فصل پنجم: داستانهایى از بركات قرآن و تأثیر آن در جانها
فصل پنجم: داستانهایى از بركات قرآن و تأثیر آن در جانها
604. تفسیر القرطبی عن زید بن أسلم: إنَّ رَجُلًا جاءَ إلَى النَّبِی صلى الله علیه و آله فَقالَ: عَلِّمنی مِمّا عَلَّمَكَ اللَّهُ. فَدَفَعَهُ إلى رَجُلٍ یعَلِّمُهُ، فَعَلَّمَهُ: «إذا زُلزِلَت» حَتّى إذا بَلَغَ: «فَمَنْ یعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیراً یرَهُ* وَ مَنْ یعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یرَهُ» قالَ: حَسبی. فَأَخبَرَ النَّبِی صلى الله علیه و آله فَقالَ: دَعوهُ فَإِنَّهُ قَد فَقُهَ[1].
604 تفسیر القُرطُبى- به نقل از زید بن اسلَم-: مردى خدمت پیامبر صلى الله علیه و آله آمد و گفت: از آنچه خدا به تو آموخته است، به من بیاموز.
پیامبر صلى الله علیه و آله او را به مردى وا گذاشت تا تعلیمش دهد. آن مرد، سوره «إِذا زُلْزِلَتِ» را به او آموخت و چون به این جا رسید كه: «هر كس به اندازه ذرّهاى نیكى كند، آن را مىبیند، و هر كس به اندازه ذرّهاى بدى كند، آن را مىبیند»، مرد گفت: همین، مرا بس است.
آن كه به او تعلیم مىداد، موضوع را به اطّلاع پیامبر صلى الله علیه و آله رساند. ایشان فرمود: «رهایش كنید، كه او دانا شد». (در روایت دیگر دارد: رَجَعَ فقیهاً)
(این مفهوم در نماز آمده : مالک یوم الدین ؛ یعنی در قیامت برای کارهای خوب پاداش دریافت می کنید و برای کارهای بد پاسخ باید بدهید)
فصل ششم: خواصّ برخى سورهها و آیهها
خواصّ فاتحة الكتاب
621 رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: فی فاتِحَةِ الكِتابِ شِفاءٌ مِن كُلِّ داءٍ.[2]
621 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: فاتحة الكتاب، شفاى هر دردى است.
624 رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: فِی «الحَمدُ للَّهِ» سَبعَ مَرّاتٍ شِفاءٌ مِن كُلِّ داءٍ، فَإِن عُوِّذَ بِها صاحِبُها مِئَةَ مَرَّةٍ وكانَ الرّوحُ قَد خَرَجَ مِنَ الجَسَدِ رَدَّ اللَّهُ عَلَیهِ الرّوحَ.
624 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هفت بار خواندن سوره «الْحَمْدُ لِلَّهِ»، شفا بخشِ هر دردى است. اگر آن را صد مرتبه بر كسى كه جان از بدنش خارج شده است، بخوانند، خداوند، جانش را به او باز مىگردانَد.[3]
625. عنه صلى الله علیه و آله: لَو قُرِئَتِ الحَمدُ عَلى مَیتٍ سَبعینَ مَرَّةً فَرُدَّت فیهِ الرّوحُ ما كانَ ذلِكَ بِعَجَبٍ.
625 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: اگر سوره حمد، هفتاد مرتبه بر مُردهاى خوانده شد و روح به او باز گشت، جاى تعجّب ندارد.
626 عنه صلى الله علیه و آله: ما قُرِئَتِ الحَمدُ عَلى وَجَعٍ سَبعینَ مَرَّةً إلّا سَكَنَ.
626 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: سوره حمد، بر هیچ دردى هفتاد مرتبه خوانده نمىشود، مگر این كه آن درد، آرام مىگردد.
628 تفسیر العیاشی عن إسماعیل بن أبان یرفعه: قَالَ رَسولُ اللَّه صلى الله علیه و آله لِجابِر بن عَبدِاللَّه: یا جَابرُ، ألا اعَلِّمُكَ أَفضَلَ سورَةٍ أَنَزَلها اللَّهُ فی كِتابِهِ؟ قَالَ: فَقالَ جابِرٌ: بَلى بِأَبی أنتَ وَامی یا رَسولَ اللَّه عَلِّمنیها، فَعَلّمَهُ «الحَمدُ للَّه» امَّ الكتابِ، قَالَ: ثُمَّ قَالَ لَهُ: یا جابِرٌ ألا اخبِرُكَ عَنها؟ قالَ: بَلى بِأَبی أنتَ وَامّی، فَأَخبِرنی، قالَ: هِی شِفاءٌ مِن كُلٍّ داءٍ إلّا السّامَ- یعنِی المَوتَ-.
628 تفسیر العیاشى- به نقل از اسماعیل بن ابان، كه سند حدیث را به پیامبر صلى الله علیه و آله رسانده است-:
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله به جابر بن عبد اللَّه فرمود: «اى جابر! آیا برترین سورهاى را كه خداوند در كتابش نازل كرده است، به تو نیاموزم؟». جابر گفت: چرا، پدر و مادرم به فدایت، اى پیامبر خدا! آن را به من بیاموز.
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله سوره «الْحَمْدُ لِلَّهِ»، امّ الكتاب، را به او آموخت. سپس به او فرمود: «اى جابر! آیا تو را از [خواصّ] آن، آگاه نسازم؟».
گفت: چرا، پدر و مادرم به فدایت! آگاهم فرما. فرمود: «آن، شفابخش هر دردى است بجز مرگ».
631 الإمام الصادق علیه السلام: مَن نالَتهُ عِلَّةٌ فَلیقرَأ فی جَیبِهِ الحَمدَ سَبعَ مَرّاتٍ، فَإِن ذَهَبَت و إلّا فَلیقرَأ سَبعینَ مَرَّةً، وأنَا الضّامِنُ لَهُ العافِیةَ.
631 امام صادق علیه السلام: هر كس به مرضى مبتلا شد، هفت مرتبه سوره حمد را در گریبان خود بخوانَد. اگر برطرف نشد، هفتاد مرتبه بخوانَد، كه من بهبودش را ضمانت مىكنم.
632 الإمام الباقر علیه السلام: مَن لَم یبرِئهُ الحَمدُ لَم یبرِئهُ شَیءٌ.
632 امام باقر علیه السلام: كسى كه سوره حمد بهبودش نبخشد، هیچ چیز دیگر، بهبودش نمىبخشد.
خواصّ سوره توحید
الف- پذیرفته شدن دعا
633 رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: مَن قَرَأَ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» عَشِیةَ عَرَفَةَ ألفَ مَرَّةٍ، أعطاهُ اللَّهُ عز و جل ما سَأَلَ.[4]
633 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر كس در شامگاه عرفه، سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را هزار مرتبه بخوانَد، خداوند عز و جل هر آنچه را درخواست كند، به او عطا مىفرماید.
(ممکن است هزار قل هو الله در زمان های دیگر هم اثرگذار باشد)
ب- از بین رفتن فقر
635 مجمع البیان عن سهل بن سعد الساعدی: جاءَ رَجُلٌ إلَى النَّبِی صلى الله علیه و آله فَشَكا إلَیهِ الفَقرَ وضیقَ المَعاشِ، فَقالَ لَهُ رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله: إذا دَخَلتَ بَیتَكَ، فَسَلِّم إن كانَ فیهِ أحَدٌ، وإن لَم یكُن فیهِ أحَدٌ فَسَلِّم وَاقرَأ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» مَرَّةً واحِدَةً، فَفَعَلَ الرَّجُلُ، فَأَفاضَ اللَّهُ عَلَیهِ رِزقاً حَتّى أفاضَ عَلى جیرانِهِ.
635 مجمع البیان- به نقل از سهل بن سعد ساعدى-: مردى خدمت پیامبر صلى الله علیه و آله آمد و از فقر و تنگىِ معیشت، شكایت كرد. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله به او فرمود: «هر گاه وارد خانهات شدى، اگر كسى در آن بود، سلام كن، و اگر كسى نبود، باز هم سلام كن و یك مرتبه «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بخوان».
آن مرد، چنین كرد. خداوند، روزى او را سرشار كرد تا جایى كه بر همسایگانش نیز سرازیر نمود.
د- دور كردن گناهان
638 الإمام علی علیه السلام: مَن صَلَّى الفَجرَ ثُمَّ قَرَأَ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» إحدى عَشرَةَ مَرَّةً لَم یتبَعهُ فی ذلِكَ الیومِ ذَنبٌ، وإن رَغَمَ أنفُ الشَّیطانِ.
638 امام على علیه السلام: هر كس بعد از گزاردن نماز صبح، یازده مرتبه سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بخواند، در آن روز، علىرغم خواستِ شیطان، هیچ گناهى او را دنبال نمىكند.
ه- آمرزش گناهان
639 رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: مَن قَرَأَ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» مِئَةَ مَرَّةٍ حینَ یأخُذُ مَضجَعَهُ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنوبَ خَمسینَ سَنَةً.
639 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر كس زمانى كه به بسترش مىرود، صد مرتبه سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بخواند، خداوند، گناهان پنجاه سال را از او مىآمرزد.
و- سلامت در سفر
642 الإمام الصادق علیه السلام: مَن قَرَأَ «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» حینَ یخرُجُ مِن مَنزِلِهِ عَشرَ مَرّاتٍ لَم یزَل فی حِفظِ اللَّهِ عز و جل وكِلاءَتِهِ حَتّى یرجِعَ إلى مَنزِلِهِ.
642 امام صادق علیه السلام: هر كس هنگام خارج شدن از خانهاش، ده مرتبه سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بخواند، پیوسته در پناه و حمایت خداوند عز و جل خواهد بود تا آن كه به خانهاش برگردد.
ى- رفتن به بهشت
647 رسول اللَّه صلى الله علیه و آله- لِرَجُلٍ مِنَ الأَنصارِ كانَ یقرَأُ «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» فی جَمیعِ صَلَواتِهِ-: حُبُّكَ إیاها أدخَلَكَ الجَنَّةَ.[5]
647 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله- خطاب به مردى از انصار كه سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را در همه نمازهایش مىخواند-: عشق تو به آن، تو را به بهشت مىبَرَد.
648 عنه صلى الله علیه و آله: مَن قَرَأَ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» فی كُلِّ یومٍ خَمسینَ مَرَّةً نودِی یومَ القِیامَةِ مِن قَبرِهِ: قُم یا مادِحَ اللَّهِ فَادخُلِ الجَنَّةَ.
648 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر كس سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را در هر روز، پنجاه مرتبه بخوانَد، روز قیامت، از قبرش به او ندا داده مىشود كه: «برخیز- اى ستاینده خدا- و به بهشت وارد شو».
ك- بركات خواندن آن در هنگام خوابیدن
651 الإمام علی علیه السلام: مَن قَرَأَ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» حینَ یأخُذُ مَضجَعَهُ، وَكَّلَ اللَّهُ عز و جل بِهِ خَمسینَ ألفَ مَلَكٍ یحرُسونَهُ لَیلَتَهُ.
651 امام على علیه السلام: هر كس هنگامى كه در بسترش قرار مىگیرد، سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بخواند، خداوند عز و جل پنجاه هزار فرشته بر او مىگمارد كه آن شب، از او پاسدارى كنند.
652 عنه علیه السلام: دَعانی رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله، فَقالَ: یا عَلِی، إذا أخَذتَ مَضجَعَكَ فَعَلَیكَ بِالاستِغفارِ، وَالصَّلاةِ عَلَی، وقُل: سُبحانَ اللَّهِ وَالحَمدُ للَّهِ ولا إلهَ إلَّااللَّهُ وَاللَّهُ أكبَرُ، و لا حَولَ ولا قُوَّةَ إلّابِاللَّهِ العَلِی العَظیمِ، وأكثِر مِن قِراءَةِ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ»؛ فَإِنَّها نورُ القُرآنِ، وعَلَیكَ بِقَراءَةِ آیةِ الكُرسِی؛ فَإِنَّ فی كُلِّ حَرفٍ مِنها ألفَ بَرَكَةٍ و ألفَ رَحمَةٍ.
652 امام على علیه السلام: پیامبر خدا صلى الله علیه و آله مرا فرا خوانْد و فرمود: «اى على! هر گاه در بسترت قرار گرفتى، زبان به آمرزشخواهى و درود فرستادن بر من بگشا و بگو: «سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا إله إلّااللَّه و اللَّه أكبر، و لا حول و لا قوّة إلّابِاللَّه العلىّ العظیم»، و سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بسیار بخوان؛ چرا كه نور قرآن است، و بر تو باد خواندن" آیة الكرسى"؛ زیرا در هر حرف آن، هزار بركت و هزار رحمت است».
654 عنه علیه السلام: اقرَأ «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» و «قُلْ یا أَیهَا الْكافِرُونَ» عِندَ مَنامِكَ؛ فَإِنَّها بَراءَةٌ مِنَ الشِّركِ و «قُلْ هُوَ اللَّهُ» نِسبَةُ الرَّبِّ.
654 امام صادق علیه السلام: در هنگام خوابیدن، سورههاى «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» و «قُلْ یا أَیهَا الْكافِرُونَ» را بخوان؛ زیرا این، بیزارى از شرك است و «قُلْ هُوَ اللَّهُ»، شناسه خداست. (این دو سوره نفی و اثبات هستند، من از کفر خشمگین هستم و از توحید خشنود)
656 الإمام الصادق علیه السلام: مَن أوى إلى فِراشِهِ فَقَرَأَ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» إحدى عَشَرَةَ مَرَّةً حَفِظَهُ اللَّهُ فی دارِهِ، وفی دُوَیراتٍ حَولَهُ.
656 امام صادق علیه السلام: هر كس هنگام قرار گرفتن در بسترش، یازده مرتبه سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بخوانَد، خداوند، او را در اتاقش و در اتاقكهاى اطرافش، محافظت مىكند.
657 عنه علیه السلام: مَن قَرَأَ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» إحدى عَشرَةَ مَرَّةً، حینَ یأوی إلى فِراشِهِ، غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذَنبَهُ، وشَفَعَ فی جیرانِهِ.
657 امام صادق علیه السلام: هر كس هنگامى كه به بسترش مىرود، یازده مرتبه سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را بخوانَد، خداوند، گناهانش را مىآمرزد و براى همسایگان خود، شفاعت مىكند.
ل- مجموعهاى از خواص و آثار سوره توحید
659 رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: مَن قَرَأَ «قُل هُوَ اللَّهُ أحَدٌ» مَرَّةً بورِكَ عَلَیهِ، فَإِن قَرَأَها مَرَّتَینِ بورِكَ عَلَیهِ وعَلى أهلِهِ، فَإِن قَرَأَها ثَلاثاً بورِكَ عَلَیهِ وعَلى أهلِهِ وعَلى جیرانِهِ.
659 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر كس سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را یك بار بخواند، به او بركت داده مىشود، و هر كس آن را دو بار بخواند، به او و خانوادهاش بركت داده مىشود، و هر كس سه بار آن را بخوانَد، به او و خانوادهاش و همسایگانش، بركت داده مىشود.
661 عنه صلى الله علیه و آله: مَن قَرَأَ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» ثَلاثینَ مَرَّةً، كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَراءَةً مِنَ النّارِ، وأماناً مِنَ العَذابِ، وَالأَمانَ یومَ الفَزَعِ الأَكبَرِ.
661 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر كس سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را سى مرتبه بخوانَد، خداوند، بَرات از آتش و امان از عذاب و ایمنى در آن روز هراس بزرگ را برایش مىنویسد.
663 الإمام الصادق علیه السلام: إنَّ النَّبِی صلى الله علیه و آله صَلّى عَلى سَعدِ بنِ مُعاذٍ فَقالَ: لَقَد وافى مِنَ المَلائِكَةِ سَبعونَ ألفاً وفیهِم جَبرَئیلُ علیه السلام یصَلّونَ عَلَیهِ، فَقُلتُ لَهُ: یا جَبرَئیلُ بِما یستَحِقُ صَلاتَكُم عَلَیهِ؟ فَقالَ: بِقِراءَتِهِ: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» قائِماً و قاعِداً و راكِباً وماشِیاً و ذاهِباً و جائِیاً.
663 امام صادق علیه السلام: پیامبر صلى الله علیه و آله بر جنازه سعد بن مُعاذ، نماز خواند و سپس فرمود: «هفتاد هزار فرشته- كه جبرئیل علیه السلام نیز در میان آنها بود-، بر جنازه او نماز خواندند. به جبرئیل گفتم: اى جبرئیل! به چه سبب، سزاوار آن شد كه شما بر او نماز بخوانید؟
گفت: بدان سبب كه سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را ایستاده و نشسته، و سواره و پیاده، و در رفتن و آمدن مىخوانْد».
خواصّ آیة الكرسى
ب- راندن جن
675 رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: أتانی جَبرَئیلُ فَقالَ: یا مُحَمَّدُ، إنَّ عِفریتاً مِنَ الجِنِّ یكیدُكَ فی مَنامِكَ؛ فَعَلَیكَ بِآیةِ الكُرسِی.
675 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: جبرئیل علیه السلام نزد من آمد و گفت: اى محمّد! عِفریتى از جن، در خوابت، با تو نیرنگ مىكند. پس آیة الكرسى بخوان.
ج- راندن شیطان
676 رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: لِكُلِّ شَیءٍ سَنامٌ، وسَنامُ القُرآنِ سورَةُ البَقَرَةِ، ومِنها آیةٌ هِی سَیدَةُ آی القُرآنِ؛ لا تُقرَأُ فی بَیتٍ فیهِ الشَّیطانُ إلّا خَرَجَ مِنهُ، وهِی آیةُ الكُرسِی.[6]
676 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر چیزى، قلّهاى دارد و قلّه قرآن، سوره بقره است. در این سوره، آیهاى است كه مِهتَر آیات قرآن است و اگر در هر خانهاى كه شیطان در آن باشد، خوانده شود، شیطان از آن خانه خارج مىشود. آن آیه، آیةالكرسى است.
[1] فَقِه الرجلُ- بالكسر- یفقَهُ فِقْهاً: إذا فهِمَ وعَلِمَ. وفَقُهَ بالضّم: إذا صار فقیهاً عالِماً( النهایة: ج 3 ص 460« فقه»).
[2] سنن الدارمی: ج 2 ص 902.
[3] هذا من باب الاقتضاء لا العلّیة التامّة. یعنى این امر، زمینه شفا را فراهم مىآورد، نه آن كه همیشه و حتى جایى كه حكمت و مصلحت نیست نیز، اثر كند.
[4] كنز العمّال: ج 1 ص 600.
[5] صحیح البخاری: ج 1 ص 269.
[6] المجازات النبویة: ص 414.