سخنرانی سه دقیقه ای نماز
#همنشین_خدا 62 ؛ خط قرمز خدا
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز
شما که بنده « لا اِلهَ اِلَّا اللَّه »، رونده راه « وَلیُّ الله » و در نماز گوینده « ذِکرُ الله » هستی.
ما وقتی آیات و روایات را مرور می‌کنیم، متوجه می‌شویم خداوند متعال، روی سه موضوع حساسیت زیادی دارد. توحید، ولایت و نماز.
می‌خواهم سه مورد آن را با هم مرور کنیم:
یک. حضرت ابراهیم برای فرزندان و نسلش همین سه دغدغه را داشت. در قرآن آمده که فرزندانش را جمع کرد و به آنها وصیت کرد که از توحید خارج نشوید، همیشه تسلیمِ الله باشید. « فَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ » [1]
وقتی هم خداوند مقام امامت و ولایت را به او داد، برای نسلش هم درخواست چنین مقامی کرد « قَالَ وَ مِن ذُرِّیتِی » خداوند هم به برخی از فرزندان حضرت ابراهیم این مقامِ بالا را عنایت کرد. [2]
یکی از دعاهای مهم حضرت ابراهیم این بود خدایا من و فرزندانم را اقامه کننده نماز قرار بده « رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلَاةِ وَ مِن ذُرِّیتِی » [3]
دو. حضرت موسی علیه السلام « کَلیمُ الله » بود یعنی با خداوند سخن می‌گفت. گُل می‌گفت و گُل می‌شنفت.
در سوره طاها اولین گفتگوی حضرت موسی و خداوند بیان شده ؛ همین سه موضوع در این گفتگو مطرح شده. اول خداوند می‌فرماید: « إِنَّنِی أَنَا اللَّهُ لَا إِلَـهَ إِلَّا أَنَا » یعنی توحید را یادآور می‌شود. بعد دستور می‌دهد « وَ أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِکرِی » نماز بخوان برای یاد من.
و بعد حضرت موسی از خداوند درخواست می‌کند همان طور که ولایت و سرپرستی مردم را به من دادی به برادرم هم بده « وَاجْعَل لِّی وَزِیرًا مِّنْ أَهْلِی هَارُونَ أَخِی » [4]
سه. در زمان حضرت محمد صلی الله علیه و آله برای مشرکان پذیرش این سه موضوع یعنی توحید، ولایت و نماز خیلی سخت بود و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله هم هرگز به آنها هیچ امتیازی در این باره نداد. اصلاً کوتاه نیامد.
حضرت کنارِ کوه صفا قرار گرفت مردم را به دین دعوت کرد و فرمود « قُولوا لا اِلهَ اِلَّا اللَّه تُفْلِحُوا » [5]، بزرگان مکه به او گفتند تو بیا بزرگ ما باش ! رئیس ما باش ! ثروت بیکرانی را به پایت می‌ریزیم، زیباترین دختران را به عقد تو در می‌آوریم، ولی از توحید دست بردار ! پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: اگر خورشید را به دستِ راست من بدهید و ماه را به دست چپ، من از توحید دست بر نمی‌دارم ! [6]
چندین قبیله محضر پیامبر آمدند و گفتند: به تو ایمان می‌آوریم به دین تو وارد می‌شویم به شرط اینکه پس از تو ولایت و سرپرستی مردم با قبیله ما باشد ! پیامبر نپذیرفتند و فرمودند: انتخاب ولایت با خداست. [7]
گروهی محضر پیامبر آمدند، گفتند: ما مسلمان می‌شویم به این شرط که نماز از ما نخواهی ! ما نماز نخوانیم ! پیامبر نپذیرفتند. فرمودند: « لا خَیرَ فی دینٍ لا رُکوعَ فیهِ وَ لا سُجود » در دینی که رکوع و سجده نباشد، یعنی نماز نباشد، هیچ خیری نیست ! ایمان آوردن آنها به این شرط را نپذیرفتند. [8]
پس یادمان باشد، توحید، ولایت و نماز، خط قرمز خداست ! روی این سه موضوع بسیار حساس است و هیچ کوتاهی را از هیچ کسی نمی‌پذیرد.
#همنشین_خدا 63 ؛ قلعه محکم
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز
شما که زبانت معطر به « لا اِلهَ اِلَّا اللَّه » است. عملت طبق دستور « وَلیّ الله » است. و قلبت در نماز نورانی به « ذِکرُ الله » است.
وقتی ما به قرآن و حدیث دقت می‌کنیم، متوجه می‌شویم، سه موضوع شباهت زیادی به هم دارند ؛ توحید، ولایت و نماز.
من می‌خواهم سه تا از شباهت‌های این سه را با هم مرور کنیم:
یک. هر سه کلید بهشت معرفی شدند !
همان طور که می‌دانید شرط ورود به یک خانه داشتن کلید است. کسی که کلید دارد یعنی مالک است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: « مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ لا اِلهَ اِلَّا اللَّه » [9] باز هم فرمودند: « مِفتاحُ الجَنَّةِ الصَّلاةُ ». [10]
وقتی خداوند حضرت آدم را خلق کرد فرمود: ای آدم ! اگر دو تا از مخلوقاتم نبودند هرگز تو را نمی‌آفریدم ! حضرت آدم پرسید: خدایا آن دو نفر چه کسانی هستند؟ معرفی کن ! خداوند فرمود: سرت را بالا بگیر، حضرت آدم به زیر عرش نگاه کرد، دید نوشته « مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ » محمد فرستاده خداست. « عَلِی مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ » علی کلید بهشت است. [11]
ما در زیارت امیرالمؤمنین علیه السلام هم این گونه سلام می‌دهیم « اَلسَّلَامُ عَلَیک یا مِفْتَاحَ الْجَنَّة » [12]
دو. هر سه قلعه محکم خداوند معرفی شدند.
کار قلعه چیست؟ محافظت ! محافظت در برابر شیطان، محافظت از عذاب جهنم.
در حدیث قدسی داریم که خداوند می‌فرماید: « لا اِلهَ اِلَّا اللَّه حِصْنِی » [13] در حدیث دیگری می‌فرماید: « وَلَایةُ عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ حِصْنِی » [14] یعنی توحید و ولایت قلعه‌ی محکم من است، هر کس وارد بشود از عذاب جهنم در امان است.
باز آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: « الصَّلَاةُ حِصْنُ الرَّحْمَنِ وَ مَدْحَرَةُ الشَّیطَان » [15] نماز قلعه محکم خداست و سبب فراری دادن شیطان می‌شود.
سه. هر سه نور معرفی شدند.
در قرآن آمده « اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْض » [16]
در سوره تغابن آیه ۸ خداوند فرموده به نور ایمان بیاورید. [17] آقا امام باقر علیه السلام فرمودند: این نور، امامان علیهم السلام هستند که قلب مؤمن را نورانی می‌کنند. [18]
باز پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: « الصَّلَاةُ نُورُ الْمُؤْمِن » [19]
فایده نور چیست؟ ببینید ! قبر و قیامت تاریک است. هر کس باید از دنیا برای خودش روشنایی ببرد، به آن طرف.
این نور و روشنایی چه چیزی است؟ توحید، ولایت و نماز.
در قرآن آمده آن بیچاره‌هایی که از این سه محرومند روز قیامت به مؤمنین التماس می‌کنند یک مقدار از نورتان به ما بدهید ! و آنها پاسخ می‌دهند « قِیلَ ارْجِعُوا وَرَاءَکمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا » برگردید به دنیا و آنجا نور تهیه کنید. [20]
پس کسانی که با توحید ولایت و نمازند، نورانی‌اند، در قلعه محکم خداوند هستند، و کلید بهشت در دستان آنهاست.
#همنشین_خدا 64 ؛ گناه شیطان ؛ تلاش شیطان
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز ؛ شما که همّتت در دنیا عبادت، سخنت در لحظه مرگ « لا اِلهَ اِلَّا اللَّه » و لذتّت در بهشت همنشینی با امیرالمؤمنین علیه السلام است.
ما وقتی آیات و روایات را بررسی می‌کنیم می‌بینیم بین سه موضوع توحید، ولایت و نماز شباهت‌های زیادی وجود دارد. دو مورد را می‌خواهیم با هم مرور کنیم:
قرآن می‌فرماید: کسانی که « لا اِلهَ اِلَّا اللَّه » یعنی توحید را قبول نمی‌کنند متکبرند « إِذَا قِیلَ لَهُمْ لا اِلهَ اِلَّا اللَّه یسْتَکبِرُونَ » [21]
باز می‌فرماید: کسانی که در برابر آیات خداوند متکبر باشند « لا یدْخُلُونَ الْجَنَّة » وارد بهشت نمی‌شوند.[22] امامان معصوم علیهم السلام فرمودند: این آیات الهی ما هستیم. کسانی که در برابر ما متکبر باشند وارد بهشت نمی‌شوند. [23]
آقا امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرمودند: من بزرگترین آیه و نشانه خداوند هستم. [24]
باز قرآن وقتی خوبان درگاه خداوند را توصیف می‌کند، می‌گوید: این‌ها اهل تکبر نیستند، پس اهل چه چیزی هستند؟ ! اهل عبادت، تسبیح و سجده هستند. « إِنَّ الَّذِینَ عِندَ رَبِّک لَا یسْتَکبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِ وَیسَبِّحُونَهُ وَلَهُ یسْجُدُونَ » [25]
یادمان باشد اولین گناهکار ابلیس بود اولین گناه تکبر ! این تکبر بود باعث شد بعد از ۶ هزار سال عبادت خداوند و همنشینی با فرشتگان جهنمی شود.
دو. شیطان تمام تلاش خود را می‌کند تا ما را از توحید، ولایت و نماز دور کند.
قرآن می‌فرماید: شیطان برنامه‌اش این است انسان‌ها را از راه توحید، بیرون بیاورد و در چاه شرک بیندازد. به انسان می‌گوید: کافر شو ! « کمَثَلِ الشَّیطَانِ إِذْ قَالَ لِلْإِنسَانِ اکفُرْ » [26]
همین شیطان وقتی از درگاه خداوند رانده شد گفت: خدایا به عزتت قسم در کمین بندگانت می‌نشینم تا آنها بر صراط مستقیم نباشند. از صراط مستقیم آنها را خارج می‌کنم. « قَالَ فَبِمَا أَغْوَیتَنِی لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَک الْمُسْتَقِیمَ »
امامان معصوم علیهم السلام فرمودند: آن صراط مستقیم ما هستیم که شیطان تلاش می‌کند انسان‌ها را از تحت ولایتِ ما خارج کنند. [27]
باز قرآن می‌فرماید: شیطان اگر بر گروهی مسلط شود « اسْتَحْوَذَ عَلَیهِمُ الشَّیطَانُ فَأَنسَاهُمْ ذِکرَ اللَّهِ » [28] ذکر خداوند را از یاد آنها می‌برد. کاری می‌کند که آنها یاد خداوند را فراموش کنند !
این یاد خداوند چیست؟ در آیه دیگری می‌فرماید: « أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِکرِی » [29] این یاد خداوند، نماز است. یعنی برنامه شیطان این است که انسان از نماز دور شود.
پس تمام تلاش ما هم این باشد دست از توحید برنداریم، در تحت ولایتِ « وَلیُّ الله » باشیم و نماز را فراموش نکنیم.
#همنشین_خدا 65 ؛ تفاوت با ادب و بی ادب
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز ! شما که دوست دارید دین را بفهمی و بفهانی.
یک سؤال ! آیا ما اجازه داریم فلسفه احکام را بپرسیم یا نه؟ آیا پرسیدن فلسفه‌ی نماز، وضو، غسل و... توهین به خداست؟ بی‌ادبی محضر خداوند محسوب می‌شود؟
جواب: خداوند موافق فهمیدن است. بارها در قرآن وقتی احکام را بیان می‌کند که مثلاً روزه بگیرید، شراب نخورید، دلیلش را هم بیان می‌کند.
بارها به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‌فرماید: « یَسْئَلُونَکَ » [30] این سؤال را از تو پرسیدند. بعد نمی‌فرماید ؛ چرا پرسیدند !
می‌فرماید: پاسخ، این است. تازه، تشویق می‌کند به پرسیدن ! می‌فرماید: « فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکرِ إِن کنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ » [31] سؤالاتی را که پاسخش را نمی‌دانید، مثل فلسفه احکام، از متخصصش بپرسید.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: « اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ » علم مثل یک گنجینه‌ای پر از جواهرات است، کلیدش پرسیدن است. فرمودند: سؤال بپرسید تا رحمت خداوند بر شما نازل شود. [32]
شیخ صدوق فلسفه و دلیل احکام را از آیات و روایات جمع آوری کرده که دو جلد کتاب قطور شده به نام علل الشرایع. این کتاب ترجمه فارسی هم دارد اگر دوست دارید فلسفه احکام را بدانید این کتاب را بخوانید.
آدم‌ها دو گروه هستند:
گروه اول می‌گویند: خدایا ما نماز می‌خوانیم، حجاب را هم رعایت می‌کنیم مثل بقیه دستوراتت. اگر می‌شود فلسفه‌اش را برای ما بیان کن این ها آدم‌های مؤدبی هستند.
گروه دوم می‌گویند: خدایا تا فلسفه نماز و حجاب را نگویی نه نماز می‌خوانیم، نه حجاب را رعایت می‌کنیم ! اول بگو بعد ما انجام می‌دهیم.
حرف این‌ها مثل حرف بیمار بی‌سوادی می‌ماند که به پزشک فوق تخصص بگوید ؛ تا دلیل دستوراتت را برایم توضیح ندهی و من نفهمم انجام نمی‌دهم. مفهوم حرف این‌ها این است که خدایا ما به تو سوءظن داریم و اعتماد نداریم. ممکن است دستوری بدهی که به ضرر ما تمام شود. سخن این آدم‌ها از روی توهین و بی‌ادبی به محضر خداوند است.
ما احکام را انجام بدهیم و در کنارش دنبال فهمیدن فلسفه آنها باشیم.
[1] وَوَصَّىٰ بِهَا إِبْرَاهِیمُ بَنِیهِ وَیعْقُوبُ یا بَنِی إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَىٰ لَکمُ الدِّینَ فَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ. (سوره بقره، آیه 132)
[2] وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِیمَ رَبُّهُ بِکلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّی جَاعِلُک لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِن ذُرِّیتِی... (سوره بقره، آیه 124)
[3] سوره ابراهیم، آیه 40.
[4] سوره طه، آیات 24 و 29.
[5] قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله : إنِّی لا أملِک لَکم مِنَ الدُّنیا مَنفَعَةً ولا مِنَ الآخِرَةِ نَصیبا إلَّا أن تَقولوا لا إلهَ إلَّا اللّه (الطبقات الکبرى : ج 1 ص 200)
[6] لَو وَضَعوا الشَّمسَ فی یمینی وَالقَمَرَ فی یساری ما أرَدتُه. (بحار الأنوار، ج 18 ص 182)
[7]؟
[8] بحار الأنوار، ج 21 ص 153.
[9] مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج5، ص 364.
[10] محمدی ری شهری، شناخت نامه نماز، ج1، ص 217.
[11] فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَیهِ أَنِ ارْفَعْ رَأْسَک فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَإِذَا تَحْتَ الْعَرْشِ مَکتُوبٌ لا اِلهَ اِلَّا اللَّه مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ نَبِی الرَّحْمَةِ عَلِی مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ. (بشارة المصطفى لشیعة المرتضى، النص، ص68)
[12] بحار الأنوار، ج15، ص 351.
[13] لا اِلهَ اِلَّا اللَّه حِصْنِی فَمَنْ دَخَلَ حِصْنِی أَمِنَ مِنْ عَذَابِی. (عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج2، ص 134)
[14] وَلَایةُ عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ حِصْنِی فَمَنْ دَخَلَ حِصْنِی أَمِنَ مِنْ عَذَابِی. (عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج2، ص136)
[15] تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص 175.
[16] سوره نور، آیه 35.
[17] فَآمِنُوا بِاللهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِی أَنْزَلْنا.
[18] یَا أَبَاخَالِدٍ النُّورُ وَ اللَّهِ الْأَئِمَّةُ علیهم السلام مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ. (بحارالأنوار، ج۲۳، ص۳۰۸)
[19] مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج3، ص 92.
[20] یوْمَ یقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِینَ آمَنُوا انظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِن نُّورِکمْ قِیلَ ارْجِعُوا وَرَاءَکمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا. (سوره حدید، آیه 13)
[21] سوره صافات، آیه 35.
[22] إِنَّ الَّذینَ کذَّبُوا بِآیاتِنا وَ اسْتَکبَرُوا عَنْها لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ وَ لا یدْخُلُونَ الْجَنَّة. (سوره اعراف، آیه 40)
[23]؟
[24] کانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام یقُولُ : مَا لِلَّهِ - عَزَّ وَ جَلَّ- آیةٌ هِی أَکبَرُ مِنِّی.(الكافی، ج1، ص : 208)
[25] سوره اعراف، آیه 206.
[26] سوره حشر، آیه 16.
[27] مثل تفسیر امام باقر از این آیه شریفه :
فَقَالَ أَبُوجَعْفَرٍ علیه السلام یَا زُرَارَةُ إِنَّهُ إِنَّمَا صَمَدَ لَکَ وَ لِأَصْحَابِکَ فَأَمَّا الْآخَرُونَ فَقَدْ فَرَغَ مِنْهُمْ.
ای زراره! بدون شک ابلیس به کمین تو و اصحاب تو نشسته است و از گمراه‌کردن دیگران فارغ شده است.
(بحار الأنوار، ج۶۰، ص۲۵۲)
یا تفسیر امام صادق علیه السلام از این آیه شریفه :
الصِّرَاطُ الَّذِی قَالَ إِبْلِیسُ لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَکَ الْمُسْتَقِیمَ ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ الْآیَةُ هُوَ عَلِیٌّ علیه السلام. (بحار الأنوار، ج۶۰، ص۲۲۰)
[28] سوره مجادله، آیه 19.
[29] سوره طه، آیه 14.
[30] پانزده مرتبه این واژه در قرآن تکرار شده است.
[31] سوره نحل، آیه 43.
[32] اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ مَفَاتِیحُهُ اَلسُّؤَالُ فَاسْأَلُوا رَحِمَکمُ اَلله. (تحف العقول، ج ۱، ص ۴۱)