حَقٌّ.
امام صادق علیه السلام: هر کس چیزی از برادر مؤمنش نظر او را گرفت، برای آن، تکبیر بگوید؛ چرا که چشم زدن، حقیقت دارد.
بحار الأنوار: ج 95 ص 127.
هنگام نگریستن در آینه
رسول اللّه صلی الله علیه و آله مِن وَصِیةٍ أوصی بِها عَلِیا علیه السلام: یا عَلی، إذا نَظَرتَ فِی مِرآةٍ فَکبِّر ثَلاثا و قُل: اللّهُمَّ کما حَسَّنتَ خَلقی فَحَسِّن خُلقی.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله از سفارش ایشان به علی علیه السلام: ای علی! هرگاه در آینه نگریستی، سه مرتبه تکبیر گو و بگو: «بار خدایا! همان گونه که خلقتم را نیکو قرار دادی، اخلاقم را نیز نیک گردان».
بحار الأنوار: ج 77 ص 65.
فصل چهارم: آداب تکبیر گفتن در نماز
الإمام علی علیه السلام: لَمّا نَزَلَت هذِهِ الآیةُ عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله: «إِنَّا أَعْطَیناک الْکوْثَرَ* فَصَلِّ لِرَبِّک وَ انْحَرْ» (الكوثر: 1 و 2.) قالَ النَّبِی صلی الله علیه و آله: یا جَبرَئیلُ ما هذِهِ النَّحیرَةُ الَّتی أمَرَنی بِها رَبّی؟
قالَ: إنَّها لَیسَت بِنَحیرَةٍ، و لکنَّهُ یأمُرُک إذا تَحَرَّمتَ لِلصَّلاةِ أن تَرفَعَ یدَیک إذا کبَّرتَ و إذا رَکعتَ و إذا رَفَعتَ رَأسَک مِنَ الرُّکوعِ؛ فَإِنَّها صَلاتُنا و صَلاةُ المَلائِکة الَّذینِ فِی السَّماواتِ السَّبعِ.
قالَ النَّبِی صلی الله علیه و آله: رَفعُ الأَیدی مِنَ الاستِکانَةِ الَّتی قالَ اللّهُ عز و جل: «فَمَا اسْتَکانُوا لِرَبِّهِمْ وَ ما یتَضَرَّعُونَ» (المؤمنون: 76.).
امام علی علیه السلام: چون این آیه بر پیامبر خدا فرود آمد: «ما به تو کوثر دادیم. پس برای پروردگارت، نمازگزار و قربانی کن»، پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: «ای جبرئیل! این قربانی که پروردگارم مرا به آن فرمان داده است، چیست؟».
جبرئیل علیه السلام گفت: آن قربانی نیست؛ بلکه به تو میفرماید که هرگاه تکبیرة الإحرام نماز را گفتی، هنگامی که تکبیر میگویی و هنگامی که به رکوع میروی و هنگامی که سر از رکوع بر میداری، دستانت را بالا ببر؛ زیرا این [نحوه] نماز ما و نماز فرشتگانِ آسمانهای هفتگانه است.
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: «بالا بردن دستها، نشانه همان فروتنیای است که خداوند عز و جل فرموده است: «نسبت به پروردگارشان فروتنی نکردند و به زاری در نیامدند»».
مجمع البيان: ج 10 ص 837.
عن صفوان الجمّال: رَأَیتُ أبا عَبدِ اللّهِ علیه السلام إذا کبَّرَ فِی الصَّلاةِ یرفَعُ یدِیهِ حَتّی تَکادَ تَبلُغُ اذُنَیهِ.
از صفوان جمّال: امام صادق علیه السلام را دیدم که هرگاه در نماز، تکبیر میگفت، دستانش را تا نزدیک گوشهایش بالا میبرد.
تهذيب الأحكام: ج 2 ص 66.
الإمام علی علیه السلام: إنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله کانَ یرفَعُ یدَیهِ حینَ یکبِّرُ تَکبیرَةَ الإِحرامِ حِذاءَ اذُنَیهِ، و حینَ یکبِّرُ لِلرُّکوعِ، و حینَ یرفَعُ رَأسَهُ مِنَ الرُّکوعِ.
امام علی علیه السلام: پیامبر خدا، هنگامی که تکبیرة الأحرام میگفت، دستهایش را تا برابر گوشهایش بالا میبرد؛ همچنین هنگامی که برای رفتن به رکوع تکبیر میگفت، یا هنگامی که از رکوع بر میخاست.
بحار الأنوار: ج 84 ص 377.
الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه السلام: إذا کنتَ إماما فَکبِّر واحِدَةً تَجهَرُ فیها، و تُسِرُّ السِّتَّةَ.
الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه السلام: هرگاه امام [جماعت] بودی، یک تکبیر را بلند بگو و ششتای دیگر را آهسته.
بحار الأنوار: ج 88 ص 68.