سخنرانی کوتاه نماز
#همنشین_خدا 50 ؛ عاقبت بخیری
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز ؛ شما که معارفِ دین را با داستان به دانش آموزانِ تان منتقل میکنید و میدانید این طور هم خوب گوش میکنند و هم خوب در ذهنشان ماندگار میشود.
میخواهم یک داستان را با هم دوره کنیم:
حضرت صدیقه علیها السلام کار داخل خانهشان خیلی زیاد بود خسته میشدند ؛ نظافت خانه، نگهداری و بازی با بچهها، پختن غذا، مثلاً برای پخت نان گندم را آرد میکردند، با آسیاب آرد را خمیر میکردند، با خمیر نان میپختند.
ایشان محضر پدر مشرف شدند و درخواست خدمتکار کردند تا کمک کارش باشد.
حضرت محمد چون فقرای مدینه زیاد بود نمیخواستند امتیاز ویژهای به دختر خودشان داده باشند، فرمودند: جای آن هدیهای به تو میدهم « یا فَاطِمَةُ أُعْطِیک مَا هُوَ خَیرٌ لَک مِنْ خَادِمٍ » از خدمتکار برایت بهتر باشد. [1]
۳۴ مرتبه بگو « اللَّهُ أَکبَر » ۳۳ بار « اَلحَمدُلله » ۳۳ بار « سُبحانَ الله ».
این تسبیحات به نام حضرت فاطمه نامگذاری شد و در تعقیبات نماز بسیار سفارش شده.
میخواهم چهار فایده این تسبیحات را با هم دوره کنیم تا همیشه بعد از نماز بر این تسبیحات مداومت داشته باشیم:
یک. امام صادق علیه السلام فرمودند: اگر بعد از نماز قبل از اینکه حالت نمازگزار را از دست بدهی مثلاً از جایت بلند شوی، این تسبیحات را بگویی، خداوند گناهان تو را میبخشد. گناهانِ حق الله تو ریخته میشود. [2]
دو. باز هم حضرت فرمودند: هیچ بندهای نیست که بر این تسبیحات مُداومت کند و بدبخت شود. [3]
آیا دوست داریم عاقبت بخیر شویم؟ حتماً دوست داریم ! پس این تسبیحات را مداومت کنیم.
سه. باز حضرت فرمودند من در یک شبانه روز اگر بعد از نمازهایم تسبیحات حضرت زهراء علیها السلام را بگویم برایم دوست داشتنی تر است از « أَلْفِ رَکعَةٍ فِی کلِ یوْمٍ » اینکه در یک شبانه روز هزار رکعت نماز بخوانم. [4]
چهار. آیا دوست داریم شیطان را از خودمان دور کنیم و خداوند را خشنود؟ حتماً میگوییم بله.
آقا امام باقر علیه السلام فرمودند: فایده تسبیحات این است که « تَطرُدُ الشَّیطانَ، و تُرضِی الرَّحمنَ » شیطان را فراری میدهد و خداوند را از ما راضی میکند. [5]
بنابراین اگر احساس کردیم در حوزه نفوذ شیطان واقع شدیم، تسبیح دست بگیریم و این تسبیحات را بگوییم.
و نکته آخر اینکه برای اینکه از فواید و برکات این ذکر بیشتر بهرهمند شویم دو کار انجام دهیم:
یک. هنگام گفتن این ذکرها توجه قلبی داشته باشیم به خدا.
دو. اینکه شمرده شمرده و آرام آرام این ذکرها را بگوییم. « اللَّهُ أَکبَر، اللَّهُ أَکبَر، اللَّهُ أَکبَر »
#همنشین_خدا 51 ؛ سجده فرشتگان بر آدم
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز، شما که تلاش میکنید به پرسشهای مذهبی پاسخ کوتاه و گویا بدهی.
میخواهیم با هم به یک پرسشِ مهم پاسخ بدهیم ؛
اگر سجده مخصوص خداست چرا فرشتگان بر حضرت آدم علیه السلام و حضرت یعقوب علیه السلام و پسرانش بر حضرت یوسف علیه السلام سجده کردند؟
جواب: ما دو نوع سجده داریم:
یک. به قصد پرستش.
این مخصوصِ خداست. سجده پرستشِ غیر خداوند ـ حتی سجده پرستش بر پیامبران ـ فحشا هست، و در قرآن آمده « إِنَّ اللَّهَ لا یأْمُرُ بِالْفَحْشاء »[6] خداوند هرگز دستور به فحشا نمیدهد. بنابراین خداوند هرگز به فرشتهها دستور نمیدهد که بر آدم سجده پرستش کنند.
حضرت یوسف هم که پیامبر خداست و به زندانیهای دیگر میگوید ما نباید مشرک باشیم « ما کانَ لَنا أَنْ نُشْرِک بِاللَّهِ مِنْ شَیء » [7] چنین کسی هرگز اجازه نمیدهد بر او سجده پرستش شود.
حضرت یعقوب هم پیامبر خداست. در سوره صاد آیه ۴۶ آمده که او بنده مُخلَص خداست. بنابراین چنین کسی بر غیر خداوند سجده پرستش نمیکند. [8]
دو. سجده به قصد احترام و اکرام: ما در نماز سجده میکنیم بر خداوند و به سوی کعبه، یعنی همزمان با پرستش خداوند، به کعبه هم احترام میگذاریم.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: سجدهی فرشتگان بر آدم « کانَ سُجُودُهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عُبُودِیةً وَ لآِدَمَ إِکرَاماً » هدفشان و قصدشان پرستش خداوند بود و همزمان احترام به حضرت آدم. [9]
گر فرشته سجده بر آدم نمود * سجده بهر حق و آدم قبله بود
در روایات ما هم آمده، که حضرت یعقوب و پسرانش که بر یوسف سجده کردند « طَاعَةً لِلَّهِ وَ تَحِیةً لِیوسُفَ » هدفشان پرستش خداوند بود و همزمان احترام گذاشتن بر حضرت یوسف. [10]
پس ما یک « مَسجودٌ لَه » داریم، یعنی هدف سجده که همیشه باید پرستش خداوند باشد.
یک « مَسجودٌ الیه » داریم، یعنی سمتِ سجده که الان ما مسلمانها به سمت کعبه سجده میکنیم در زمان خلقت حضرت آدم، یک بار قبله خودِ حضرت آدم شد و در زمان حضرت یعقوب یک بار به سوی حضرت یوسف سجده کردند.
بنابراین هیچ گاه در زمان این دو پیامبر الهی یعنی حضرت آدم و یوسف علیهما السلام سجدهی پرستشی برای آنها اتفاق نیفتاد.
#همنشین_خدا 52 ؛ قبول باشه
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز
دعا میکنم که نمازتان مقبول درگاه خداوند باشد.
میخواهیم با هم به یک پرسش پاسخ بدهیم !
اینکه بعد از نماز، نمازگزاران با هم دست میدهند و میگویند: « تَقَبّلَ الله » [11] این کار درستی است؟
جواب: روایات بخصوصی نیامده که این کار را در تعقیبات نمازتان انجام دهید، ولی مراجع بزرگوار فرمودند: « انجام دادن این کار به قصد ثواب، کار پسندیده و خوبی است ». [12] چون دست دادن دو مؤمن در زمانها و مکانهای مختلف مستحب است. اصلاً وقتی ارتباط دو مؤمن با هم قطع میشود و دوباره به هم وصل میشوند، خوب است با هم دست بدهند.
و برخی علماء فرمودند: ما در نماز که وارد میشویم با خداوند گفتگو میکنیم ارتباطِ ما با نفر کناری قطع میشود، سلام نماز که میدهیم دوباره ارتباط وصل میشود، پس دست دادن مستحب است. [13]
دست دادن آن قدر ثواب دارد که در روایت دارد، که تا وقتی که دستِ تان در دست هم باشد خدابا نظر رحمت به شما نگاه میکند و گناه شما ریخته میشود مانند ریختن برگ درختان پاییز [14] و اگر کینه و کدورتی داشته با این دست دادن جایش را به صفا و صمیمیت میدهد. [15]
بنده دیدهام در نماز جماعت بعضیها وقتی دستی به سمتِ شان دراز میشود بیمحلی میکنند یا با سردی و ناراحتی با آن شخص دست میدهند ـ چون تعقیباتِ نمازشان قطع شده ـ
آنها توجه ندارند حرمت و احترام مؤمن خیلی زیاد است و از عمل مستحبی بالاتر است.
حتی خداوند میفرماید: وقتی با من گفتگو میکنی و بین نماز هستی و مؤمنی به تو سلام کرد چند ثانیه گفتگو با من را قطع کن جواب سلامش را بده.
امام کاظم علیه السلام میفرمایند ؛ اگر روزه مستحبی گرفتی مؤمنی به تو خوردنی و نوشیدنی تعارف کرد بخور نوش جانت، خداوند ثواب روزه مستحبی را به تو میدهم و بیشتر از آن هم میدهد [16]، چون حرمت مؤمن خیلی بالاست.
حالا اگر من با لبخند با آن برخورد کنم با او دست بدهم و او خوشحال شود خداوند بیشتر دوست دارد تا اینکه به او بیمحلی کنم و تعقیباتِ نماز خود را ادامه دهم.
او دعا میکند که خداوند نماز تو را قبول کند. خوب است من هم با روی باز چنین دعایی را در حق او کنم و بگویم « تَقَبّلَ الله » خداوند نماز تو را هم بپذیرد.
این چنین نماز ما به مرز قبولی نزدیکتر میشود.
[1] عَنْ عَلِی علیه السلام قَالَ : أَهْدَى بَعْضُ مُلُوک الْأَعَاجِمِ رَقِیقاً فَقُلْتُ لِفَاطِمَةَ اذْهَبِی إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله فَاسْتَخْدِمِیهِ خَادِماً فَأَتَتْهُ فَسَأَلَتْهُ ذَلِک وَ ذَکرَ الْحَدِیثَ بِطُولِهِ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله یا فَاطِمَةُ أُعْطِیک مَا هُوَ خَیرٌ لَک مِنْ خَادِمٍ وَ مِنَ الدُّنْیا بِمَا فِیهَا تُکبِّرِینَ اللَّهَ بَعْدَ کلِّ صَلَاةٍ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِینَ تَکبِیرَةً وَ تُحَمِّدِینَ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ تَحْمِیدَةً وَ تُسَبِّحِینَ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ تَسْبِیحَةً ثُمَّ تَخْتِمِینَ ذَلِک بِلا اِلهَ اِلَّا اللَّه وَ ذَلِک خَیرٌ لَک مِنَ الَّذِی أَرَدْتِ وَ مِنَ الدُّنْیا وَ مَا فِیهَا فَلَزِمَتْ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیهَا هَذَا التَّسْبِیحَ بَعْدَ کلِّ صَلَاةٍ وَ نُسِبَ إِلَیهَا. (بحار الأنوار، ج82، ص 336)
[2] مَنْ سَبَّحَ تَسْبِیحَ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ علیها السلام قَبْلَ أنْ یَثْنِیَ رِجْلَیْهِ مِنْ صَلاةِ الْفَرِیضَةِ غَفَرَ اللهُ لَهُ. (اصول کافی، ج۳، ص ۳۴۲).
[3] یا أَبَا هَارُونَ إِنَّا نَأْمُرُ صِبْیانَنَا بِتَسْبِیحِ فَاطِمَةَ علیها السلام کَمَا نَأْمُرُهُمْ بِالصَّلَاةِ فَالْزَمْهُ فَإِنَّهُ لَمْ یلْزَمْهُ عَبْدٌ فَشَقِی" (کافی، ج 6، ص 235)
[4] تَسْبِیحُ فَاطِمَةَ علیها السلام فِی کلِّ یوْمٍ فِی دُبُرِ کلِّ صَلَاةٍ أَحَبُّ إِلَی مِنْ صَلَاةِ أَلْفِ رَکعَةٍ فِی کلِ یوْمٍ. (وسائل الشیعة، ج 6، ص 444)
[5] مَن سَبَّحَ تَسبیحَ الزَّهراءِ علیها السلام ثُمَّ استَغفَرَ غُفِرَ لَهُ، و هِی مِئَةٌ بِاللِّسانِ، و ألفٌ فِی المیزانِ، و تَطرُدُ الشَّیطانَ، و تُرضِی الرَّحمنَ. (وسائل الشیعة، ج 6، ص 442)
[6] سوره اعراف، آیه 28.
[7] سوره یوسف، آیه 38.
[8] وَ اذْکرْ عِبادَنا إِبْراهِیمَ وَ إِسْحاقَ وَ یعْقُوبَ أُولِی الْأَیدِی وَ الْأَبْصارِ إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ ذِکرَى الدَّار.
[9] إِنَّ اللَّهَ تَبَارَک وَ تَعَالَى خَلَقَ آدَمَ فَأَوْدَعَنَا صُلْبَهُ وَ أَمَرَ الْمَلَائِکةَ بِالسُّجُودِ لَهُ تَعْظِیماً لَنَا وَ إِکرَاماً وَ کانَ سُجُودُهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عُبُودِیةً وَ لآِدَمَ إِکرَاماً وَ طَاعَةً لِکوْنِنَا فِی صُلْبِهِ. (علل الشرائع، ج 1، ص 6)
[10] امام رضا علیه السلام : أَمَّا سُجُودُ یعْقُوبَ وَ وُلْدِهِ فَإِنَّهُ لَمْ یکنْ لِیوسُفَ وَ إِنَّمَا کانَ ذَلِک مِنْ یعْقُوبَ وَ وُلْدِهِ طَاعَةً لِلَّهِ وَ تَحِیةً لِیوسُفَ کمَا کانَ السُّجُودُ مِنَ الْمَلَائِکةِ لِآدَمَ وَ لَمْ یکنْ لِآدَمَ وَ إِنَّمَا کانَ مِنْهُمْ ذَلِک طَاعَةً لِلَّهِ وَ تَحِیةً لِآدَمَ. (بحار الأنوار، ج 12، ص 251)
[11] یعنی خدا نماز شما را قبول کند.
[12] آیت الله خامنه ای : مصافحه بعد از سلام و فراغت از نماز اشکال ندارد و به طور کلی مصافحه مؤمنین با هم مستحب است. (استفتائات آیت الله خامنه ای، س 724)
آیت الله مکارم شیرازی : اگر مصافحه را به نیت مطلوبیت مطلقی که دارد انجام دهند و گاهی نیز آن را ترک کنند اشکالی حاصل نمی شود. (استفتائات ج 1، ص 91)
حضرت آیتالله سیستانی : مصافحه مؤمنین میان آنها ثواب دارد.
حضرت آیتالله بهجت : استحباب خصوصی به نحو ورود ندارد و بهتر است بعد از ذکر تسبیحات باشد.
[13] حضرت آیتالله تبریزی : در خصوص دست دادن مؤمنین بعد از نماز جماعت روایتی به نظر نرسید و شاید حالت نماز حالت جدا شدن از مردم و توجّه به خداست و شباهت به غیبت و پنهان شدن از برادر مؤمن دارد و در مورد حضور مؤمنین پس از غیبت مصافحه در روایت وارد شده است. (آیت الله تبریزی، استفتائات جدید، سؤال 413، ص 87)
[14] امام باقر علیه السلام : إِنَّ الْمُؤْمِنَینِ یلْتَقِیانِ فَیصَافِحُ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَلَا تَزَالُ الذُّنُوبُ تَتَحَاتُ عَنْهُمَا کمَا یتَحَاتُّ الْوَرَقُ عَنِ الشَّجَرِ (وسائل الشیعة، ج12، 224)
[15] پیامبراکرم صلی الله علیه و آله : تَصَافَحُوا یذْهَبُ الْغِلَّ عَنْ قُلُوبِکمْ. (نهج الفصاحه، ص 384)
[16] امام کاظم علیه السلام : فِطْرُک لِأَخِیک وَ إِدْخَالُک السُّرُورَ عَلَیهِ أَعْظَمُ مِنَ الصِّیامِ وَ أَعْظَمُ أَجْراً. (وسائل الشیعة، ج 10، ص 155)