بر دوست داشتن اهل بيت الإمام
بر دوست داشتن اهل بيت
الإمام عليّ عليه السلام: قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله: يا عَلِيُّ، مَن أحَبَّني و أحَبَّک و أحَبَّ الأَئِمَّةَ مِن وُلدِک فَليَحمَدِ اللّهَ عَلی طيبِ مَولِدِهِ، فَإِنَّهُ لا يُحِبُّنا إلّا مُؤمِنٌ طابَت وِلادَتُهُ، و لا يُبغِضُنا إلّا مَن خَبُثَت وِلادَتُهُ.
امام علی عليه السلام: پيامبر خدا فرمود: «ای علی! هر کس مرا و تو را و امامانِ از نسل تو را دوست داشته باشد، بايد خدای را بر پاکزادگی خويش سپاس بگويد؛ زيرا تنها کسی ما را دوست دارد که مؤمن و پاکزاده باشد، و تنها کسی ما را دشمنان میدارد که ناپاکزاده باشد».
بحارالأنوار: ج 27 ص 146
هنگام بلا و بيماری
الإمام الصادق عليه السلام: إنَّ المُؤمِنَ مِنَ اللّهِ عز و جل لَبِأَفضَلِ مَکانٍ ثَلاثا إِنَّهُ لَيَبتَليهِ بِالبَلاءِ ثُمَّ يَنزِعُ نَفسَهُ عُضوا عُضوا مِن جَسَدِهِ، و هُوَ يَحمَدُ اللّهَ عَلی ذلِک.
امام صادق عليه السلام: مؤمن در نزد خداوند عز و جل، برترين جايگاه را دارد (سه بار اين جمله را فرمود). خدا او را به بلا [ی بيماری] گرفتار میکند و سپس جانش را از اندامهای بدنش يکايک میستاند؛ ولی او خدای را بر اين کار سپاس میگويد و میستايد.
بحار الأنوار: ج 67 ص 211.
الإمام الصادق عليه السلام: إنَّ اللّهَ عز و جل لَيَعجَبُ مِنَ الرَّجُلِ يَموتُ وَلَدُهُ و هُوَ يَحمَدُ اللّهَ، فَيَقولُ: يا مَلائِکتي، عَبدي أخَذتُ نَفسَهُ و هُوَ يَحمَدُني.
امام صادق عليه السلام: خداوند عز و جل در شگفت میشود از مردی که فرزندش میميرد و او خدا را سپاس میگويد. از اين رو، به فرشتگان میفرمايد: «ای فرشتگان من! من جان اين بندهام را گرفتم؛ ولی او مرا سپاس و ستايش میگويد».
الكافي: ج 3 ص 220.
الإمام زين العابدين عليه السلام مِن دُعائِهِ عِندَ المَرَضِ: اللّهُمَّ لَک الحَمدُ عَلی ما لَم أَزَل أَتَصَرَّفُ فيهِ مِن سَلامَةِ بَدَني، و لَک الحَمدُ عَلی ما أحدَثتَ بي مِن عِلَّةٍ في جَسَدي، فَما أدري يا إلهي أيُّ الحالَينِ أحَقُّ بِالشُّکرِ لَک، و أيُّ الوَقتَينِ أولی بِالحَمدِ لَک.
امام زين العابدين عليه السلام در دعا به هنگام بيماری: بار خدايا! تو را سپاس بر تندرستیای که همواره از آن برخوردار بودهام، و تو را سپاس بر اين بيماریای که در تن من پديد آوردهای.
معبود من! نمیدانم که کدام يک از اين دو حالت، به سپاسگزاری برای تو سزاوارتر، و کدام يک از اين دو وقت، بر ستايش تو شايستهتر است.
الصحيفة السجّاديّة: ص 65 الدعاء 15.
هنگام مشاهده آسيبديده
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: إذا رَأَيتُم أهلَ البَلاءِ فَاحمَدُوا اللّهَ، و لا تُسمِعوهُم فَإِنَّ ذلِک يَحزُنُهُم.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هرگاه آسيبديدگان را ديديد، خدا را [بر سلامت خود] سپاس بگوييد، اما طوری که آنها نشنوند؛ زيرا اين کار، آنها را اندوهگين میسازد.
بحار الأنوار: ج 71 ص 34.
در خوشی و ناخوشی
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: أوَّلُ مَن يُدعی إلَی الجَنَّةِ الحَمّادونَ؛ الَّذينَ يَحمَدونَ اللّهَ عَلَی السَّرّاءِ وَ الضَّرّاءِ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: نخستين کسانی که به بهشت فراخوانده میشوند، ستايشگراناند؛ همانان که در خوشی و ناخوشی، خدا را سپاس و ستايش میگويند.
بحار الأنوار: ج 93 ص 215.
الإمام الصادق عليه السلام: کانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله إذا وَرَدَ عَلَيهِ أمرٌ يَسُرُّهُ قالَ: «الحَمدُ للّهِ عَلی هذِهِ النِّعمَةِ»، و إذا وَرَدَ عَلَيهِ أمرٌ يَغتَمُّ بِهِ قالَ: «الحَمدُ للّهِ عَلی کلِّ حالٍ».
امام صادق عليه السلام: هرگاه برای پيامبر خدا حادثهای پيش میآمد که خوشحالش میکرد، میفرمود: «سپاس، خدای را بر اين نعمت» و هرگاه حادثهای برايش پيش میآمد که او را اندوهگين میساخت، میفرمود: «سپاس، خدای را بر هر حالی».
بحار الأنوار: ج 71 ص 33
الإمام الحسين عليه السلام مِن خُطبَةٍ لَهُ يَومَ تاسوعاءَ: اثني عَلَی اللّهِ أحسَنَ الثَّناءِ، و أَحمَدُهُ عَلَی السَّرّاءِ وَ الضَّرّاءِ ....
امام حسين عليه السلام در خطبه روز تاسوعا: خدای را به نيکوترين ثنا میستايم، و در خوشی و ناخوشی، او را سپاس میگويم ....
بحار الأنوار: ج 44 ص 392.
در پی نمازها
الإمام الصادق عليه السلام: مَن قالَ إذا صَلَّی المَغرِبَ ثَلاثَ مَرّاتٍ: «الحَمدُ للّهِ الَّذي يَفعَلُ ما يَشاءُ و لا يَفعَلُ ما يَشاءُ غَيرُهُ» اعطِيَ خَيرا کثيرا.
امام صادق عليه السلام: هر کس که چون نماز مغرب را خواند، سه مرتبه بگويد: «سپاس، خدايی را که آنچه بخواهد، انجام میدهد و جز او هيچ کس نيست که آنچه بخواهد، انجام دهد»، خير بسيار به او داده شده است.
بحار الأنوار: ج 86 ص 112.
پس از خواندن سوره فاتحه در نماز
الإمام الصادق عليه السلام: إذا قَرَأتَ الفاتِحَةَ فَفَرَغتَ مِن قِراءَتِها فَقُل: الحَمدُ للّهِ رَبِّ العالَمينَ.
امام صادق عليه السلام: هرگاه سوره فاتحه را خواندی، در پايان آن بگو: «ستايش، خدای را که پروردگار جهانيان است».
بحار الأنوار: ج 85 ص 60.
پس از خوردن و آشاميدن
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: إنَّ المُؤمِنَ لَيَشبَعُ مِنَ الطَّعامِ وَ الشَّرابِ فَيَحمَدُ اللّهَ؛ فَيُعطيهِ اللّهُ مِنَ الأَجرِ ما لا يُعطِي الصّائِمَ، إنَّ اللّهَ شاکرٌ عَليمٌ يُحِبُّ أن يُحمَدَ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: مؤمن میخورد و میآشامد و سپس حمد خدا میگويد و در نتيجه، خداوند به او مزدی میدهد که به روزهدار نمیدهد. خداوند، قدر دانی داناست و دوست دارد که حمد شود.
بحار الأنوار: ج 66 ص 375.
آغاز سخن
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: کلُّ أمرٍ ذي بالٍ لا يُبدَأُ فيه بِحَمدِ اللّهِ وَ الصَّلاةِ عَلَيَّ فَهُوَ أقطَعُ أبتَرُ، مَمحوقٌ مِن کلِّ بَرَکةٍ. (المَحْق: النقص و المحو و الإبطال)
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر کار مهمّی که با ستايش خدا و صلوات فرستادن بر من آغاز نشود، آن کار، بُريده [و بی دنباله] و از هر برکتی، تُهی است.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 2 ؛ حدیث 1078
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: کلُّ کلامٍ ذي بالٍ لا يُبدَأُ فيهِ بِالحَمدِ للّهِ فَهُوَ أقطَعُ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر سخن جدّیای که با ستايش خدا آغاز نشود، آن سخن بريده و ناتمام است.
بحار الأنوار: ج 93 ص 216.
پس از عطسه زدن
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: لَمّا خَلَقَ اللّهُ آدَمَ عليه السلام و نَفَخَ فيهِ الرُّوحَ، عَطَسَ آدَمُ عليه السلام فَأُلهِمَ أن قالَ: الحَمدُ للّهِ رَبِّ العالَمينَ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: چون خداوند آدم عليه السلام را آفريد و در او جان دميد، آدم عليه السلام عطسه زد. در اين هنگام، به او الهام شد که بگويد: «ستايش، خدای را که پروردگار جهانيان است». (خداوند ذکرش را الهام می کند و شروع ستایش خداوند با « الحَمدُ للّهِ رَبِّ العالَمينَ» بود.)
بحار الأنوار: ج 68 ص 130
هنگام پوشيدن جامه نو
عن ابن عبّاس: کانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله ... إذا لَبِسَ ثَوبا جَديدا حَمِدَ اللّهَ و صَلّی رَکعَتَينِ، و کسَا الخَلِقَ.
ابن عبّاس: پيامبر خدا ... هرگاه جامه جديدی میپوشيد، خدا را حمد میگفت و دو رکعت نماز میخواند، و جامه کهنه را [به فقرا] میپوشاند.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 2 ؛ حدیث 1217
فصل پنجم: حمدهای رسيده از پيامبر و اهل بيت
حمدهای رسيده از پيامبر خدا
الحَمدُ للّهِ حَمدا کثيرا طَيِّبا مُبارَکا فيهِ، کما يُحِبُّ رَبُّنا و يَرضی.
سپاس، خدای را؛ سپاسی فراوان و پاکيزه و با برکت؛ آن سان که پروردگار ما دوست دارد و میپسندد.
اللّهُمَّ لَک الحَمدُ عَلی نَعمائِک الَّتي لا تُحصی بِعَدَدٍ و لا تُکافی بِعَمَلٍ
«بار خدايا! ستايش، تو را بر نعمتهايی که به شمار نمیآيند و با عمل جبران نمیشوند».
الحَمدلله حَمدا أبَدا لا يُحصی عَدَدُهُ، و لا يَضمَحِلُّ سَرمَدُهُ.
سپاس خدای را، سپاسی ابدی که تعدادش شمردنی نباشد و زمان آن به سر نيايد.
الحَمدُ للّهِ الَّذي دَنا في عُلُوِّهِ، و عَلا في دُنُوِّهِ.
ستايش، خدای را که در عين بلندمرتبگی، نزديک است و در عين نزديکی، بلندمرتبه.
اللّهُمَّ ... لَک الحَمدُ عَلَی قِلَّةِ التَّکليفِ، و کثرَةِ التَّخفيفِ.
بار خدايا! تو را ستايش به خاطر ... تکليف آسان دادن و برداشتن تکليف دشوار.
الحَمدُ للّهِ الَّذي لَم أکن عِندَهُ مَنسِيّا.
ستايش، خدای را که در نزد او فراموش ناشده نبودهام.
الحَمدُ للّهِ الخافِضِ الرّافِعِ، الضّارِّ النّافِعِ، الجَوادِ الواسِعِ...
ستايش، خدايی را که پست کننده و بالا برنده است، زيانبخش و سودرسان است، بخشنده و گشاينده است.
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن قالَ: «الحَمدُ للّهِ رَبِّ العالَمينَ» أربَعَ مَرّاتٍ، قالَ اللّهُ عز و جل: سَل تُعطَهُ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر کس چهار مرتبه بگويد: «ستايش، خدای را که خداوند جهانيان است»، خداوند عز و جل میفرمايد: درخواست کن تا خواستهات به تو داده شود.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 2 ؛ حدیث 1249.
الإمام الصادق عليه السلام: کانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله يَحمَدُ اللّهَ في کلِّ يَومٍ ثَلاثَمِائَةِ مَرَّةٍ و سِتّينَ مَرَّةً، عَدَدَ عُروقِ الجَسَدِ، يَقولُ: الحَمدُ للّهِ رَبِّ العالَمينَ کثيرا عَلی کلِّ حالٍ.
امام صادق عليه السلام: پيامبر خدا در هر روز، سيصد و شصت مرتبه به شمار رگهای بدن، خدا را میستود و میگفت: «ستايشِ فراوان و در همه حال، خدای را که پروردگار جهانيان است».
بحار الأنوار: ج 16 ص 257
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن قالَ: «الحَمدُ للّهِ کما هُوَ أهلُهُ» فَقَد شَغَلَ کتّابَ السَّماواتِ، فَيَقولونَ: اللّهُمَّ لا نَعلَمُ الغَيبَ!
فَيَقولُ اللّهُ: اکتُبوها کما قالَها عَبدي، و عَلَيَّ ثَوابُها.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر کس بگويد: «ستايش، خدای را چنان که او شايسته آن است»، نويسندگانِ آسمانها را به تکاپو میاندازد و آنها میگويند: بارخدايا! ما که غيب نمیدانيم!
و خداوند میفرمايد: «آن را همان گونه که بندهام گفت، بنويسيد. ثوابش با من».
بحار الأنوار: ج 93 ص 212
الإمام علیّ عليه السلام: الحَمدُ للّهِ الَّذي جَعَلَ الحَمدَ مِفتاحا لِذِکرِهِ، و سَبَبا لِلمَزيدِ مِن فَضلِهِ، و دَليلًا عَلی آلائِهِ و عَظَمَتِهِ.
امام علی عليه السلام: ستايش، خدای را که ستايش را سرآغاز يادش قرار داد، و سبب افزونی بخششش، و دليل بر نعمتها و بزرگیاش.
نهج البلاغة: الخطبة 157.
الإمام علیّ عليه السلام: الحَمدُ للّهِ الَّذي لا يَبلُغُ مِدحَتَهُ القائِلونَ، و لا يُحصي نَعماءَهُ العادّونَ، و لا يُؤَدّي حَقَّهُ المُجتَهِدونَ...
امام علی عليه السلام: ستايش، خدای را که گويندگان از پسِ ستايش او برنمیآيند، و شمارندگان، از شمارش نعمتهای او ناتواناند، و کوشندگان، حقّ او را نمیگزارند.
نهج البلاغة: الخطبة 1.
الإمام علیّ عليه السلام: الحَمدُ للّهِ الَّذي لا يَفِرُهُ المَنعُ وَ الجُمودُ، و لا يُکديهِ الإِعطاءُ وَ الجودُ، إذ کلُّ مُعطٍ مُنتَقِصٌ سِواهُ، و کلُّ مانِعٍ مَذمومٌ ما خَلاهُ، و هُوَ المَنّانُ بِفَوائِدِ النِّعَمِ. (لا يَفِرُه: أي لا يُكثِرُه) (لا يُکديهِ ؛ أكدی: بخِلَ أو قلّ خيره أو قلّل عطاءه)
امام علی عليه السلام: ستايش، خدای را که دريغ ورزيدن و نبخشيدن چيزی، بر دارايی او نمیافزايد، و دَهِش و بخشش نيز از او نمیکاهد؛ زيرا هر دهندهای از آنچه دارد، کاسته میشود جز او، و هر دريغ کنندهای در خور نکوهش است مگر او، و اوست عطا کننده نعمتهای سودمند.
نهج البلاغة: الخطبة 91.
الإمام علیّ عليه السلام: الحَمدُ للّهِ الَّذي لَم يَخلُ مِن فَضلِهِ المُقيمونَ عَلی مَعصِيَتِهِ، و لَم يُجازِهِ لِأَصغَرِ نِعَمِهِ المُجتَهِدونَ في طاعَتِهِ...
امام علی عليه السلام: ستايش، خدای را که مرتکبان نافرمانی او نيز از لطفش بیبهره نيستند، و کوشندگان در طاعتش کوچکترين نعمت او را جبران نتوانند کرد.
بحار الأنوار: ج 94 ص 232.
الإمام علیّ عليه السلام: الحَمدُ للّهِ رَبِّ العالَمينَ، الَّذي لَم يَضُرَّهُ بِالمَعصِيَةِ المُتَکبِّرونَ، و لَم يَنفَعهُ بِالطّاعَةِ المُتَعَبِّدونَ.
امام علی عليه السلام: ستايش، خدای را که پروردگار جهانيان است؛ خدايی که گردنفرازان با نافرمانی خود، زيانی به او نمیرسانند، و عبادتپيشگان با فرمانبری خود، سودی به او نمیرسانند.
بحار الأنوار: ج 94 ص 231.
الإمام علیّ عليه السلام: أحمَدُهُ حَمدا أستَزيدُهُ في نِعمَتِهِ، و أستَجيرُ بِهِ مِن نِقمَتِهِ...
امام علی عليه السلام: او را میستايم ستايشی که بر نعمتش به من بيفزايد، و با آن از خشم و کيفرش به او پناه برم.
بحار الأنوار: ج 94 ص 232.
الإمام علیّ عليه السلام: اللّهُمَّ لَک الحَمدُ عَلی ما تَأخُذُ و تُعطي، و عَلی ما تُعافي و تَبتَلي.
امام علی عليه السلام: بار خدايا! تو را ستايش به خاطر آنچه میستانی و میدهی، و عافيت میبخشی و مبتلا میکنی.
نهج البلاغة: الخطبة 160.