متن 26 شیوه دعوت کودکان و نوجوانان به نماز
#دعوت_ به_بهشت 25 ؛ شیوه حضور در فضای معنوی 1
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما والدین و معلمان عزیز
امروز شیوه فضای معنوی در دعوت به نماز را بیان میکنیم. فضای معنوی، قلبِ سخت را نرم میکند و پذیرش ایمان و نماز را بالا میبرد.
تحوّل خیلی از آدمها، از یک فضایِ خوب شروع شده است.
تصمیمهای خوب مثل نماز خوان شدن، معمولاً در یک فضای خوب اتفاق میافتد.
پیشنهاد ما این است که دههی فجر، هفتهی دفاع مقدس، هفتهی بسیج، بچهها را ببریم در فضای گلزار شهدا و از یک راوی خوش بیان دعوت بکنیم تا خاطرات شهدا مخصوصاً خاطرات نمازی شان را برای دانشآموزان بیان کند.
اردوی حرم حضرت معصومه، حرم امام رضا، شاه چراغ، شاه عبدالعظیم حسنی علیهم السلام جزء برنامههای مدرسه ما باشد.
و وقتی در آن فضاها قرار گرفتیم، از نماز و عبادت برای دانشآموزان خود صحبت بکنیم.
دانش آموز را تشویق بکنیم به حضور در پیاده روی اربعین و وقتی برای این مسافرت معنوی مرخّصی خواستند با آنها همکاری بکنیم.
شخصی میگفت: جوان من رفت پیاده روی اربعین و وقتی برگشت تا دو ماه نماز میخواند و دیگر ترک کرد.
به او گفتم: این خیلی خوب است چون نه سخنرانی گوش کرده و نه آیه و روایتی خوانده، فقط با حضور در پیاده روی اربعین دو ماه نماز خوانده است! سال بعد هم، حتماً تشویق کنید تا به پیاده روی اربعین برود.
مدیر مدرسهای میگفت: مسجد تا مدرسهی ما، بیست متر فاصله دارد، با امام جماعت هماهنگ کردم تا نماز ظهررا، به اندازهی حوصلهی دانشآموزان بخواند. همهی مدیر و کادر مدرسه و دانشآموزان در نماز جماعت شرکت میکنیم و بعد میرویم سر کلاس!
یادمان باشد: کودکانی که به مسجد رفت و آمد میکنند؛ زودتر و بهتر نماز را یاد میگیرند و بر نماز، ثابت قدم میمانند!
بنده امام جماعت یک مدرسه ابتدائی بودم فاصله مدرسه با مسجد حدود سیصد متر بود. مدیر مدرسه با مسجد هماهنگ کرده بود، ساعت یکِ ظهر که نماز مسجد تمام میشد، با دانشآموزان در مسجد حاضر میشدیم و نمازِ جماعت مخصوصِ دانشآموزان میخواندیم، مسابقهای برگزار میکردیم و جایزهای میداد یم. ماهی یک بار، این اتفاق میافتاد.
خوب است که آن یک روز، روز ولادتِ امامان عزیزمان باشد.
یادمان باشد: خیلی از پدر و مادرها، فرزندشان را مسجد نمیبرند و اگر ما این کار را بکنیم؛ زمینهی اُنس دانشآموز با مسجد را فراهم کردهایم!
یادمان باشد: آموزشِ وضو و نماز، در نمازخانه بهتر از کلاسِ درس است؛ چون فضایش معنویتر است و در امامزادهی شهر بهتر از نمازخانه است؛ چون آنجا فضای معنوی بالاتری دارد.
یادمان باشد فضای معنوی خوب، پذیرش و آموزش نمازی دانشآموزان ما را بالاتر میبرد.
#دعوت_ به_بهشت 26 ؛ شیوه حضور در فضای معنوی 2
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما والدین و معلمان عزیز
درباره شیوه حضور در فضای معنوی در دعوت به نماز گفتگو میکردیم.
آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: قلب گاهی اوقات پذیرش دارد، گاهی اوقات ندارد. [1]
حضور در فضاهای معنوی پذیرشِ قلب را بالاتر میبرد و انگیزههای دین داری را افزایش میدهد.
حضور در این فضاها، افکارِ ما را معنوی میکند و اگر این حضور مداوم باشد این افکار ؛ گفتار، رفتار، عادت و شخصیتِ معنوی تولید میکند.
پس اگر میخواهیم فرزندمان را در سالن ورزشی کاراته یا فوتسال ثبت نام کنیم، کلاس خطاطی یا نقاشی ببریم، آموزشگاه زبان ببریم، قبلش تحقیق کنیم آیا آن فضا و مربی آنها معنوی هست یا نیست؟
بعضی مساجد چنین کلاسهایی را دارند، پیشنهاد ما این هست که اسمشان را در این مساجد را ثبت نام کنیم.
اگر محله مان یا مدرسه فرزندمان فضای مذهبی ندارد، آنجا به معنویت بیتفاوت هستند، محله خود یا مدرسه فرزندمان را تغییر بدهیم!
معلمی میگفت: خانهی من خیلی خوب هست ولیمیخواهم بفروشم بیایم این نقطه شهر.
گفتم: چرا؟
گفت: چون مسجد فعالی دارد. دوست دارم فرزند من در محیطی باشد که با مسجد رفت و آمدش بیشتر بشود، حتی اگر لازم هست شهر خود را عوض کنیم و هجرت کنیم!
حضرت ابراهیم علیه السلام 1200 کیلومتر مسافت را طی کرد و گفت: خدایا! زن و فرزند شیرخوارم را آوردم اینجا، چون میدانم اینجا، زمینه برای نمازخوان شدن آنها بهتر فراهم است.[2]
یادمان باشد فضای خوب، مشوّق عبادت است و فضای بد، مشوق معصیت.
اگر فرزند خود را در محیط نامناسب ببریم، اولین اثرش این است که معصیتِ خدا مثلِ خوردن شراب، نخواندن نماز، موسیقی حرام... برایش عادی میشود و دیگر دستورات خدا در نظرش شکوه نخواهد داشت.
یک نوجوان 14 ساله را دیدم که دو بار خود کشی ناموفق داشت در حالی که قبلاً اهل نماز و قرآن بود!
پیگیری کردم، متوجه شدم پدرش ایشان را برده، در یک عروسی که زن و مرد نامحرم با هم بودند.
چشمش چشم و ابرویی را دیده بود و عاشق او شده بود، از شدت عشق خواب و خوراکش کم و بد اخلاق و خیلی لاغر شده بود و ریشه این بیتفاوتیش نسبت به نماز این بود که در یک محیط نامناسب قرار گرفته بود.
پدری میگفت همه بدبختی من از زمانی شروع شد که فرزندم را در یک آموزشکده زبان ثبت نام کردم. بعد از چند ترم نسبت به نماز و دین زاویه پیدا کرد و بعد علاقه شدید پیدا کرد به زندگی در کشورهای غربی و بعد از اینکه مستقل شد به آنجا رفت و تمام زحماتِ من در دین دار شدن او بر باد رفت و علت این بود که معلمان آن آموزشگاه مُدام دینداری را تحقیر میکردند و زندگی در غرب را در چشم فرزندم بَزک میکردند.
یادمان باشد، شیطان در یک محیط نامناسب میتواند تمام رشتههای ما را پنبه کند؛ تمام تلاشِ ما در نمازخوان کردن فرزندمان را نابود کند!
#دعوت_ به_بهشت 27 ؛ شیوه فضا سازی 1
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما والدین و معلمان عزیز
در شیوه قبل بیان شد که دانشآموزان را در فضای معنوی ببریم تا آنها به نماز علاقه مند شوند.
مثلاً بعضی دانشآموزان بینماز به اردویِ راهیان نور یا حضور در فضای اعتکاف علاقه مند هستند. آنها را به این رفتار ها تشویق و مقدماتِ حضورشان در آن فضا را فراهم کنیم.
امروز درباره شیوه فضاسازی صحبت میکنیم یعنی چگونه فضای خانه و مدرسه را معنوی و مذهبی کنیم؟
فضا سازی انواع مختلفی دارد :
یک. فضا ساز صوتی
حتماً در مدرسه و خانه، اذانِ حلقومی بگوییم یعنی معلم و دانشآموز خوش صدا مؤذن بشود؛
اگر شرایط اذان حلقومی فراهم نبود، اذان از رادیو پخش بشود. مادر به فرزندش بگوید: مادر! موقع اذان، صدای تلویزیون را زیاد کن[3]، چون دوست دارم شیطان فرار کند چون با بلند شدن صدای اذان، شیطان فرار میکند[4] و با فرار کردن شیطان، فضا برای عبادت خدا فراهم میشود!
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، قرآن را لب خوانی نمیکردند بلکه با صوت بلند میخواندند و در تاریخ آمده که دشمنان حضرت هنگامِ شب پشتِ خانه حضرت مخفی میشدند برای شنیدن تلاوت زیبای قرآن حضرت! [5]
پس ما پدر و مادرها در خانه، قرآن را لب خوانی نکنیم بلکه با صوت بلند بخوانیم به طوری که فرزندان ما که اطراف ما هستند، صدای ما را بشنوند.
بعضی دانش آموزها میگویند: ما صدای نماز پدر را میشنویم، ولی صدای نماز مادر خود را نه!
به مادرها پیشنهاد میکنیم: اگر نامحرم حضور نیست، نماز صبح و مغرب و عشاء را بلند بخوانند.
و در نماز ظهر و عصر ـ غیر از حمد و سوره ـ را بلند بخوانند تا هم فضای خانه، فضای معنوی و عبادت شده باشد و هم اگر فرزندِ من نمازش را اشتباه میخواند، به صورت غیرمستقیم قرائتِ صحیح نماز را به او آموزش داده باشم.
زنگ موبایل و آهنگ پیشواز آن اگر مداحی یا قرآن یا صدای شهدا و معنویت باشد، فضا سازی صوتی اتفاق افتاده است.
یادمان باشد: همانطور که موسیقی تند و حرام، فضا سازی میکند برای معصیت خدا! صدای اذان و قرآن و مداحی، فضا سازی میکند برای عبادت خدا.
#دعوت_ به_بهشت 28 ؛ شیوه فضا سازی 2
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما والدین و معلمان عزیز
درباره شیوه فضاسازی در دعوت کودک و نوجوان به نماز گفتگو میکردیم.
ب. فضا سازی با نامگذاری
ما در خانه اتاق پذیرایی و اتاق خواب داریم؛ خُب، اتاقِ نماز هم داشته باشیم؛ اتاقی که همیشه نمازمان را آنجا میخوانیم.
وقتی فرزند ما میپرسد: پدر، موبایلت را کجا گذاشتی؟ به او بگوییم در اتاقِ نماز!
مدرسهای رفتم، نام کلاس هایش را این طوری گذاشته بود: سومِ ستایش، سومِ سپاس، سومِ نیایش...
اگر در مدرسه دو تا کلاس دوم داریم، اسمش را بگذاریم: دومِ قیام، دومِ قنوت، که دو جزء نماز هست.
دوست داشتم، من مدیر یک مدرسهای بودم و نام ذکرهای نماز را روی کلاسها میگذاشتم: چهارم سُبحانَ الله، چهارم اَلحَمدُلله، چهارم لا اِلهَ اِلا الله.
هم این ذکرها یاد آور نماز بود؛ هم با گفتنش پاداش و ثوابی نصیب من و دانشآموزان میشد!
ج. فضا سازی با تصویر
خانهای که پر از مجسمهی کوروش، مجسمهی لیلی و مجنون باشد. عکس زنان بازیگر به در و دیوارش باشد، این یک فضا سازی تولید میکند.
خانهای که قابِ آیت الکرسی، عکس حرم امام رضا، عکسِ شهدا به در و دیوارش باشد، یک فضا سازی تولید میکند!
به دیوار مدرسه ـ چه قسمت حیاط و چه قسمت خیابان ـ عکسهایی را نقاشی کنیم که یاد آورد عبادت خدا باشد؛
عکسی از کعبه یا حاج قاسم سلیمانی در حال نماز بکشیم.
داخل نمازخانه، محراب پیش ساخته بخریم یا حداقل بنری که از محراب هست، نصب کنیم.
به سقف کلاسها عکس بسیار زیبایی از کعبه نصب کنیم که جهت قبله را آنجا نشان داده باشد و به دانشآموزان بگوییم: بچهها، این را نصب کردیم تا یادمان باشد در خانه مان همیشه رو به قبله بنشینیم؛ چون پیامبر رو به قبله مینشست! [6]
و اگر خواستیم در کلاس، دعای امام زمان را همه با هم بخوانیم یا ـ برای مادر زهرا خانم که بیمار هست ـ دعا کنیم از بچهها بخواهیم تا همه رو به قبله بشویم و دعا کنیم.
فضا سازی با نامگذاری و با تصویر را جدیتر بگیریم!
#دعوت_ به_بهشت 29 ؛ شیوه فضا سازی 3
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما والدین و معلمان عزیز
درباره شیوه فضاسازی در دعوت به نماز خدمت شما عرض کردیم که هر اندازه فضا معنویتر باشد، علاقهی دانشآموزان به رفتارهای معنوی مثل نماز، بیشتر و بیشتر میشود.
حالامیخواهم چهار راهکار عملیاتی، خدمت شما عرض کنم:
یک. وارد مدرسهای شدم و دیدم دانشآموزان متوسطه اول، تسبیح به دست داخلِ حیاط میچرخند.
وارد دفتر مدرسه شدم؛ مدیر گفت: یک بنری زدیم به دیوار سالن که صلواتهای ختم شده، صلواتهای ختم نشده دارد ـ بسیار بنر زیبایی بود ـ صد و چهل تا تسبیح از حقوق خودم خریدم تا خیر امواتم باشد.
در صبحگاه، فضیلتِ صلوات را با بچهها دوره میکنیم و بچهها تشویق میشوند به فرستادن صلوات؛ صلواتهایی را که میفرستند، در ردیف صلواتهای ختم شده میگذارند.
دو. وارد مدرسهی دیگری شدم، مدیر آن یک فضای بسیار زیبایی با پارچههای رنگارنگ، با چفیه و سربند درست کرده بود، سیصد تا برگهی پِرس شده قرآن قرار داده بود برای ختم قرآن داشتند. هر روز این قرآنها حاضر بود.
در صبحگاه، فضیلت قرائت قرآن را بیان میکرد و برخی روزها ـ مثل روز ولادت امامان یا شهادتِ فلان شهید ـ میگفت مراسم ختم قرآن داریم ؛ هر دانشآموزی دوست دارد یک برگه یا دو برگه بردارد و تلاوت کند. [7]
سه. وارد مدرسهای شدم که مدیرش، یکی از بهترین مدیران استان شده بود. در سالن مدرسه در فضایی حدود بیست متر عکس شهدا را چیدند، چفیه و سربند گذاشتند و گونیهایی که مخصوص دفاع مقدس هست قرار دادند.
فضای بسیار زیبایی درست کرده بود و میگفت: من بچهها را با شهیدها پیوند میدهم؛ مُدام از شهدا، برایشان تعریف میکنم و به خودشان هم گفتم، هر کسی خواست عکسی را بیاید بگذارد و تزئین اینها با خودش باشد.
هر گاه در ادارهی دفتر و مدرسه مشکلی برایم پیش بیاید، میروم روی سجادهای که آنجا آماده است، دو رکعت نماز میخوانم. بچهها نماز خواندن من را هم دیدند و به آنها هم میگویم: هر کسی مشکلی دارد، بیاید اینجا دو رکعت نماز بخواند و شهدا را واسطه قرار بدهد تا حاجتش را خدا بدهد و بنده دیدم دانشآموزان استقبال خوبی از این طرح کرده بودند!
چهار. در مدرسهی دیگر جلوی در ورودی به سالن مدرسه، رحل زیبای قرآنی را بزرگ قرار داده بودند، قرآن را رویش قرار داد بودند و با چفیه و گلهای مصنوعی تزئین کرده بودند.
و مدیر میگفت: به دانشآموزان میگویم: هر روز که داریم رد میشویم، از زیر قرآن رد میشویم وبعد وارد کلاس میشویم تا از خداوند کمک بخواهیم.
با ورود از زیر قرآن، یک توسلی هم به اهل بیت داشته باشیم و قرآن را شفیعِ خودمان قرار بدهیم!
شیوهی فضا سازی میگوید: رحلِ قرآن، مفاتیح و سجادهی نماز، در کمد خانه نباشد؛ روی اوپن یا روی طاقچه باشد، یعنی فضای خانهی ما فضای معنوی خوبی باشد.
[1] إِنَّ لِلْقُلُوبِ إِقْبَالًا وَ إِدْبَاراً فَإِذَا أَقْبَلَتْ فَاحْمِلُوهَا عَلَى النَّوَافِلِ وَ إِذَا أَدْبَرَتْ فَاقْتَصِرُوا بِهَا عَلَى الْفَرَائِض. (نهج البلاغه، حکمت 318)
[2] رَبَّنا إِنِّی أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّیتی بِوادٍ غَیرِ ذی زَرْعٍ عِنْدَ بَیتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنا لِیقیمُوا الصَّلاة. (سوره إبراهیم : آیه 37)
[3] اگر خود پدر یا مادر اذان حلقومی بگویند اثر تربیتیش از اذان تلویزیون بیشتر خواهد بود.
[4] روایت سلیمان جعفری از امام رضا علیه السلام «أَذِّنْ فِی بَیتِكَ، فَإِنَّهُ یطْرُدُ الشَّیطَان. (الكافی، ج6، ص134)
[5] سه تن از سران قریش (ابوسفیان، ابوجهل و اخنس بن شریق) یك شب بدون اطلاع از یكدیگر از خانه هاى خود بیرون آمدند و در كنار خانه پیامبر هر كدام در گوشه اى مخفى شدند تا به قرآن گوش دهند. آنها تا صبح همانجا بودند و بامدادان كه راه خانه خود را پیش گرفتند هر سه به یكدیگر رسیدند و همدیگر را سرزنش كردند و گفتند: اگر دیگران از وضع ما باخبر شوند به ما چه خواهند گفت ! تصمیم گرفتند كه دیگر این كار را نكنند، اما شب دوم نیز هر یك به خیال اینكه دیگرى نخواهد آمد، كنار خانه پیامبر آمدند و هنگام صبح باز همدیگر را دیدند و شرمنده شدند و تصمیم گرفتند كه دیگر تكرار نكنند، ولى شب سوم نیز همان برنامه تكرار شد و این بار تصمیم جدى گرفتند كه دیگر این كار را ترك كنند. (سیره ابن هشام، ج 1، ص: 344)
[6] پیامبر خدا صلى الله علیه و آله : إنّ لكُلِّ شیءٍ شَرَفاً وَ إنَ أشْرَفَ المَجالسِ ما استُقْبِلَ بهِ القِبلةُ .
هر چیزى شرافتى دارد وشریفترین نحوه نشستن، آن است كه رو به قبله باشد. (بحار الأنوار، ج 75، ص: 469)
امام صادق علیه السلام : كانَ رسولُ اللّه ِ صلى الله علیه و آله أكْثَرَ ما یجلِسُ تُجاهَ القِبلةِ .
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله هنگام نشستن، بیشتر رو به قبله مى نشست. (وسایل الشیعه ج 12، ص: 109)
[7] البته پیشنهاد می کنیم که سوره های سجده دار را جدا کنیم و به آنها هم اعلام کنیم که این سوره ها سجده دارد، دختر خانم هایی که عذر شرعی دارند یا پسرهایی که غسل واجب بر گردنشان هست، این سوره ها را نخوانند.