حدیث
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: ما مِن صَباحٍ ولا رَواحٍ إلّاوبِقاعُ الأَرضِ تُنادي بَعضُها بَعضاً: يا جارَةُ، هَل مَرَّ بَكِ اليَومَ عَبدٌ صالِحٌ صَلّى عَلَيكِ أو ذَكَرَ اللَّهَ؟ فَإِن قالَت: نَعَم، رَأَت لَها بِذلِك عَلَيها فَضلًا.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هيچ بامداد و شامگاهى نيست جز آن كه قطعه هاى زمين يكديگر را ندا مى دهند: «اى همسايه! آيا امروز، بنده شايسته اى بر تو گذشته است كه بر روى تو نماز بخواند يا خدا را ياد كرده باشد؟» اگر آن قطعه زمين بگويد: آرى، آن را براى آن، فضيلتى مى بينند.
بحار الانوار؛ ج 77 ؛ ص 84
الإمام عليّ عليه السلام: إنَّ الإنسانَ إذا كانَ فِي الصَّلاةِ، فَإِنَّ جَسَدَهُ وثِيابَهُ وكُلَّ شَيءٍ حَولَهُ يُسَبِّحُ.
امام على عليه السلام: هنگامى كه انسان در نماز است، كالبد و لباسش و هر چه در اطراف اوست، تسبيح مى گويند.
بحار الانوار؛ ج 82 ؛ ص 213
الإمام علی عليه السلام: لَو يَعلَمُ المُصَلّي ما يَغشاهُ مِن جَلالِ اللَّهِ، ما سَرَّهُ أن يَرفَعَ رَأسَهُ مِن سُجودِهِ.
امام على عليه السلام: اگر نمازگزار مى دانست كه جلال و شُكوه الهى چگونه او را فرا گرفته است، راضى نمى شد كه سرش را از سجده بر دارد.
بحار الانوار؛ ج 82 ؛ ص 207
الإمام زين العابدين عليه السلام: المُصلّي ما دامَ في صَلاتِهِ، فَهُوَ واقِفٌ بَينَ يَدَيِ اللَّهِ عز و جل.
امام زين العابدين عليه السلام: نمازگزار تا آن گاه كه در نماز است، در پيشگاه خداى عز و جل ايستاده است.
بحار الانوار؛ ج 3 ؛ ص 321
الإمام الباقر عليه السلام- في قَولِهِ تَعالى: «وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ»-: ذِكرُ اللَّهِ لِأَهلِ الصَّلاةِ أكبَرُ مِن ذِكرِهِم إيّاهُ، ألا تَرى أنَّهُ يَقولُ: «فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ».
امام باقر عليه السلام- در باره سخن خداوند متعال: «و ياد خدا بزرگ تر است»-: ياد كردن خدا از اهل نماز، بزرگ تر از ياد كردن آنان از خداست. آيا نمى بينى كه او خود مى فرمايد:
«مرا ياد كنيد، شما را ياد مى كنم»؟
بحار الانوار؛ ج 82 ؛ ص 199
الإمام الباقر عليه السلام: انّ أباذرّ رحمه الله كانَ يَقولُ: ... يا مُبتَغِيَ العِلمِ، صَلِّ قَبلَ أن لا تَقدِرَ عَلى لَيلٍ ولا نَهارٍ تُصَلّي فيهِ، إنَّما مَثَلُ الصَّلاةِ لِصاحِبِها بِإِذنِ اللَّهِ، كَمَثَلِ رَجُلٍ دَخَلَ عَلى سُلطانٍ فَأَنصَتَ لَهُ حَتّى فَرَغَ مِن حاجَتِهِ، كَذلِكَ المَرءُ المُسلِمُ مادامَ في صَلاتِهِ لَم يَزَلِ اللَّهُ يَنظُرُ إلَيهِ حَتّى يَفرُغَ مِن صَلاتِهِ.
امام باقر عليه السلام: ابو ذر مى گفت: ... اى طالب علم! نماز بخوان، پيش از آن كه شب و روزى نداشته باشى كه نماز بخوانى. نماز براى نمازگزار، به اذن الهى، همانند مردى است كه بر فرمان روايى وارد شده و او به سخنش گوش مى دهد تا از بيان نيازش فارغ شود. همين گونه است انسان مسلمان. تا هنگامى كه در نماز است، خداوند پيوسته به او مى نگرد تا نمازش را به پايان برد.
بحار الانوار؛ ج 82 ؛ ص 236
آثار اقامه نماز
سنن الدّارِميّ عن أبي عثمان: كُنتُ مَعَ سَلمانَ تَحتَ شَجَرَةٍ، فَأَخَذَ مِنها غُصنًا يابِسًا فَهَزَّهُ حَتّى تَحاتَ وَرَقُهُ، قالَ: أما تَسأَلُني لِمَ أفعَلُ هذا؟ قُلتُ لَهُ: لِمَ فَعَلتَهُ؟ قالَ:
هكَذا فَعَلَ بي رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله ثُمَّ قالَ: إنَّ المُسلِمَ إذا تَوَضَّأَ فَأَحسَنَ الوُضوءَ وصَلَّى الخَمسَ تَحاتَّت ذُنوبُهُ كما تَحاتَّ هذَا الوَرَقُ، ثُمَّ قالَ: «وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ ... ذلِكَ ذِكْرى لِلذَّاكِرِينَ».
سنن الدارمى- به نقل از ابو عثمان-: با سلمان زير درختى بوديم كه شاخه خشكى را از آن گرفت و تكان داد، تا اين كه برگ هايش ريخت و گفت: آيا نمى پرسى: چرا اين گونه مى كنم؟
گفتم: چرا اين گونه كردى؟
گفت: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله برايم اين گونه كرد و سپس فرمود: «همانا مسلمان، هر گاه وضويى نيكو گرفت و نمازهاى پنجگانه را خواند، گناهانش مى ريزد، همان گونه كه اين برگ ها ريخت». سپس فرمود: «و در دو طرف روز و نخستين ساعات شب، نماز بر پا دار. همانا خوبى ها، بدى ها را از ميان مى برند. اين، پندى براى پند گيرندگان است».
بحار الانوار؛ ج 2 ؛ ص 319
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: إنَّ المُسلِمَ لَيُصَلّي وخَطاياهُ مَوضوعَةٌ عَلى رَأسِهِ، فَكُلَّما سَجَدَ تَحاتَّت عَنهُ، فَيَفرُغُ حينَ يَفرُغُ مِن صَلاتِهِ وقَد تَحاتَّت خَطاياهُ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: همانا مسلمان نماز مى گزارد، در حالى كه خطاهايش بر سرش نهاده شده اند. پس هر گاه سجده مى كند، فرو مى ريزند و او از نماز فارغ مى شود، در حالى كه خطاهايش ريخته است.
شناخت نامه نماز ؛ ج 1؛ حدیث 240
مستدرك الوسائل: رَأى (رسولُ اللَّه) صلى الله عليه و آله رَجُلًا يَقولُ: اللَّهُمَّ اغفِر لي ولا أراكَ تَفعَلُ، فَقالَ صلى الله عليه و آله لَهُ: لِمَ تَسوءُ ظَنَّكَ؟! قالَ: لِأَنّي أذنَبتُ فِيالجاهِليَّةِ والإِسلام. فَقالَ صلى الله عليه و آله: أمّا ما أذنَبتَ فِي الجاهِليَّةِ فَقَد مَحاهُ الإِيمانُ، وما فَعَلتَ فِي الإِسلامِ؛ الصَّلاةُ إلَى الصَّلاةِ كَفّارَةٌ لِما بَينَهُما.
مستدرك الوسائل: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مردى را ديد كه مى گويد: «خدايا! مرا بيامرز و نمى بينم كه چنين كنى!».
پيامبر صلى الله عليه و آله به او فرمود: «چرا بدگمانى؟»
گفت: چون، من هم در دوران جاهليت و هم در اسلام، گناه كرده ام.
فرمود: «اما گناهانى كه در جاهليت كرده اى، ايمان، آنها را زدود و آنچه در اسلام انجام داده اى، نماز تا نماز، كفّاره ميان آن دو است».
مستدرک الوسائل؛ ج 3؛ ص 16
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: ما مِن عَبدٍ أذنَبَ ذَنباً فَقامَ وتَوَضَّأَ وصَلّى وَاستَغفَرَ اللَّهَ مِن ذَنبِهِ، إلّا كانَ حَقيقاً عَلَى اللَّهِ أن يَغفِرَ لَهُ؛ لِأَنَّهُ يَقولُ: «وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحِيماً».
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: بنده اى نيست كه گناهى بكند و سپس برخيزد و وضو بگيرد و نماز بخواند و آمرزش گناهش را از خداوند بخواهد، جز آن كه سزاوار است خداوند او را بيامرزد؛ زيرا خود مى فرمايد: «و هر كس كار زشتى كند يا به خود ستم كند، سپس از خدا آمرزش بخواهد، خدا را آمرزشگر و مهربان مى يابد».
ارشاد القلوب؛ ج 1؛ ص 46
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: ما مِن صَلاةٍ يَحضُرُ وَقتُها إلّانادى مَلَكٌ بَينَ يَدَيِ اللَّهِ: أيُّهَا النّاسُ! قوموا إلى نيرانِكُمُ الَّتي أوقَدتُموها عَلى ظُهورِكُم فَأَطفِئوها بِصَلاتِكُم.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هيچ نمازى نيست كه وقتش فرا رسد، جز آن كه فرشته اى پيش روى خدا ندا مى دهد: اى مردم! به سوى آتش هايى كه بر پشت خود افروخته ايد، برخيزيد و آنها را با نمازتان خاموش كنيد.
بحار الانوار؛ ج 82 ؛ ص 209
الإمام علی عليه السلام: ما أهَمَّني ذَنبٌ امهِلتُ بَعدَهُ حَتّى اصَلِّيَ رَكعَتَينِ.
امام على عليه السلام: گناهى كه مهلت يابم پس از آن، دو ركعت نماز بخوانم، مرا انديشناك نمى كند.
بحار الانوار؛ ج 76 ؛ ص 323
تفسير العياشي عن أبي حمزة الثّماليّ: سَمِعتُ أحَدَهُما يَقولُ: إنَّ عَليًّا عليه السلام أقبَلَ عَلَى النّاسِ فَقالَ: أيُّ آيَةٍ في كِتابِ اللَّهِ أرجى عِندَكُم؟ فَقالَ بَعضُهُم: «إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ»، قال: حَسَنَةٌ ولَيسَت إيّاها، فَقالَ بَعضُهُم:
«يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ»، قالَ: حَسَنَةٌ ولَيسَت إيّاها، وقالَ بَعضُهُم: «الَّذِينَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ»، قالَ: حَسَنَةٌ ولَيسَت إيّاها.
قالَ: ثُمَّ أحجَمَ النّاسُ، فَقالَ: ما لَكُم يا مَعشَرَ المُسلِمينَ؟ قالوا: لا وَاللَّهِ ما عِندَنا شَيءٌ، قالَ: سَمِعتُ رَسولَاللَّهِ صلى الله عليه و آله يَقولُ: «أرجى آيَةٍ فيكِتابِاللَّهِ: «وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ» وقَرَأَ الآيَةَ كُلَّها، وقالَ: «يا عَليُّ، والَّذي بَعَثَني بِالحَقِّ بَشيرًا ونَذيرًا! إنَّ أحَدَكُم لَيَقومُ إلى وضوئِهِ فَتَساقَطُ عَن جَوارِحِهِ الذُّنوبُ، فَإِذَا استَقبَلَ اللَّهَ بِوَجهِهِ وقَلبِهِ لَم يَنفَتِل عَن صَلاتِهِ وعَلَيهِ مِن ذُنوبِهِ شَيءٌ كَما وَلَدَتهُ امُّهُ، فَإِن أصابَ شَيئًا بَينَ الصَّلاتَينِ كانَ لَهُ مِثلُ ذلِكَ، حَتّى عَدَّ الصَّلواتِ الخَمسَ».
ثُمَّ قالَ: «يا عَليُّ، إنَّما مَنزِلَةُ الصَّلَواتِ الخَمسِ لِامَّتي كَنَهرٍ جارٍ عَلى بابِ أحَدِكُم، فَما ظَنُّ أحَدِكُم لَو كانَ فيجَسَدِهِ دَرَنٌثُمَّ اغتَسَلَ فيذلِكَ النَّهرِ خَمسَ مَرّاتٍ فِي اليَومِ، أكانَ يَبقى في جَسَدِهِ دَرَنٌ؟ فَكذلِكَ- وَاللَّهِ- الصَّلَواتُ الخَمسُ لِامَّتي».
تفسير العيّاشى- به نقل از ابو حمزه ثمالى-: از يكى از آن دو (امام باقر عليه السلام يا امام صادق عليه السلام) شنيدم كه مى فرمايد: «على عليه السلام رو به مردم كرد و فرمود: اميدوار كننده ترين آيه در كتاب خدا كدام است؟
برخى گفتند: آيه «بى گمان، خداوند، شرك ورزيدن به خود را نمى بخشد و كمتر از آن را براى هر كه بخواهد، مى بخشد». فرمود: نيكوست؛ ولى آن نيست.
برخى گفتند: آيه «اى بندگان من كه بر خويشتن زيادهروى روا داشته ايد! از رحمت خدا نوميد مشويد». فرمود: نيكوست؛ ولى آن نيست.
برخى گفتند: آيه «آنان كه چون كار زشتى كنند، يا بر خود ستم روا دارند، خدا را به ياد مى آورند و براى گناهانشان آمرزش مى خواهند». فرمود: نيكوست؛ ولى آن نيست.
پس مردم، از سخن باز ايستادند و ايشان فرمود: اى مردم مسلمان! پاسخى داريد؟
گفتند: نه. به خدا سوگند، چيزى نمى دانيم.
فرمود: شنيدم كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مى فرمايد:" اميدوار كننده ترين آيه در كتاب خدا اين است: «در دو طرف روز و نخستين ساعات شب، نماز بر پا دار»" و همه آيه را قرائت كرد و فرمود:" اى على! سوگند به كسى كه مرا به حق، نويدبخش و هشدار دهنده برانگيخت، همانا يكى از شما كه به وضو بر مى خيزد، گناهانش از اندامش فرو مى ريزند و هنگامى كه با برون و درون به خدا رو مى كند، از نمازش باز نمى گردد، جز آن كه از گناهانش چيزى بر او نمانده است، آن گونه كه مادرش او را زاده بود. پس اگر به گناهى ميان دو نماز رو آورد، برايش چنين است"، تا اين كه هر پنج نماز را شمرد و سپس فرمود:" اى على! جايگاه نمازهاى پنجگانه براى امّتم، چون جويى است كه بر درِ خانه يكى از شما روان باشد. پس چه گمان مى بريد اگر در تن وى چركى باشد و خود را در آن جوى، پنج بار در روز بشويد؟ آيا در تن او چركى مى ماند؟ به خدا سوگند، نمازهاى پنجگانه براى امّتم نيز همين گونه اند"».
بحار الانوار؛ ج 82 ؛ ص 220
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: الصَّلاةُ نورُ المُؤمِنِ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: نماز، نور مؤمن است.
مستدرک الوسائل ؛ ج 3 ؛ ص 92
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: الصَّلاةُ تُسَوِّدُ وَجهَ الشَّيطانِ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: نماز، چهره شيطان را سياه مى كند.
شناخت نامه نماز ؛ ج 1؛ حدیث 267
الإمام عليّ عليه السلام: الصَّلاةُ حِصنٌ مِن سَطَواتِ الشَّيطانِ.
امام على عليه السلام: نماز، پناهگاهى در برابر حمله هاى شيطان است.
غرر الحکم؛ ج 2؛ ص 166
الإمام علی عليه السلام: الصَّلاةُ حِصنُ الرَّحمنِ، ومَدحَرَةُ الشَّيطانِ.
امام على عليه السلام: نماز، پناهگاه رحمان و وسيله راندن شيطان است.
غرر الحکم؛ ج 2؛ ص 166
الإمام الصادق عليه السلام: مَلَكُ المَوتِ يَدفَعُ الشَّيطانَ عَنِ المُحافِظِ عَلَى الصَّلاةِ، ويُلَقِّنُهُ شَهادَةَ أن لا إلهَ إلَّااللَّهُ، وأنَّ مُحَمَّداً رَسولُ اللَّهِ في تِلكَ الحالَةِ العَظيمَةِ.
امام صادق عليه السلام: فرشته مرگ، شيطان را از مواظبت كننده بر نماز، دور مى كند و در آن حالِ سخت (جان كندن)، گواهى بر يكتايى خداوند و رسالت محمّد صلى الله عليه و آله را به او تلقين مى نمايد.
وسائل الشیعه ؛ ج 3 ؛ ص 19
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: الصَّلاةُ قُربانُ كُلِّ تَقِيٍّ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: نماز، وسيله تقرّب هر شخص باتقواست.
بحار الانوار؛ ج 78 ؛ ص 60
الإمام الباقر عليه السلام: أقرَبُ ما يَكونُ العَبدُ مِنَ اللَّهِ إذا كانَ فِي الصَّلاةِ.
امام باقر عليه السلام: نزديك ترين حالت بنده به خدا، هنگامى است كه در نماز است.
دعائم الاسلام ؛ ج 1؛ ص 134
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: المَلائِكَةُ تُصَلّي عَلى أحَدِكُم ما دامَ في مُصَلّاهُ الَّذي صَلّى فيهِ ما لَم يُحدِث، تَقولُ: اللَّهُمَّ اغفِر لَهُ، اللَّهُمَّ ارحَمهُ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: فرشتگان بر بنده اى كه در نمازگاهش نماز مى خواند، تا آن گاه كه حَدَثى از او سر نزده است، درود مى فرستند و مى گويند: «خدايا! او را بيامرز. خدايا! بر او رحمت آور».
شناخت نامه نماز ؛ ج 1؛ حدیث 278
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: يا أبا ذَرٍّ، ما مِن مُؤمِنٍ يَقومُ إلَى الصَّلاةِ إلّاتَناثَرَ عَلَيه البِرُّ ما بَينَهُ وبَين العَرشِ، ووُكِّلَبِهِ مَلَكٌ يُنادي: يَابنَ آدَمَ، لَو تَعلَمُ ما لَكَ في صَلاتِكَ ومَن تُناجيما سَئِمتَ ولَاالتَفَتَّ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: اى ابو ذر! هيچ مؤمنى به نماز نمى ايستد، جز اين كه از او تا عرش، نيكى نثارش مى شود و فرشته اى بر او گمارده مى گردد كه ندا در مى دهد: «اى پسر آدم! اگر مى دانستى چه در نمازت به دست مى اورى و با كه مناجات مى كنى، نه خسته مى شدى و نه روى مى گرداندى».
بحار الانوار؛ ج 77 ؛ ص 78
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: لِلمُصَلّي ثَلاثُ خِصالٍ: تَتَناثَرُ الرَّحمَةُ عَلَيهِ مِن قَدَمِهِ إلى عِنانِ السَّماءِ، وتَحُفُّ بِهِ المَلائِكَةُ مِن قَرنِهِ إلى أعنانِ السَّماءِ، ويُنادي مُنادٍ: لَو عَلِمَ المُناجي مَن يُناجي مَا انفَتَلَ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: براى نمازگزار سه ويژگى است: رحمت الهى، او را از كف پايش تا كرانه آسمان در بر مى گيرد و فرشتگان از روى سرش تا كرانه هاى آسمان، گرداگرد او را مى گيرند و فرياد كننده اى ندا در مى دهد: «اگر مناجات كننده مى دانست با كه مناجات مى كند، روى نمى گرداند».
بحار الانوار؛ ج 82 ؛ ص 215
الإمام عليّ عليه السلام: الصَّلاةُ تَستَنزِلُ الرَّحمَةَ.
امام على عليه السلام: نماز، رحمت را فرود مى آورد.
غرر الحکم؛ ج 2 ؛ ص 166
الإمام علی عليه السلام: إذا قامَ الرَّجُلُ إلَى الصَّلاةِ، أقبَلَ إبليسُ يَنظُرُ إلَيهِ حَسَداً لِما يَرى مِن رَحمَةِ اللَّهِ الَّتي تَغشاهُ.
امام على عليه السلام: هنگامى كه انسان به نماز مى ايستد، ابليس پيش مى آيد و حسودانه به او مى نگرد؛ چون مى بيند رحمت الهى او را در بر گرفته است.
بحار الانوار؛ ج 82 ؛ ص 207