فداییان امام هادی علیه السلام

#در_محضر_بهجت ۳۸ ؛ طهارت روحی

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلمان عزیز.

درس‌‌‌‌‌هایی را از زندگی آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه تقدیم‌تان می‌کردم.

یکی از ویژگی‌های ایشان این بود که در قالب داستان طلبه‌های عزیز را موعظه می‌کردند.

می‌فرمودند : « آقا سیّد محمدباقر خواهر زاده‌ی علامه‌ی بحرُالعلوم رضوان اللّه علیه در بیماری و با از دنیا رفتند. ایشان در لحظه‌ی احتضار به یکی از کسانی که در کنارشان بودند فرمودند از این اتاق خارج شو، چون در جایی که شخص جُنب باشد فرشتگان رحمت وارد‌‌‌ نمی‌شوند » [1]

یعنی من در لحظه‌ی احتضار نیاز دارم که فرشتگان رحمت اطراف من را بگیرند و این حضور تو با حال جنابت مانع است.

فرمودند : آقای وحید بهبهانی که یکی از علمای بزرگ بودند در اواخر عمرشان در خانه‌ی خودشان تدریس فقه و اصول داشتند.

یک روز در آخر کلاس به یکی از طلبه‌ها فرمودند : بمان با تو کار دارم. بعد به او فرمودند : از گوشه‌ی فرش مقداری پول بردار و برو غسلِ جنابت انجام بده و دفعه‌ی بعد با حالت جِنابت در کلاس حاضر نشو. [2]

امیرالمؤمنین فرمودند : « لا یَنامُ المُسْلِمُ وَ هُوَ جُنُبٌ » [3] کراهت دارد انسان در حالت جِنابت بخوابد.

وامام صادق فرمودند : « إذا کانَ الرَّجُلُ جُنُباً، لَمْ یأکلْ وَ لَمْ یشْرَبْ حَتّى یتَوَضّأْ » [4] انسان جُنب برود غسل کند و بعد بخورد و بیاشامد. اگر شرایط غسل را نداشت حداقل با وضو بخورد و بیاشامد.

آیت‌الله بهجت دوست داشتند که شاگران‌شان همیشه در حالت طهارت روحی بمانند و اگر حالت جنابت به آنها دست داد در اولین فرصت غسل کنند.

#در_محضر_بهجت ۳۹ ؛ نعمت عمر

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلمان عزیز.

در این جلسه می‌‌خواهم دو تا از اخلاقیات زیبای آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه را خدمت‌تان عرض کنم.

یک. ایشان از هرجمله یا کلمه‌‌‌‌ای که نشان دهنده‌ی مقام ایشان بود پرهیز می‌کرد. مثلاً نمی‌فرمودند « می‌روم درس بدهم »، می‌فرمودند « می‌روم مباحثه ».

نمی‌فرمودند « فلانی شاگرد من است » می‌فرمودند « هم مباحثه‌ی من است ». [5]

پیامبر عزیزمون هم ‌می‌فرمودند : « مَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ ‏ » هر کسی برای خدا مقام خودش را پایین بیاورد خدا مقام او را بالا می‌برد. « وَ مَنْ تَکبَّرَ وَضَعَهُ اللَّه‏ » [6] و هر کسی بخواهد خودش را بالا ببرد خداوند او را پایین می‌‌آورد.

دو. ایشان در شبانه روز چهار ساعت بیشتر‌‌‌ نمی‌خوابیدند. برای تکِ تکِ ساعات و دقایق عمرشان برنامه داشتند. مثلاً وقتی می‌خواستند بلند بشوند بروند از قفسه‌ی کتاب، کتابی را بیاورند مطالعه کنند در طول این چند ثانیه ذکر خدا را می‌گفتند. در مسیر رفت و آمد به درس یا حرم حضرت معصومه سلام اللّه علیها مُدام ذکر می‌گفتند یا سوره‌ی « قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ » یا سوره « إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیلَةِ الْقَدْرِ » را می‌خواندند.

ایشان اعتقاد داشتند که پیامبر عزیزمان فرمودند : در روز قیامت انسان قدم از قدم برنمی‌دارد مگر اینکه از چهار چیز از او سؤال می‌‌شود. یکی از آنها این است که ساعات و دقایق عمرشان را چگونه مصرف کرده‌اند. « عَنْ عُمُرِهِ فیما أفْناهُ » [7]

ایشان در بینِ کارهای دیگر ذکر خدا را می‌گفتند تا بهترین استفاده را از دقایق عمرشان کرده باشند.

#در_محضر_بهجت ۴۰ ؛ مستجاب نشدن دعا

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلمان عزیز.

نکاتی را از زندگی آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه یاد می‌‌گرفتیم.

برخی مردم خدمت ایشان می‌‌رسیدند و می‌گفتند خدا چرا دعای ما را مستجاب‌‌‌ نمی‌کند؟

آیا خدا‌‌‌ نمی‌شنود؟ یا می‌‌شنود ولی اعتنا نمی‌کند ؟ و از این عدم استجابت بسیار ناراحت بودند.

آیت‌الله بهجت دو تا نکته را در جواب ‌می‌فرمودند.

یک. استاد ما علامه قاضی رضوان اللّه علیه فرمودند : که من بعد از نمازها ـ که بهترین زمان برای دعا کردن است [8] ـ چهل سال بر یک حاجت پافشاری کردم و بعد از چهل سال که خدا آن حاجت را به من نداد متوجه شدم آن خواسته من به خیر و صلاح من نبود. [9]

ما بعضی از چیزها را عسل می‌دانیم و از خدا می‌خواهیم آن را در دهان ما بگذارد در حالی که خداوند می‌داند آن عسل نیست، زهر است.

آیت‌الله بهجت به آیه 216 سوره بقره اشاره داشتند که « عَسی أنْ تُحِبُّوا شَیْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَکُم » چه بسیار خواسته ‌‌‌‌هایی که شما آن را دوست دارید ولی به ضرر شماست.

دو. گاهی اوقات انسان از خدا نعمتی را می‌خواهد، خدا آن را‌‌‌ نمی‌دهد ولی نعمت بالاتر می‌دهد. مثلاً به فرشتگان می‌فرماید عُمر او را طولانی کنید و آن بیچاره فکر می‌کند که خدا حاجت او را نداد در حالی که بالاتر از آن را داد. [10]

اشاره داشتند به این حدیثِ شریف که خداوند حیا می‌کند اگر بنده‌‌‌‌ای دستش را به پیش او دراز کرد « فَیرُدَّهُمَا خَائِبَتَین‏ » دست او را بدون عطا رد بکند. [11]

حتماً خداوند هر دستی را که به سوی او بلند شده با نعمت بر می‌گرداند. حالا یا همان حاجتی را که می‌خواهی به تو می‌دهد یا بهتر از آن را نصیب تو می‌کند.

#در_محضر_بهجت ۴۱ ؛ راه تشرف خدمت امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلمان عزیز.

با هم پای درس اخلاقِ آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه نشسته بودیم.

برخی از طلبه‌ها که هر روز صبح‌شان را با دعای عهد شروع می‌کردند و ‌‌‌این‎گونه دعا می‌کردند که « اَللّـهُمَّ اَرِنیِ الطَّلْعَةَ الرَّشیدَةَ » خدایا چهره‌ی زیبای امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف را به ما نشان بده. خدمت آیت‌الله بهجت می‌‌رسیدند، برای اینکه راهکاری برای تشرّف امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف از ایشان بگیرند.

ایشان سه تا توصیه مهم داشتند ؛

اول اینکه شاید خواندن دو رکعت نماز و سپس توسل به امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف از تشرّف مهمتر باشد. یعنی اینکه دو رکعت نماز بخوان به حضرت هدیه کن و بعد همان جایی که نشستی با حضرت صحبت کن. [12]

راهکار دوم‌ شان این بود که فرمودند : هر یک از معصومین را که زیارت کنید مانند آن است که امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف را زیارت کردی. [13]

یعنی اگر می‌توانید نجف بروید امیرالمؤمنین را زیارت کنید، در کربلا امام حسین و در مشهد امام رضا را زیارت کنید. این کار را انجام بدهید مثل آن است که امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف را زیارت کرده اید.

چون آقا امام کاظم فرمودند : « مَنْ زَارَ أوَّلَنا فَقَد زارَ آخِرَنا » [14] هر کسی یکی از ما معصومین را زیارت کند گویا بقیه‌ی معصومین را زیارت کرده.

می‌فرمودند : زیارت مشاهد مُشرفه به منزله‌ی ملاقات امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف است.

خودشان هر موقع قم بودند هر روز به زیارت حضرت معصومه سلام اللّه علیها می‌رفتند و وقتی به مشهد تشریف می‌‌بردند هر روز امام رضا را زیارت می‌‌کردند.

توصیه‌ی سوم‌شان این بود که اگر اصرار دارید برای ملاقات با خود حضرت، زیاد صلوات بفرستید با « وَ عَجّلْ فَرَجَهُمْ » و به خود حضرت هدیه کنید و زیاد به مسجد مقدس جمکران مشرف بشوید با خواندن نماز هایش. [15]

خدایا زیارت امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف در دنیا و شفاعت حضرت در روز قیامت را نصیب ما بگردان.

#در_محضر_بهجت ۴۲ ؛ محبت امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام‌ به شما معلمان عزیز.

در رابطه با آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه با هم گفتگو می‌‌کردیم.

ایشان عاشق امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف بودند و در بینِ درس‌ها زیاد از حضرت سخن می‌‌گفت.

به ایشان گفتند : آقا چه کنیم ما هم عاشقِ امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف باشیم و مِهر و محبت حضرت به دل ما هم ‌‌‌بیفتد؟

ایشان فرمودند دو تا کار را انجام بدهید.

یک. گناه نکنید ؛ در قرآن آمده « اِنَّما یُریدُ اللّهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ البَیتِ وَ یُطَهِّرَکُم تَطهیرًا » [16] امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف پاک است. هر کسی که سعی کند گناه نکند و پاک بماند، آهن ربای حضرت قلب او را بیشتر جذب می‌کند و بیشتر عشق امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف در دلش می‌‌افتد.

دو. سعی کنید نمازتان را اول وقت بخوانید. [17]

در حدیث پیامبر اکرم صلی اللّه علیه و آله آمده که « اَحَبُّ الْأَعْمالِ اِلَى اللّهِ الصَّلاةُ لِوَقْتِها » دوست داشتنی کار نزد خداوند متعال نماز اول وقت است. [18]

امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف هم مراقبت دارد بر نمازِ اول وقت و کسی که خودش را در رفتار شبیه امام زمان کند و مُداومت داشته باشد بر نماز اول وقت، مهر و محبت امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف به دل او می‌‌افتد.

سعی کنیم از گناه دور باشیم و نمازهایمان را اول وقت بخوانیم.

#در_محضر_بهجت ۴۳ ؛ سه پله سیر و سلوک

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلمان عزیز.

پای درس اخلاق آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه نشسته ایم.

علمای اخلاق می‌‌فرمایند : برای طِیّ مدارج معنوی و سیر و سلوک باید سه تا پله را پشت سر بگذاریم.

پله‌ی اول این است که در ابتدایِ روز مشارطه داشته باشیم.

با خودمان شرط کنیم که چشم‌مان نامحرمی را نبیند، با زبان‌مان دلی را نشکنیم غیبتی نکرده باشیم، با دست‌مان به کسی ظلمی نکرده باشیم، در طول روز هم مُراقبه داشته باشیم تا این اتفاق ‌‌‌بیفتد.

در انتهای روز محاسبه کنیم تا ببینیم چقدر موفق بودیم؟

اگر موفق بودیم این کار را ادامه بدهیم.

اگر موفق نبودیم خودمان را مؤاخذه کنیم و تلاش کنیم در روز آینده این گناهان را انجام ندهیم.

آیت‌الله بهجت درباره مُراقبه ‌می‌فرمودند : مُراقبت کنیم گناه نکنیم. اگر گناه می‌کنیم حقّ الناس نباشد. اگر حق الناس بود تا قبل از اینکه از دنیا برویم جبران کنیم و رضایتِ شخصی را که به او ظلم کردیم به دست بیاوریم. [19]

خداوند متعال قسم یاد کرده که « وَ عِزَّتی وَ جَلالِی، لا یجُوزُنی ظُلْمُ ظالِمٍ » [20] به عزت و جلالم قسم می‌خورم که از ظلم هیچ ظالمی نگذرم مگر اینکه آن مظلوم از حق خودش بگذرد.

و در روز قیامت گاهی اوقات مظلوم برای اینکه از حق خودش بگذرد از حسنات و ثواب‌های ظالم می‌گیرد تا او را ببخشد.

به همین خاطر ‌می‌فرمودند : سعی کنید در دنیا جبران کنید که جبران در برزخ و قیامت بسیار سخت می‌شود.

ایشان ‌می‌فرمودند : از بین مشارطه، مراقبه و محاسبه، مهمترین آنها محاسبه است.

ایشان ‌می‌فرمودند : « ما باید اهل محاسبه باشیم حتی اگر خطاهای‌مان را جبران نکنیم. ممکن است روزی بیاید که به فکرمان ‌‌‌بیفتد که اشتباهات‌مان را تدارک کنیم و جبران کنیم ». [21]

آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند : « مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ سَعِد » [22]یعنی اگر کسی فقط و فقط اهل محاسبه‌ی نفس باشد خوشبخت می‌‌شود.

این محاسبه‌ی نفس به مرور او را به سوی مشارطه و مراقبه خواهد کشید.

[1] در محضر بهجت، ج ۲، ص۱۴۷.

[2] در محضر بهجت، ج ۱، ص ۳۵۷.

[3] وسائل الشيعة، ج ‏1، ص 379.

[4] وسائل الشيعة، ج ‏2، ص 219.

[5] حجت الاسلام والمسلمین علی بهجت : ساعت ها در جمع طلبه ها تدریس می کرد اما خود را استاد و آنها را شاگرد نمی دانست؛ از آنها با عنوان « هم مباحثه » یاد می کرد.

( سایت عقیق، پایگاه اطلاع رسانی محافل مذهبی، 28 اردیبهشت 1393 ؛ کد خبر ۲۸۴۴۸ )

[6] تحف العقول، ص 46.

[7] پیامبر اکرم صلی اللّه علیه و آله: لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ عُمُرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ وَ عَنْ شَبَابِهِ فِيمَا أَبْلَاهُ وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَ فِيمَا أَنْفَقَهُ وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ. ( الخصال، ج‏1، ص 253 )

[8] امام صادق علیه السلام : أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فَرَضَ عَلَيْكُمُ الصَّلَوَاتِ فِي أَحَبِّ الْأَوْقَاتِ إِلَيْهِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ حَوَائِجَكُمْ عَقِيبَ فَرَائِضِكُم‏. ( بحار الأنوار، ج‏82، ص 324 )

[9] در محضر بهجت، ج۱، ص ۱۸۸.

[10] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : ما از خدا فرض کنید خانه می‌خواهیم، خدا مصلحت نمی‌داند برای ما خانه‌ای را که ما می‌خواهیم، چکار می‌کند؟! باطل می‌کند دعای این را؟! نخیر! بالاتر از آنرا می‌دهد! [مثلا]به ملک می‌فرماید چندسال بر عمر این بیفزا !، [اما] این بیچاره فکر می‌کند این همه زحمت کشیده آخر اثری ( نتیجه‌ای ) از خانه و از دعای خودش ندید!! و دعایش مستجاب نشد؛ نمی‌فهمد بالاتر از استجابت این دعا را به او داده‌اند.

[11] پیامبر اکرم صلی اللّه علیه و آله : إِنَّ اللَّهَ لَيَسْتَحِي مِنَ الْعَبْدِ أَنْ يَرْفَعَ إِلَيْهِ يَدَيْهِ فَيَرُدَّهُمَا خَائِبَتَيْن‏. ( بحار الأنوار، ج‏90، ص : 366 )

[12] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : لازم نیست که انسان در پی این باشد که به خدمت حضرت ولی‌عصر عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف تشرف حاصل کند؛ بلکه شاید خواندن دو رکعت نماز، سپس توسل به ائمه علیهم‌السلام بهتر از تشرف باشد؛ زیرا هرکجا که باشیم، آن حضرت می‌بیند و می‌شنود. ( در محضر بهجت، ج ۱، ص ۱۸۷ )

[13] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : اگر کسی بخواهد تشنگی و عطش دیدار آنها ( معصومین ) را در وجود خود تخفیف دهد، زیارت مشاهد مشرفه به‌ منزله ملاقات آنها و دیدار حضرت غائب عجل الله تعالی فرجه الشریف است. ( در محضر بهجت، ج۲، ص۴۰۰ )

[14] بحار الأنوار، ج ‏97، ص 122.

[15] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : زیاد صلوات اهدای وجود مقدسش نمایید، مقرون با دعای تعجیل فرجش و زیاد به مسجد جمکران مشرف شوید با ادای نمازهایش. ( به ‌سوی محبوب، ص ۵۹ )

[16] سوره احزاب، آیه 33.

[17] برگی از دفتر آفتاب، ص ١٣۵.

[18] نهج الفصاحة ( مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله )، ص 167.

[19] شخصی از آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه درخواست دستوری فرمودند. آقا که همیشه مشغول ذکر بودند، سر بلند کردند و فرمودند : « تا می‌توانید گناه نکنید » سپس سر به زیر انداختند و مجدّداً مشغول ذکر شدند.

بعد از چند لحظه سر بلند کردند و فرمودند : « اگر احیاناً گاهی مرتکب شدید سعی کنید گناهی که در آن حقّ‌الناس است نباشد ». باز سر به زیر انداخته و مشغول ذکر شدند.

و بعد از چند لحظه باز سر بلند کردند و برای سومین بار فرمودند : « اگر گناه مرتکب شدید که در آن حقّ‌الناس است سعی کنید در همین دنیا آن را تسویه کنید و برای آخرت نگذارید که آن جا مشکل است. ». ( کتاب فریادگر توحید، ص ٢١٨ )

[20] المحاسن، ج‏ 1، ص 7.

[21] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : ما باید اهل محاسبه باشیم، هرچند اهل توبه نباشیم و تدارک نکنیم، خود محاسبه مطلوب است.

اگر بدانیم فلان روز حسینی و فلان روز یزیدی هستیم، بهتر از این است که اصلاً ندانیم یزیدی هستیم یا حسینی.

سرانجام ممکن است روزی به خود بیاییم و بخواهیم تدارک ( جبران ) کنیم. ( بهجت‌الدعاء، ص ١۴۴ )

[22] تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص 236.