پرسمان نماز 56: چه کنم نماز من با حضور قلب باشد؟
پرسمان نماز 56: چه کنم نماز من با حضور قلب باشد؟
سلام به شما دانشآموز عزیز! یکی از سؤالات پرتکرار شما این است که: «حاج آقا، چه کار کنم در نماز شش دانگ حواسم به خدا باشد و حضور قلب داشته باشم؟»
آفرین به شما ، سؤال قشنگی پرسیدی!
بعضیها یکدوم، بعضی یک چهارم و یکپنجم نمازشان قبول میشود، چون به آن اندازه حضور قلب داشتهاند. [1] پس حضور قلب خیلی مهم است.
یادت باشد که این یک مهارت است، مانند خیاطی، خطاطی و رانندگی. هر چه بیشتر تمرین کنی، کمکم و به تدریج مهارتت بالاتر میرود. میخواهم چند تمرین به تو یاد بدهم:
یک. توجه به ترجمه جملات نماز: نماز نوزده جمله واجب دارد. ترجمه هر جمله را یاد بگیر. هر جملهای را اول با ترجمهاش را در ذهنت بیاور و بعد عربیاش را به زبانت بیاور. این توصیه آیتالله بهجت است. [2]
دو. وضو با حضور قلب: پیامبر اسلام فرمودند: «وضو را با حضور قلب بگیر تا نماز را با حضور قلب بخوانی.» [3]
وضو با حضور قلب چگونه است؟ با کسی حرف نزن و با عجله وضو نگیر. وضو را با سوره قدر آغاز کن. [4]
سه. توجه به آخرین کارها: انسانها معمولاً آخرین کارهایشان را با توجه بیشتری انجام میدهند. مثلاً وقتی به مشهد میروی و بارها زیارت امام رضا را انجام میدهی، اما زیارت خداحافظی یک چیز دیگر است. در زیارت آخر توجهت بیشتر میشود و حواست جمعتر میشود. پیامبر عزیزمان فرمودند: «نماز خداحافظی بخوان.» [5] یعنی قبل از نماز به خودت بگو: «این آخرین فرصتِ ملاقات با خداست و تا نماز بعدی ممکن است زنده نباشم.» این به تو کمک میکند حواست بیشتر جمع باشد.
چهار. انجام چند کار : خدا میدانسته که حضور قلب خیلی سخت است و نمره بیست نمیگیرند. چند کار را قرار داده تا نمرات ما برای حضور قلب بالا برود.
در روایات فرمودند: از مُهر تربت امام حسین استفاده کن، [6]
ذکر رکوع و سجده را چندین بار بگو و نماز را طولانیتر بخوان.
بعد از نماز، مانند فشنگ فرار نکن! بنشین و شمرده شمرده تسبیحات حضرت زهرا سلام الله علیها را بگو و یک سوره قرآنی بخوان، مثلاً سوره «قل هو الله» [7]
به سجده برو. سجده شکر را حداقل سه بار بگو: «شُکْراً لله ، شُکْراً لله ، شُکْراً لله»
نمازهایتان مقبول درگاه خدا باشد!
پرسمان نماز 57: معنی «سبحان الله» دقیقاً چیه؟
سلام به شما دانشآموز عزیز! شما که دوست داری قلبت پاک و خالص باشد. ما روزانه پنج بار نماز میخوانیم و بارها و بارها میگوییم «سُبْحان الله». آیا میدانی دقیقاً چه میگوییم؟
«سبحان الله» یعنی به اندازه یک اتم عیب و نقص در خدا نیست و خداوند پاک و منزه است از هر عیب و نقص و هر بدی و پلیدی.
این ذکر ریشه اصول دین ماست :
یک. توحید: مشرکان میگویند که خدا برای اداره جهان شریک دارد، یعنی به تنهایی قدرت مدیریتش را ندارد و از کس دیگری کمک میگیرد. ما میگوییم «سُبحان الله»؛ این عیب و نقص خدا محسوب میشود و خدا از عیب و نقص دور است. [8]
دو. عدل: حضرت یونس در دریا و در شکم نهنگ گفت: «خدایا، تو پاکِ پاک هستی از ظلم . تو جز خوبی برای بندگانت نمیخواهی.» این گرفتاری به خاطر ظلم خودم بوده است. [9]
«سُبحان الله» یعنی سختیها و گرفتاریهای زندگیمان یا به خاطر اشتباه خودمان است یا امتحان خدا. به خاطر انتقام خدا نیست، چون خدا اهل انتقام نیست و انتقام برای خدا عیب محسوب میشود. «سُبْحان الله»!
سه. نبوت و امامت: آیا ممکن است یک نفر هفت تا گوسفند داشته باشد و بدون چوپان آنها را رها کند؟ آیا خدا میتواند هفت میلیارد انسانِ روی کره زمین را بدونِ رهبر، پیامبر و امام رها کند و راه را به آنها نشان ندهد؟ این عیب و نقص از خدا دور است. «سُبْحانَ الله»!
چهار. معاد: برخی میگویند قیامتی نیست. منظور آنها این است که خدا ابر و باد و مه و خورشید و فلک را آفریده و بیحساب و کتاب است. وقتی همه مُردند، ظالم و مظلوم نیست و نابود میشوند، یعنی هر دو گروه پیش خدا مساویاند.
ما میگوییم «سُبْحان الله»؛ خدا از اینکه آفرینش عبث و بیهوده باشد، دور است. خوبان را تشویق نکند و بدها را تنبیه نکند، روزی نداشته باشد برای حساب و کتاب.
« سُبْحانَ الله ، سُبْحانَ الله ، سُبْحانَ الله!» دقت کنیم که این ذکر را در نماز با توجه بیشتری بگوییم.
پرسمان نماز 58: معنی «الحمدلله» دقیقاً چیه؟
سلام به شما دانشآموز عزیز! شما که با خوبیها دوست هستی و با بدیها دشمن. ما روزانه پنج بار نماز میخوانیم و بارها و بارها در نمازمان میگوییم «اَلحَمدُ لله». آیا میدانی دقیقاً چه داریم میگوییم؟
« اَلحَمدُ لله » دو معنا دارد:
یک. سپاس مخصوص خداست : خدایی که چشمه آب شور را در چشم انسان قرار داده و یک چشمه آب شیرین در دهان که اگر اینها خشک شوند، زندگیمان فلج میشود.
اگر جا به جا شوند و آب دهانمان شور و آب چشم ما شیرین شود، بیچاره میشویم. قلب ما به طور متوسط روزانه صد هزار بار میزند و ریهها بیست و سه هزار بار نفس میکشند. ما میخوابیم و استراحت میکنیم، اما آنها نه.
اگر قلبمان چند ثانیه نزند، سکته را زدیم و اگر ریهمان چند دقیقه استراحت کند، خفه میشویم.
«الحمدلله» یعنی خدایا، قبول دارم که همه این نعمتها را تو به من دادی و به خاطر آنها از تو تشکر میکنم.
خدا هم « سَریعُ الرّضا » است و زود راضی میشود. امام سجاد علیه السلام فرمودند: هر کسی بگوید «الحمدلله»، خدا قبول میکند که شکر همه نعمتهایی را که به او داده، به جا آورده است. [10]
دو. ستایش مخصوص خدا: اگر ببینیم کسی هنری دارد، مثلاً نقاشی زیبا میکشد، قدرت دارد و وزنه سنگینی را بلند میکند، یا ثروت دارد و به فُقرا کمک میکند، خوشمان میآید و تعریفش را میکنیم. میگوییم: «آفرین!» «اَلحَمدُ لله» یعنی خدایا، قبول دارم که سرچشمه قدرت، رحمت، حکمت، عدالت و سخاوت و... تو هستی.
اصلاً هزاران خوبی و کمالاتی که در دعای جوشن کبیره ذکر شده، قبول دارم که تو داری و به خاطر داشتن آنها تو را ستایش میکنم.
پیامبر عزیزمان فرمودند: «اولین گروهی که وارد بهشت میشوند، گروهی هستند که اهل حمد الهی بودند؛ یعنی در دنیا زیاد میگفتند «الحمدلله». [11]
[1] امام باقر علیه السلام : إِنَّ الْعَبْدَ لَيُرْفَعُ لَهُ مِنْ صَلَاتِهِ نِصْفُهَا وَ ثُلُثُهَا وَ رُبُعُهَا وَ خُمُسُهَا فَمَا يُرْفَعُ إِلَّا مَا أَقْبَلَ عَلَيْهِ مِنْهَا بِقَلْبِهِ (تهذيب الأحكام (تحقيق خرسان) / ج2 / 341)
[2] وقتي وارد نماز ميشويد هنگام خواندن حمد و سوره به معناي آن توجه کنيد تا ارتباط حفظ شود. (برگي از دفتر آفتاب، ص 132)
[3] ؟
[4] امام رضا(ع) فرمود: «هر مؤمنی هنگام وضو گرفتن سورهی قدر را تلاوت کند، گناهانش پاک میشود، مانند روزی که از مادر متولد شده است»
َ أَيُّمَا مُؤْمِنٍ قَرَأَ فِي وُضُوئِهِ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ وَ لَا صَلَاةَ إِلَّا بِإِسْبَاغِ الْوُضُوءِ وَ إِحْضَارِ النِّيَّةِ وَ خُلُوصِ الْيَقِينِ وَ إِفْرَاغِ الْقَلْب. (الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه السلام، ص 70)
[5] پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: صَلِّ صَلاةَ مُوَدِّعٍ كَأَنَّكَ تَراهُ، فَإِن كُنتَ لا تَراهُ فَإِنَّهُ يَراكَ.
مانند كسى نماز بخوان كه آخرين نمازش را مى خواند، گويى او (خدا) را مى بينى، كه اگر تو او را نمى بينى ، او تو را مى بيند.
(شناخت نامه نماز ؛ ج 1؛ حدیث 391)
[7] الإمام الصادق علیه السلام : مَن کانَ یؤمِنُ بِاللَّهِ وَالیومِ الآخِرِ فَلا یدَع أن یقرَأَ فی دُبُرِ الفَریضَةِ بِ «قُل هُوَ اللَّهُ أحَدٌ»، فَإِنَّهُ مَن قَرَأَها جَمَعَ اللَّهُ لَهُ خَیرَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ، وغَفَرَ لَهُ ولِوالِدَیهِ وما وَلَدا.
امام صادق علیه السلام: هر کس به خدا و روز آخرت ایمان دارد، خواندن «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را در پىِ نماز واجب وا نگذارد که هر کس آن را بخواند، خداوند، خیر دنیا و آخرت را برایش فراهم مى آورد و افزون بر او، پدر و مادر و فرزندان آن دو را مى امرزد.
(بحار الانوار؛ ج 86 ؛ ص 27)