سخنرانی سه دقیقه ای نماز
#همنشین_خدا 41 ؛ دلیل تراشی ممنوع
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: در دستورات دین اگر مطلبی را ندانستید، از اهلِ ذکر ـ یعنی از اهل بیت من ـ بپرسید[1]. « فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکرِ إِنْ کنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ »[2]
برای دستوراتِ دین مواظب باشید دلیل تراشی نکنید که این یک چاهِ خطرناک است. برای اینکه خطرِ دلیل تراشی را درک کنیم میخواهم یک مثال بزنم:
از یک جوان پرسیدم: آیا میدانی چرا نماز صبح دو رکعت است؟ در حالی که نمازهای دیگری روزانه سه رکعت یا چهار رکعت است؟ ! گفت: خُب معلوم است. خداوند میدانسته که آدمها آن ساعت خوابشان میآید دو رکعت قرار داد تا زود بخوانند و بخوابند.
گفتم این را از قرآن و حدیث میگویی؟
گفت: معلوم است دیگر ! نیازی به قرآن و حدیث نیست.
گفتم ببین ؛ خداوند سفارش میکند که مسلمانها شب زود بخوابند و قبل از اذان صبح برای نماز شب بلند شوند. فرمودهاند بیداری در زمانِ سحر، ثواب بسیار زیادی دارد.
حالا اگر مسلمانی بخواهد قبل از اذان صبح، تمام یازده رکعت با مستحبات را بخواند حدود نیم ساعت زودتر باید از خواب بلند شود.
اگر هم بیدار نشود خداوند میفرماید حداقل برای اذان صبح بیدار شو و اذان و اقامه را بگو که مستحب است و قبل از اینکه نمازِ صبح را بخوانی مستحب است دو رکعت نافله صبح بخوانی.
بعد که نمازِ صبح را خواندی خداوند میفرمایند ؛ حیف است بخوابی ! این ساعت، ساعتِ بهشتی است. [3]نخواب ! ذکر و قرآن و دعا داشته باش. حتی در روایات ما آمده است مستحب است انسان بیدار بماند و مطالعه کند.
آقا امام رضا علیه السلام فرمودند از اذان صبح تا طلوع آفتاب فرشتهها روزیها را تقسیم میکنند. « فَمَنْ ینَامُ فِیمَا بَینَهُمَا ینَامُ عَنْ رِزْقِهِ » هر کس بخوابد از رزق و روزیاش جامانده است. خواب مانده است ! [4]
توجه داشته باش که شما گفتی خداوند نماز را دو رکعت قرار داده تا انسانها بخوابند. من برایت اثبات کردم که خداوند دوست دارد قبل از اذانِ صبح تا طلوع آفتاب مسلمانها بیدار باشند.
این نسبتی که به خداوند دادی یعنی، خداوند دوست دارد آدمها بخوابند به همین خاطر نماز صبح دو رکعت است ! اگر در ماه رمضان، این نسبت را داده بودی به خداوند دروغ بسته بودی و روزهات باطل میشد.
به او پیشنهاد دادم مطالعات دینیاش را افزایش بدهد و از قرآن و حدیث دلایل و فلسفه احکام را یاد بگیرد.
#همنشین_خدا 42 ؛ بانوی خلقت
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
همان طور که میدانید ما مسلمانها در نماز ـ در شبانه روز ـ بارها و بارها یاد آقای خلقت میافتیم یعنی حضرت محمد صلی الله علیه و آله. در اذان و تشهد نامش را میبریم و برایش صلوات میفرستیم. امّا آیا یاد بانویِ خلقت هم میافتیم؟
من میخواهم یکی از جاهایی که در نماز خوب است یاد بانویِ خلقت یعنی حضرت زهراء علیها السلام بیفتیم را با هم دوره کنیم:
همهی مسلمانها در شبانه روز حداقل ده بار در نمازهایشان میگویند: « صِراطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیهِمْ غَیرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیهِم » ؛ خدایا ما دوست داریم در راه کسانی باشیم که به آنها نعمت دادی نه کسانی که به آنها غضب کردی !
خدا به چه کسانی خشم کرده است؟
شیعه و سنی هر دو قبول دارند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند « إِنَ اللَّهَ یغْضَبُ لِغَضَبِ فَاطِمَةَ » ؛ ملاکِ خشم خداوند، خشم فاطمه علیها السلام است. [5]
خشم خداوند و خشم فاطمهی طاهره یکی است * این نکته را رسول خداوند گفته بارها
وقتی تاریخ را میخوانیم، میفهمیم کسانی که خودشان را امت پیامبر میدانستند، فدک حضرت زهراء علیها السلام را غصب کردند، پشت خانه حضرت زهراء هیزم آوردند، به زور وارد خانه ایشان شدند.
کدام خانه؟ خانهای که پیامبر بدون اجازه وارد نمیشد. پهلوی حضرت را شکستند، بازوی حضرت را ضربه زدند، سینهی حضرت را زخمی کردند، محسن او را کشتند.
بعد بدون اینکه فدکش را پس بدهند، بین مسلمانها بگویند اشتباه کردیم برای ظاهرسازی آمدند به خانهاش، برای دلجویی.
حضرت فاطمه هم نقشهی آنها را فهمید و به آنها فرمودند: خداوند و فرشتهها را شاهد میگیرم « أَنَّکمَا أَسْخَطْتُمَانِی وَ مَا أَرْضَیتُمَانِی » من از دستتان خشمگینم و راضی نشدم. [6]
بعد برای اینکه اعلام کنند و همهی مسلمانها بفهمند که حضرت زهراء علیها السلام از دست آنها خشمگین اند به امیرالمؤمنین علیه السلام وصیت کرد که مرا شبانه غسل بده و کفن و دفن کن، چون دوست ندارم آنها در تشییع جنازه من، در نماز میت بر من حاضر شوند. حتی فرمودند قبر من را مخفی قرار بده، من دوست ندارم آنها بر سر مزار من حاضر شوند. [7]
ما مسلمانها خوب است که در نماز وقتی این جمله را میخوانیم به فکر فرو برویم و تاریخ را مطالعه کنیم ببینیم چه کسانی بودند که حضرت زهراء علیها السلام را آزردند ؛ ما هم مثل حضرت زهراء از آنها خشمگین باشیم.
#همنشین_خدا 43 ؛ بنده خوب خدا
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
آیا میدانید که یکی از فایدههای نماز این است که ما به یاد خداوند میافتیم و یاد بندگان خوبش مثل حضرت محمد صلی الله علیه و آله و مثل حضرت فاطمه سلام الله علیها؟ !
یاد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در نماز مشخص است اما یاد حضرت زهراء علیها السلام کمی مخفی است !
من میخواهم سه جایی را که با کمی دقت و فکر در نماز میتوانیم یاد حضرت زهراء علیها السلام بیفتیم را با هم دوره کنیم:
یک. در سوره حمد دعا میکنیم، خدایا ما را به راه راست هدایت کن، راه کسانی که به آنها نعمت دادی. « صِراطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیهِمْ »
در سوره نساء آیه ۶۹ خداوند میفرماید: من به صدّیقین و شهداء نعمت دادم. ما هم در زیارتنامه حضرت زهراء علیها السلام میگوییم: خانم جان ! سلام میدهیم به شما که هم صدّیق هستی و هم شهید. « السَّلامُ عَلَیْکِ أَیَّتُهَا الصِّدِّیقَةُ الشَّهِیدَةُ » [8]
یعنی ما در نماز از خداوند میخواهیم به راه کسانی که به آنها نعمت داده، برویم و یکی از آنها حضرت زهراست. یعنی از خداوند میخواهیم همان راهی را طی کنیم که حضرت زهراء علیها السلام در زندگیاش طی کرد.
دو. در قنوت نماز دعا میکنیم و میگوییم: « وَ قِنا عَذابَ النَّارِ »[9] ؛ خدایا ما را از آتش جهنم حفظ کن.
خدا چه کسانی را حفظ میکند؟ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند روز قیامت که میشود خطاب میکند به حضرت زهراء علیها السلام میفرماید: از من بخواه تا به تو عطا کنم. آن قدر به تو ببخشم تا راضی شوی !
حضرت فاطمه هم دست به دعا برمیدارد: « أَنْ لَا تُعَذِّبَ مُحِبِّی وَ مُحِبَّ عِتْرَتِی بِالنَّارِ » [10] خدایا دوستداران من و دوستداران خانوادهام را به آتش نسوزان. خداوند هم این دعا را مستجاب میکند. وقتی قنوت نماز را میگیریم یاد حضرت زهراء بیفتیم و از خداوند بخواهیم ما هم از دوستدارانِ حضرت زهراء علیها السلام باشیم تا به آتش جهنم نسوزیم.
سه. در تشهد صلوات میفرستیم بر آل محمد.
« آلِ محمَّد » چه کسانی هستند؟
تمام ساداتِ مؤمن که صدها هزار نفرند جزء آل محمد هستند اما شریفترین آنها چه کسانی هستند؟
شیعه و سنی اعتقاد دارند که اُمّ سَلمه گفت: من شنیدم که پیامبر به حضرت زهراء علیها السلام فرمود: شوهرت و دو پسرت را پیش من بیاور. وقتی علی، حسن، حسین و حضرت زهراء آمدند، پیامبر عزیز عبای خودشان را روی اینها انداختند و فرمودند: « اللَّهُمَ إِنَ هَؤُلَاءِ آلُ مُحَمَّدٍ »[11] ؛ خدایا اینها آل من هستند. رحمت و برکات و صلواتت را بر اینها نازل کن.
پس وقتی در تشهد نماز بر آل محمد صلوات میفرستیم خوب است در ذهن خود بیاوریم که داریم به شریفترین آلِ محمد یعنی حضرت زهراء علیها السلام درود میفرستیم.
#همنشین_خدا 44 ؛ درس توحید
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
میدانیم که مهمترین موجودِ عالم خداست و مهمترین عِلم در دنیا شناختِ خداست. مهم ترین دعوت پیامبران هم به خداوند بوده است، به توحید بوده است.
آیا میدانید کار ما در نماز چیست؟ بله، ارتباط با مهمترین موجود عالم. تکرارِ نماز تکرار مهمترین درسِ عالم، یعنی درس توحید است. ما در نماز بارها و بارها جملات توحیدی را تکرار میکنیم.
میخواهم سه جمله توحیدی که در نماز مرور میکنیم را با هم دوره کنیم:
یک. توحیدِ ذاتی: میگوییم: « قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد » ؛ اَحَد یعنی ذات خداوند یکتاست و خدای دومی وجود ندارد. نه در عالمِ امکان « عالم واقع »، نه در فکر و خیال.
ما نمیتوانیم خدای دوم را در خیال خود هم تصور کنیم، چون خداوند بینهایت است و تصوّر دو بینهایت، حتی در ذهن هم محال است.
دو. توحید عبادی: میگوییم: « إِیاک نَعْبُد » خدایا فقط و فقط تو را عبادت و اطاعت میکنم نه هیچ کس دیگر را.
اگر تو افرادی را تعیین کردی و فرمودی از دستورات آنها هم پیروی کن میگویم ؛ چشم و اگر دستورات آنها را گوش میکنم باز هم در حقیقت فقط تو را اطاعت کردم.
در نماز بارها میگوییم « لا اِلهَ اِلَّا اللَّه » یعنی هیچ موجودی لیاقت اطاعت، پرستش و عبادت را ندارد مگر الله.
من از نفسِ امّاره، از شیاطین، از طاغوتها مثل نمرود و فرعونها، اطاعت نمیکنم. فقط دستورِ « الله » را اطاعت میکنم.
سه. توحید استعانتی: در سوره حمد میگوییم « إِیّاکَ نَسْتَعِین » خدایا من فقط و فقط امیدم به تو است. تویی که میتوانی گِره گشایی کنی. به همین خاطر فقط از تو یاری میجویم. تو اسباب مادی را قرار دادی، فرمودی ؛ سراغ اسباب مادی هم بروید. میروم ولی تکیهگاه اصلیام تویی. میدانم تویی که مُسبِّب الاَسباب هستی. به آنها تکیه نمیکنم چون تکیهگاه آنها هم تو هستی.
فقط از تو کمک میخواهم چون تویی که میتوانی سببها را بی اثر کنی. مثل آتش که بر حضرت ابراهیم علیه السلام، بیاثر کردی. [12] تو میتوانی حتّی بدونِ سبب، کارت را پیش ببری مثل حضرت مریم علیها السلام که بدونِ داشتن همسر به او فرزند دادی. [13]
یادمان باشد نماز تکرار مهمترین درس عالم یعنی « درس توحید » است.
#همنشین_خدا 45 ؛ شناسنامه
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
یکی از سؤالاتی که از ما پرسیده میشود این است که چه سورهای را در نماز خود بخوانیم تا فضیلتش بیشتر و ثوابش زیادتر باشد؟
جواب را با یک داستان بگویم. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وقتی به سفر معراج رفتند کنار عرش الهی قرار گرفتند خداوند فرمودند ؛ نماز بخوان چون میخواستند آخرین وِرژن نماز را آنجا رونمایی کنند.
حضرت « اللَّهُ أَکبَر » را گفتند و سوره حمد را خواندن پس از آنکه قرائت این سوره تمام شد ندا آمد که شناسنامه من را بخوان « اقْرَأْ یا مُحَمَّدُ نِسْبَةَ رَبِّک » ؛ حضرت سوره توحید را خواندند. [14]
این سوره آن قدر مهم است که روایت داریم اگر کسی در یک شبانه روز در نمازهای پنجگانه این سوره را نخواند به او ندا میشود « لَسْتَ مِنَ الْمُصَلِّینَ »[15] تو از نمازگزاران واقعی نیستی.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله رکعت اول نمازشان تمام شد. در رکعت دوم، بعد از سوره حمد، خداوند به او ندا کرد، که شناسنامه خودت و اهل بیتت را بخوان که « سوره قدر » است. « فَإِنَّهَا نِسْبَتُک وَ نِسْبَةُ أَهْلِ بَیتِک » [16]
میخواهم توضیح بدهم که چرا به سوره قدر میگویند شناسنامه پیامبر و اهل بیت علیهم السلام.
در این سوره آمده که فرشتگان هر ساله شب قدر نازل میشوند. بر چه کسی؟ بر کسی که ولیّ و سرپرستِ مردم باشد.
تا وقتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله زنده بودند بر ایشان نازل میشدند. از حضرت پرسیدند: بعد از شما بر چه کسی نازل میشود؟ حضرت دست روی سر امیرالمؤمنین علیه السلام گذاشتند و فرمودند بر این شخص. [17]
تا روز قیامت روایت دارد که فرشتگان بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله یا امامان علیهم السلام در هر سال نازل میشوند.
امام باقر علیه السلام فرمودند: شب قدر، هیچ گاه بر ما مخفی نمیماند، چون ما میبینیم که آن شب فرشتگان دورِ ما طواف میکنند. [18]
این سوره آن قدر مهم است که روایت دارد هر کسی در نمازش این سوره را بخواند به او ندا میشود: گناهان حق الله از نامه عمل تو پاک شده. « فَاسْتَأْنِفِ الْعَمَلَ »[19] ؛ اعمالت را از نو شروع کن.
امام رضا علیه السلام در تمام نمازهای پنجگانه، در رکعت اول سوره « إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ » را میخواندند و در رکعت دوم سوره توحید را میخواندند. [20]
امام هادی علیه السلام فرمودند با فضیلتترین سورهها در نماز سوره قدر و سوره توحید است. [21]
[1] عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ : «فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکرِ إِنْ کنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ : الذِّکرُ أَنَا، وَ الْأَئِمَّةُ أَهْلُ الذِّکرِ. (بحار الأنوار، ج 16، ص 359)
[2]سوره نحل، آیه 43.
[3] َّ اسقف مسیحی در مناظره با امام باقر از ایشان پرسید : به من خبر بده از ساعتی که نه از شب است نه از روز؟
حضرت فرمود آن همان ساعت بین طلوع فجر تا طلوع خورشید است.
نصرانى گفت : اگر نه از ساعتهاى شب است و نه از ساعتهاى روز پس از چه ساعتى است؟
امام علیه السلام فرمود : از ساعتهاى بهشت است، و در آن ساعت است که بیماران ما بهبودى یابند.
قَالَ یا عَبْدَ اللَّهِ أَخْبِرْنِی عَنْ سَاعَةٍ مَا هِی مِنَ اللَّیلِ وَ لَا مِنَ النَّهَارِ أَی سَاعَةٍ هِی فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام مَا بَینَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ فَقَالَ النَّصْرَانِی فَإِذَا لَمْ تَکنْ مِنْ سَاعَاتِ اللَّیلِ وَ لَا مِنْ سَاعَاتِ النَّهَارِ فَمِنْ أَی السَّاعَاتِ هِی فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام مِنْ سَاعَاتِ الْجَنَّةِ وَ فِیهَا تُفِیقُ مَرْضَانَا. (الکافی، ج8، ص 123)
[4] قَالَ الرِّضَا علیه السلام فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً قَالَ الْمَلَائِکةُ تُقَسِّمُ أَرْزَاقَ بَنِی آدَمَ مَا بَینَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ فَمَنْ ینَامُ فِیمَا بَینَهُمَا ینَامُ عَنْ رِزْقِهِ. (من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 504)
[5] إِنَ اللَّهَ یغْضَبُ لِغَضَبِ فَاطِمَةَ وَ یرْضَى لِرِضَاهَا. (بحار الأنوار، ج 21، ص 279)
[6] فَإِنِّی أُشْهِدُ اللَّهَ وَ مَلَائِکتَهُ أَنَّکمَا أَسْخَطْتُمَانِی وَ مَا أَرْضَیتُمَانِی وَ لَئِنْ لَقِیتُ النَّبِی صلى الله علیه و آله لَأَشْکوَنَّکمَا إِلَیهِ (بحار الأنوار، ج 28، ص 357)
[7] "اِنِّی اُوصیِکَ اَنْ لایَلِیَ غُسْلِی وَ کَفَنِی سِواکَ وَ اِذا اَنَا مِتُّ فَادْفِنِّی لَیْلاً وَ لا تُؤذِّنَّنَ بِی اَحَداً، وَ لا تُؤذِنَنَّ بِی اَبَابَکْرِ وَ عُمَرَ وَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ رَسولِ اللهِ صلی الله علیه و آله اَنْ لا یُصَلِّیَ عَلَیَّ اَبُوبَکْرٍ وَ لا عُمَرُ،
همانا من تو را وصیت میکنم که غسل و کفن کردن مرا کسی غیر از تو انجام ندهد و وقتی وفات کردم، مرا شب دفن کن و هیچ کس را خبر نکن و ابوبکر و عمر را نیز مطّلع نساز و تو را سوگند میدهم به حق رسول خدا صلی الله علیه و آله که ابوبکر و عمر بر جنازه من نماز نخوانند". [ کشف الغمة، ج 2، ص 68]
[8] مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ج2، ص 711.
[9] سوره بقره، آیه 201.
[10] در شرح حوادث روز قیامت آمده که : فَیوحِی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیهَا یا فَاطِمَةُ سَلِینِی أُعْطِک وَ تَمَنِّی عَلَی أُرْضِک فَتَقُولُ إِلَهِی أَنْتَ الْمُنَى وَ فَوْقَ الْمُنَى أَسْأَلُک أَنْ لَا تُعَذِّبَ مُحِبِّی وَ مُحِبَّ عِتْرَتِی بِالنَّارِ فَیوحِی اللَّهُ إِلَیهَا یا فَاطِمَةُ وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی وَ ارْتِفَاعِ مَکانِی لَقَدْ آلَیتُ عَلَى نَفْسِی مِنْ قَبْلِ أَنْ أَخْلُقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ بِأَلْفَی عَامٍ أَنْ لَا أُعَذِّبَ مُحِبِّیک وَ مُحِبِّی عِتْرَتِک بِالنَّار. (بحار الأنوار، ج 27، ص 140)
[11] عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله قَالَ لِفَاطِمَةَ ایتِینِی بِزَوْجِک وَ ابْنَیک فَجَاءَتْ بِهِمْ فَأَلْقَى عَلَیهِمْ کسَاءً فَدَکیاً قَالَ ثُمَّ وَضَعَ یدَهُ عَلَیهِمْ ثُمَّ قَالَ- اللَّهُمَ إِنَ هَؤُلَاءِ آلُ مُحَمَّدٍ فَاجْعَلْ صَلَوَاتِک وَ بَرَکاتِک عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ (عمدة عیون صحاح الأخبار فی مناقب إمام الأبرار، النص، ص 33)
[12] قُلْنَا یا نَارُ کونِی بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَىٰ إِبْرَاهِیمَ (سوره انبیاء، آیه 69)
[13] فَحَمَلَتْهُ فَانتَبَذَتْ بِهِ مَکانًا قَصِیا. (سوره مریم، آیه 22)
پس مریم (به مشاهده جبرئیل، در گریبانش نسیم اهتزازی یافت و) به آن پسر بار برداشت و (برای آنکه از سرزنش قوم جاهل برکنار باشد) با آن به مکانی دور خلوت گزید.
[14]امام صادق علیه السلام در توصیف شب معراج فرمودند : أَوْحَى إِلَیهِ أَنِ اقْرَأْ یا مُحَمَّدُ نِسْبَةَ رَبِّک فَقَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ. (الکافی، ج6، ص645)
[15] امام صادق علیه السلام : «مَنْ مَضى بِهِ یوْمٌ وَاحِدٌ، فَصَلّى فِیهِ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ، وَ لَمْ یقْرَأْ فِیهَا بِ «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ»، قِیلَ لَهُ : یا عَبْدَ اللَّهِ، لَسْتَ مِنَ الْمُصَلِّینَ». (الکافی، ج 4، ص 646)
[16] ثُمَّ أَوْحَى اللَّهُ- عَزَّ وَ جَلَّ- إِلَیهِ : اقْرَأْ «إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِى لَیلَةِ الْقَدْرِ » فَإِنَّهَا نِسْبَتُک وَ نِسْبَةُ أَهْلِ بَیتِک إِلى یوْمِ الْقِیامَة. (الکافی، ج6، ص645)
[17] كَانَ عَلِی علیه السلام كَثِیراً مَا یقُولُ- مَا اجْتَمَعَ التَّیمِی وَ الْعَدَوِی عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ هُوَ یقْرَأُ- إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ بِتَخَشُّعٍ وَ بُكَاءٍ فَیقُولَانِ مَا أَشَدَّ رِقَّتَكَ لِهَذِهِ السُّورَةِ فَیقُولُ رَسُولُ اللَّهِ لِمَا رَأَتْ عَینِی وَ وَعَى قَلْبِی وَ لِمَا یرَى قَلْبُ هَذَا مِنْ بَعْدِی فَیقُولَانِ وَ مَا الَّذِی رَأَیتَ وَ مَا الَّذِی یرَى قَالَ فَیكْتُبُ لَهُمَا فِی التُّرَابِ تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ قَالَ ثُمَّ یقُولُ هَلْ بَقِی شَیءٌ بَعْدَ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ- كُلِّ أَمْرٍ فَیقُولَانِ لَا فَیقُولُ هَلْ تَعْلَمَانِ مَنِ الْمُنْزَلُ إِلَیهِ بِذَلِكَ فَیقُولَانِ أَنْتَ یا رَسُولَ اللَّهِ فَیقُولُ نَعَمْ فَیقُولُ هَلْ تَكُونُ لَیلَةُ الْقَدْرِ مِنْ بَعْدِی فَیقُولَانِ نَعَمْ قَالَ فَیقُولُ فَهَلْ ینْزِلُ ذَلِكَ الْأَمْرُ فِیهَا فَیقُولَانِ نَعَمْ قَالَ فَیقُولُ إِلَى مَنْ فَیقُولَانِ لَا نَدْرِی فَیأْخُذُ بِرَأْسِی وَ یقُولُ إِنْ لَمْ تَدْرِیا فَادْرِیا هُوَ هَذَا مِنْ بَعْدِی.
امیرالمومنین علیه السلام بسیار این جریان را نقل میفرمودند که دو تن از اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله هر زمان به محضر حضرت میرسیدند حضرت سوره قدر را با خشوع خاصی میخواندند و اشک از چشمانشان جاری میشد.
آن دو میگفتند : یا رسول الله چقدر شما نسبت به این سوره حساس هستید؟
رسول الله صلی الله علیه و آله میفرمودند : به سبب چیزی است که مشاهده میکنم و در قلبم جای گرفته است و به خاطر مصیبتهایی است که بعد از من به این شخص مقابل شما اشاره به امیرالمومنین عیه السلام خواهد رسید.
آن دو گفتند : یا رسول الله شما چه میبینید و علی بعد از شما چه می بیند؟ امیرالمومنین علیه السلام فرمودند : در این لحظه روی زمین این آیه نوشته شد : تَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ وَ الرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ، حضرت فرمودند : وقتی خدای متعال میفرمایند همه چیز نازل میشود آیا بعد از این جمله چیزی باقی میماند که نازل نشده باشد؟ گفتند : نه یا رسول الله چیزی باقی نمیماند. حضرت فرمودند : آیا شما دو نفر میدانید ملائکه بر چه کسی نازل میشوند؟
عرض کردند : ملائکه بر شما نازل میشوند. حضرت فرمودند : وقتی من از دنیا بروم آیا لیلة القدر هم میرود یا باقی است؟ عرض کردند : بعد از شما لیلة القدر باقی میماند. حضرت فرمودند : آیا بعد از من آن امور باز هم نازل میشود؟ عرض کردند : بله یا رسول الله. حضرت فرمودند : بعد از اینکه من از دنیا رفتم این امور بر چه کسی نازل میشود؟ عرض کردند : ما علم به آن نداریم.
امیرالمومنین علیه السلام فرمودند : در این هنگام رسول الله دست مبارک را بر سر من گذاشتند و به آن دو نفر فرمودند : «اگر نمیدانید پس بدانید کسی که بعد از من در شب قدر ملائکه بر او نازل میشوند این شخصی است که در مقابل شما نشسته است.» (الكافی، ج1، ص 249)
شبیه مطلب بالا :
امام صادق علیه السلام : نَزَلَ فِیهَا مَا یَکُونُ مِنَ السَّنَةِ إِلَى السَّنَةِ مِنْ مَوْتٍ أَوْ مَوْلُودٍ قُلْتُ لَهُ إِلَى مَنْ فَقَالَ إِلَى مَنْ عَسَى أَنْ یَکُونَ إِنَّ النَّاسَ فِی تِلْکَ اللَّیْلَةِ فِی صَلَاةٍ وَ دُعَاءٍ وَ مَسْأَلَةٍ وَ صَاحِبَ هَذَا الْأَمْرِ فِی شُغُلٍ «تَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ» إِلَیْهِ بِأُمُورِ السَّنَةِ مِنْ غُرُوبِ الشَّمْسِ إِلَى طُلُوعِهَا «مِنْ کُلِّ أَمْرٍ سَلامٌ هِیَ» لَهُ إِلَى أَنْ یَطْلُعَ الْفَجْرُ. (بصائر الدرجات، ج1، ص220)
[18] لاتَخفی عَلَینا لَیلَةُ القَدرِ، إنَّ المَلائِکةَ یطوفونَ بِنا فیها. (تفسیر القمی، ج2، ص 290)
شب قدر بر ما پوشیده نمی مانَد. فرشتگان در آن شب، گِرد ما می چرخند
[19] امام رضا علیه السلام : مَنْ قَرَأَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیلَةِ الْقَدْرِ فِی فَرِیضَةٍ مِنَ الْفَرَائِضِ نَادَاهُ مُنَادٍ یا عَبْدَ اللَّهِ قَدْ غُفِرَ لَک مَا مَضَى فَاسْتَأْنِفِ الْعَمَلَ. (مستدرک الوسائل، ج4، ص 191)
[20] عن رجاء بن أبی الضَّحّاک عن الإمام الرضا علیه السلام : أَنَّهُ کانَتْ قِرَاءَتُهُ فِی جَمِیعِ الْمَفْرُوضَاتِ فِی الْأُولَى الْحَمْدَ وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ- وَ فِی الثَّانِیةِ الْحَمْدَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- إِلَّا فِی الْغَدَاةِ وَ الظُّهْرِ وَ الْعَصْرِ یوْمَ الْجُمُعَةِ- فَإِنَّهُ کانَ یقْرَأُ فِیهَا الْحَمْدَ- وَ سُورَةَ الْجُمُعَةِ وَ الْمُنَافِقِینَ- وَ کانَ یقْرَأُ فِی الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ لَیلَةَ الْجُمُعَةِ- فِی الْأُولَى الْحَمْدَ وَ سُورَةَ الْجُمُعَةِ- وَ فِی الثَّانِیةِ الْحَمْدَ وَ سَبِّحِ اسْمَ. (وسائل الشیعة، ج 6، ص 156)
[21] عن أبی علی بن راشد : قُلتُ لِأَبِی الحَسَنِ علیه السلام : جُعِلتُ فِداک، إنَّک کتَبتَ إلى مُحَمَّدِ بنِ الفَرَجِ، تُعلِمُهُ أنَّ أفضَلَ ما تَقرَأُ فِی الفَرائِضِ بِ «إِنَّا أَنْزَلْناهُ» و «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ»، وإنَّ صَدری لَیضیقُ بِقِراءَتِهِما فِی الفَجرِ. فقال علیه السلام : لا یضیقَنَّ صَدرُک بِهِما، فَإِنَّ الفَضلَ- وَاللَّهِ- فیهِما (وسائل الشیعة : ج 4، ص 760)