#امیرالمؤمنین_در_قرآن ۱۲
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز.
جلسه دوازدهم است که درباره آیات امیرالمؤمنین در قرآن با هم گفتگو می‌کنیم.
قبل از اینکه آیه جدید را بیان کنم خدمت‌تان به این نکته توجه ‌می‌دهم که قرآن کریم می‌فرماید ای انسان‌ها هر گفتار و رفتاری را داشته باشید شاهدانی هستند که آنها را می‌بینند و در روز قیامت به نفع شما یا به ضرر شما شهادت می‌دهند.
برخی از آن شاهدان را می‌خواهم بیان کنم :
1. شش بار در قرآن آمده «کَفی بِاللهِ شَهِیداً» خداوند تبارک و تعالی شاهد اعمال شماست.
2. در سوره مبارکه زلزال آمده که زمین آنچه را که در روی آن انجام شده باشد را بازگو خواهد کرد «یَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا»
3. در سوره انفِطار آمده که فرشتگانِ عزیز که بر شانه راست و چپ من و شما قرار دارند می‌نویسند و می‌بینند آن رفتار و گفتاری را که داشته باشیم. «وَ إِنَّ عَلَیكُمْ لَحٰافِظِینَ * كِرٰاماً كٰاتِبِینَ»
4. در سوره مبارکه نور آمده «یَوْمَ تَشْهَدُ عَلَیهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَیدِیهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ» در روز قیامت زبان‌ ، چشم‌ ، گوش‌ ، اعضا و جوارح انسان شهادت می‌دهند به آن کارهایی را که انجام دادیم.
با ذکر این مقدمه خدمت‌تان عرض می‌کنیم که :
5. در سوره بقره آیه ۴۳ آمده : «وَكَذٰلِكَ جَعَلناكُم أُمَّةً وَسَطًا لِتَكونوا شُهَداءَ عَلَى النّاسِ وَیكونَ الرَّسولُ عَلَیكُم شَهیدًا»
ما شما را امت میانه‌رو قرار دادیم که از افراط و تفریط به دور هستید و شما شاهدِ بر مردم هستید و پیامبر شاهد گفتار و رفتار شما خواهد بود.
خُب این افرادی که باید شهادت بدهند یکی از ویژگی‌هایشان این است که باید «امتِ وسط» باشند یعنی اهل افراط و تفریط نباشند‌ ، زیاده‌روی و کوتاهی در گفتار و رفتار نداشته باشند.
خُب مسلم است که بسیاری از مسلمان‌ها «امتِ وسط» نخواهند بود.
این امت وسط چه کسانی هستند خود آقا امیرالمؤمنین در تفسیر این آیه فرمودند : «نَحْنُ شُهَداءُ اللّهِ عَلَى النّاس» ما هستیم آن شاهدانی که اعمال مردم را می‌بینند و شهادت می‌دهند.
در زیارت جامعه کبیره هم به امامان این گونه عرض می‌کنیم که شما شاهد بر مردم هستید. «وَ شُهَدَاءَ عَلَى خَلْقِهِ»
خُب کسی که می‌خواهد شهادت بدهد یکی از ویژگی‌هایش این است که باید آنچه را که در روز قیامت شهادت می‌دهد ، در دنیا دیده باشد که در قرآن آمده «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ»
ای بندگان من هر کاری خواستید انجام بدهید‌ ، هر چه خواستید بگویید‌ ، بشنوید‌ ، ببینید‌ ، بنویسید و لمس کنید‌ ، اعمالِ شما را هم خداوند متعال می‌بیند و هم پیامبر خدا و هم مؤمنان.
مسلّم است که منظور از مؤمنان در این آیه همه مسلمان‌ها نیستند‌ ، مؤمنانِ خاصی هستند که در دنیا باید ببینند تا روز قیامت شهادت بدهند که امام صادق علیه السلام فرمودند : «هُوَ وَ اللّهِ عَلیُّ بنُ اَبی طالبٍ» منظور از «مؤمنون» در این آیه علی بن ابیطالب علیه السلام است.
و امام صادق در حدیث دیگر فرمودند : «هُمُ الاَئمَّةُ» ما امامان هستیم که شاهد هستیم می‌بینیم و خود امیرالمؤمنین فرمودند : «اَنا عَینُ اللّه» من چشم خدا هستم که می‌بینم آنچه را که اتفاق خواهد افتاد.
بنابراین یکی از شاهدان اعمال آقا امیرالمؤمنین هستند که طبق این آیه قرآن گفتار و رفتار ما را در دنیا می‌بینند و در روز قیامت به نفع ما یا خدای نکرده به ضرر ما شهادت خواهند داد.

#امیرالمؤمنین_در_قرآن ۱۳
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز.
جلسه سیزدهم است که با موضوع آیات امیرالمؤمنین در قرآن در خدمت شما هستم.
قبل از بیان آیه جدید یک واقعه تاریخی را می‌خواهیم با هم مرور کنیم.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سال دهم هجرت گروهی را برای تبلیغ دین اسلام به منطقه نَجران فرستاد.
آن منطقه مسیحیان زیادی داشت که آنها تحت تأثیر قرار گرفتند و از غلبه اسلام در آن منطقه ترسیدند‌ ، شصت نفر از بزرگان علمای خودشان را به مدینه فرستادند برای شنیدن سخنان پیامبر و مناظره و محاجّه با حضرت.
وقتی مناظره شروع شد‌ ، پیامبر عزیزمان فرمودند : ما حضرت عیسی علیه السلام را عبد و رسول خدا می‌دانیم‌ ، شما چرا او را پسر حقیقی خدا می‌دانید و خدا را پدر او می‌دانید؟ «وَ قالَتِ النَّصارى‌ الْمَسِیحُ ابْنُ اللَّهِ»
آنها گفتند : «چون عیسی پدری ندارد پس معلوم می‌شود پدر حقیقی او خود خداست»
در جواب ‌آنها آیه نازل شد که «إِنَّ مَثَلَ عِیسی عِنْدَ الله کَمَثَلِ آدَمَ» عیسی شبیه حضرت آدم است‌ ، حضرت عیسی پدر نداشت در حالی که حضرت آدم ، پدر و مادر نداشت. پس چرا شما مسیحیان حضرت آدم را پسر حقیقی خود خدا نمی‌دانید؟
آنها جوابی برای گفتن نداشتند! مناظره قفل شد و آنها مناظره را باختند ولی اسلام را هم قبول نکردند.
برای اینکه گِره مناظره باز شود قرآن یک پیشنهاد داد آن هم پیشنهاد مباهله بود یعنی ما و شما تضرّع و دعا و زاری کنیم به درگاه خدا و از خدا بخواهیم از بین ما دو گروه‌ ، گروه باطل نابود و هلاک بشوند و به لعنت خدا گرفتار بشوند. «ثُمَّ نَبتَهِل فَنَجعَل لَعنَتَ اللَّهِ عَلَى الكاذِبینَ»
آنها این پیشنهاد را پذیرفتند و قرار شد در ۲۴ ذِی‌الحَجّه در بیرون از مدینه با هم مباهله کنند.
«اُسقف» یعنی بزرگ ترین مقام آن گروه در جلسه خصوصی‌شان به آنها گفت : «فردا ببینید محمد با چه کسانی برای مباهله می‌آید اگر با یاران خودش آمد به او لعنت کنید و اگر دیدید با خانواده خودش آمد‌ ، لعنت نکنید که هلاک می‌شوید چون او اعتقاد دارد حق است‌ ، می‌داند که نابود نخواهد شد و به همین خاطر با نزدیک‌ترین افراد خانواده‌اش آمده»
آیه‌ای که واقعه مباهله را بیان می‌کند آیه ۶۱ سوره آل عمران است که می‌فرماید :
«فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَ أَبْنَاءَكُمْ وَ نِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَ أَنْفُسَنَا وَ أَنْفُسَكُمْ» ما پسرانمان را می‌آوریم شما پسرانتان را بیاورید. ما زنانمان را می‌آوریم شما زنانتان را بیاورید. ما جان‌هایمان را می‌آوریم و شما جان‌هایتان را بیاورید.
ربطِ این آیه به آقا امیرالمؤمنین را در جلسه بعد خدمت‌تان بیان می‌کنم.

#امیرالمؤمنین_در_قرآن ۱۴
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز.
جلسه چهاردهم است که با موضوع آیاتِ امیرالمؤمنین در قرآن در خدمت شما هستم.
در جلسه قبل بیان شد که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله با علمای مسیحیِ نَجران وعده‌ی مباهله گذاشتند‌ ، در روز ۲۴ ذی الحجّه سال دهم هجرت.
در آن روز پیامبر عزیزمان‌ ، آقا امیرالمؤمنین ، امام حسن و امام حسین و حضرت فاطمه علیهم السلام را همراه خودشان آوردند برای نفرین کردن به طرف مقابل.
بزرگ علمای نجران گفت : «من کسانی را می‌بینم که اگر دعا بکنند خدا به واسطه آنها کوه‌ها را جابجا می‌کند. به آنها نفرین نکنید که اگر نفرین کنید آنها هم به شما نفرین می‌کنند و یک نفر از شما باقی نخواهد ماند»
آنها مجبور شدند که از موضع خودشان کوتاه بیایند و «جِزیه» بدهند ـ یعنی مالیاتی که یهودیان و مسیحیان می دهند ـ و در پناه اسلام زندگی کنند و واقعه مباهله به پیروزی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله انجامید.
مفسّران شیعه و سنی اجماع نظر دارند که منظور از «أَنْفُسَنَا» در این آیه آقا امیرالمؤمنین است که نفس و جان پیامبر شمرده شده.
مأمون از امام رضا علیه السلام پرسید : «بهترین و برترین آیه در فضیلت امیرالمؤمنین کدام آیه است؟»
و امام رضا همین آیه مباهله را خواندند و فرمودند : همان‌گونه که پیامبر خدا از جمیع مخلوقات خدا برتر و بالاتر است «فَوَجَبَ أَنْ لَا یكُونَ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِنْ نَفْسِ رَسُولِ اللَّه‏» همان‌گونه تمام مخلوقات یعنی تمام پیامبران و تمام یاران و صحابه پیامبر باید پایین‌تر از نفْسِ رسول الله باشند یعنی پایین‌تر از امیرالمؤمنین باشند.
مأمون گفت : «شاید منظور از نَفْس در اینجا جان خود پیامبر است نه امیرالمؤمنین؟!»
امام رضا این گونه جواب دادند که در آیه آمده «نَدْعُ أَبْنَاءَنَا ...» دعوت بکنید و هیچ انسان عاقلی نمی‌گوید من فردا خودم را دعوت می‌کنم به مباهله چون دعوت باید از شخصِ دیگری اتفاق بیفتد.
امام حسن و امام حسین مصداق «أَبْنَاءَنَا» در این آیه هستند. حضرت زهرا مصداق «نِسَاءَنَا» هستند و امیرالمؤمنین که به اجماع همه مسلمین در آن مباهله حاضر بوده باید جز «أَنْفُسَنَا» محسوب شود.
بعضی‌ها این سؤال را می‌پرسند که امیرالمؤمنین یک نفر بود چرا نفرمود «نَفْسَنا» و فرمود «أَنْفُسَنَا» ؟ و واژه جمع رو در آن به کار برده؟!
پاسخ این است که در آیات متعددی از قرآن خداوند تبارک و تعالی واژه جمع را برای یک انسان به کار می‌برد مثل آیه ۱۲۰ سوره نَحل که درباره ابراهیم که یک نفر است واژه «امّت» که واژه جمع است به کار می‌برد «إِنَّ إِبْراهیمَ كانَ أُمَّة»
یا درباره حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها در همین آیه مباهله با اینکه او یک نفر بود واژه «نِسَاءَنَا» را به کار برد
یا امام حسن و امام حسین علیهما السلام با اینکه دو نفر بودند واژه جمع که برای سه نفر و بیشتر از سه نفر است به کار برده شده برای تعظیم و اجلال و بزرگداشت این افراد.
در رابطه با این آیه نکات دیگری هم هست که در جلسه بعد خدمت‌تان بیان می‌کنم.

#امیرالمؤمنین_در_قرآن ۱۵
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز.
جلسه پانزدهم است که درباره آیات امیرالمؤمنین در قرآن با هم گفتگو می‌کنیم.
در جلسه قبل بیان شد که در آیه ۶۱ سوره آل عمران خداوند تبارک و تعالی واژه «أَنْفُسَنَا» را درباره امیرالمؤمنین به کار برد ؛ یعنی ایشان را نفس و جان پیامبر معرفی کرد.
برای اینکه این آیه در ذهن ما ماندگار بشود می‌خواهم دو تا داستان برایتان تعریف کنم :
یک. معاویه تمام تلاشش را می‌کرد تا لعن بر امیرالمؤمنین بین مسلمان‌ها پخش شود و عادتِ شبانه روز آنها شود.
بخشنامه صادر کرد که همه سخنرانان بر ۷۰ هزار منبر در ممالک اسلامی ابتدا لعن بر علی کنند و بعد سخنرانی‌شان را آغاز کنند.
به معاویه خبر دادند که سَعد بنِ اَبی وقّاص که یارِ مشهور پیامبر است و مسلمان‌ها به او خیلی احترام می‌گذارند هرگز حاضر نشده علی بن ابیطالب علیه السلام را لعن کند.
معاویه در یک جلسه‌ای به «سَعد» اعتراض کرد که چرا تو به علی لعن نمی‌کنی؟
سَعد گفت : وقتی آیه مباهله نازل شد پیامبر عزیزمان‌ ، امیرالمؤمنین ، فاطمه‌ ، حسن و حسین علیهم السلام را جمع کرد و فرمود : «اللّهُمَّ هؤُلاءِ أهلی» یعنی طبق آیه قرآن امیرالمؤمنین نَفْسِ پیامبر است و طبق حدیث پیامبر‌ ، امیرالمؤمنین اهل بیت پیامبر شمرده شده و من به خودم اجازه نمی‌دهم بر جان رسول الله و بر اهل بیت او لعن بفرستم.
دو. در یک جمعی که تعدادی از مسلمان‌ها نشسته بودند یکی از آنها بلند شد و در تعریف و تمجید معاویه سخنرانی کرد و گفت من او را خیلی دوست دارم! یک مسلمان‌ دیگر بلند شد و گفت : من هرگز معاویه را دوست ندارم و دوست ندارم در روز قیامت خداوند من را با معاویه محشور کند.
نفر اول بسیار خشمگین شد و با تندی به او گفت : چرا به «خالُ المُؤمنین» بی‌ادبی و بی‌احترامی می‌کنی؟! او دایی مؤمنین است ـ یعنی خواهر او اُمّ حَبیبه همسر پیامبر است ـ و او یکی از یاران برجسته پیامبر خدا بوده.
نفر دوم رو کرد به او و گفت من سؤالی از تو دارم : «آیا تو قبول داری آیه مباهله در ‌شأن امیرالمؤمنین نازل شده و علی بن ابیطالب علیه السلام نفْس و جانِ پیامبر هست؟»
او گفت : «بله همه مسلمان‌ها قبول دارند!»
نفر دوم به او گفت : خُب‌ ، پس در جنگ صفین وقتی معاویه روبروی علی بن ابیطالب ایستاد در حقیقت روبروی پیامبر خدا ایستاد.
اگر تو در جنگ صفین بودی کدام یک از این کارها را می‌کردی : «اعلام بی‌طرفی می‌کردی یا به نفع معاویه می‌جنگیدی یا به نفعِ پیامبر خدا؟»
او یک تأملی کرد و گفت : «به نفع پیامبر خدا می‌جنگیدم و در لشکر او قرار می‌گرفتم»
باز از او سؤال پرسید که آیا سیاهی لشکر می‌شدی یا شمشیر هم به نفع پیامبر می‌کشیدی؟
گفت : «شمشیر هم می‌کشیدم و می‌جنگیدم»
پرسید : «اگر معاویه در مقابل تو قرار می‌گرفت آیا معاویه را می‌کشتی یا ترجیح می‌دادی به دستِ معاویه کشته شوی؟»
گفت خُب اگر معاویه روبروی من می‌ایستاد من حتماً او را می‌کشتم.
نفر دوم به نفر اول گفت : «کسی که تو حاضری او را بکشی من می‌گویم او را دوست ندارم و به خاطر اینکه گفتم من او را دوست ندارم به من پرخاش می‌کنی؟؟»
بنابراین طبق آیه مباهله امیرالمؤمنین علیه السلام جان رسول خدا صلی الله علیه و آله شمرده شده.
بارها گفت محمد که علی جان من است * هم به جان علی و جان محمد صلوات