سخنرانی کوتاه نماز
#همنشین_خدا 21 ؛ ادب محضر خدا
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
دعا میکنم همیشه تو کلاس بندگی شاگرد اول باشیم.
آیا دیدهاید وقتی سربازها رژه میروند یا برای سان دیدن میایستند، حرکت سر، دست و پایشان در برابر فرمانده دقیقاً مثل هم است.
من وقتی وارد یک مسجدی شدم دیدم که مثلاً صد نفر حاضرِ در مسجد هر کس به شیوه مختلف « تَکبیرةُ الإحرام » میگوید، ناراحت شدم ! گفتم: شاید من مبلغِ خوب آدابِ نماز را توضیح ندادهام.
رعایت آداب نماز، یعنی رعایت ادب در مقابل پروردگار.
حالا میخواهم آداب تَکبیرةُ الإحرام [1]را با هم دوره کنیم با یادآوری دو نکته.
اول: این آداب مستحب است واجب نیست.
دوم: تفاوتی بین زن و مرد در رعایت ادب تَکبیرةُ الإحرام نیست هر دو مثل هم است.
دستان خود را کنارِ ران قرار نمیدهیم، رها هم نمیکنیم بلکه روی ران میگذاریم.
وقتی دستها را میخواستیم بالا بیاوریم کفِ دستان را مچاله نمیکنیم، صاف باشد.
کفِ دست رو به قبله باشد، رو به صورتِ ما نباشد..
انگشتانِ دست همه به هم چسبیده باشد.
فقط دو جایِ نماز انگشتان جدا میشود، در قنوت که انگشت شصت جدا میشود و در رکوع که همه انگشتها از هم جدا میشود، روی زانوها قرار میگیرد. ولی در جاهای دیگر نماز مستحب است همه انگشتان چسبیده باشد.
هنگام گفتن تَکبیرةُ الإحرام به محلِ سجده نگاه کنیم.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وقتی « اللَّهُ أَکبَر » میگفتند، در روایات آمده است که دستشان را تا نرمه گوششان بالا میآوردند. [2] پس مستحب است تا نزدیک گوش ـ برابر گوش ـ دست را بالا بیاوریم.
حرفِ الف « اللَّهُ أَکبَر » را موقعی میگوییم که دستان روی ران است و حرف راء « اللَّهُ أَکبَر » را موقعی میگوییم که دستان به کنار گوش رسیده باشد. در مسیر برگشت دست ها به سویِ پایین چیزی نمیگوییم.
برخی از افراد میگویند: ما شنیدیم موقعی که در نماز هستیم ذکرها را نباید در حال حرکت بگوییم !
این حرف درست است ولی دو استثنا دارد:
یک. ذکر « تَکبیرةُ الإحرام »
دو. ذکر « بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ أَقُومُ وَ أَقْعُد »
ان شاءالله آداب نماز را خوب یاد بگیریم و به دانش آموزان خود هم ادب در مقابل پروردگار را یاد بدهیم.
#همنشین_خدا 22 ؛ دعای مستجاب
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
امیدوارم پایین هر دعاتون امضای خداوند باشد.
همان طور که میدانید ما بعد از رکوع هر نماز میایستیم و میگوییم: « سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَه »
آیا دوست دارید درباره این ذکر اطلاعاتِ تان را افزایش دهید؟
دو نکته خدمت تان بیان میکنم:
یک. وقتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به سفر معراج رفتند آنجا کنار عرش الهی وضو گرفتند، و خداوند آخرین وِرژن نماز را رونمایی کرد.
به حضرت فرمود: بایست ؛ « اللَّهُ أَکبَر » بگو، حمد و سوره را بخوان، بعد فرمودند: رکوع برو و بگو: « سُبحانَ رَبّی العَظیمِ و بِحَمدِه »، وقتی حضرت داخل رکوع بودند و ذکر میگفتند ؛ صدای ذکر فرشتگان را هم میشنیدند که آنها میگفتند: « سُبْحانَ اللَّه، الحَمدُ لِلّه، لا اِلهَ اِلَّا اللَّه » وقتی از رکوع بلند شدند فرمودند: « سَمِعَ اللَّهُ لِمَن حَمِدَهُ » خداوند میشنود هر کسی حمد او را بجا بیاورد. [3]
شاید حضرت میخواستند به فرشتگان یادآوری کنند که صدای شما را خداوند میشنود.
من و شما وقتی نماز میخوانیم به خودمان یادآوری کنیم و تلقین کنیم که الان در محضرِ خداوند ایستادهایم و خداوند صدای ما را میشنود این در حضور قلب ما در نماز مؤثر است.
دو. شخصی به امام صادق علیه السلام عرضه داشت: دعایی به من بیاموز که اجابتش قطعی قطعی باشد. !
حضرت فرمودند: « اَلحَمدُلله » بگو و هر حاجتی خواستید از خداوند بخواه که اجابتش قطعی است
با تعجب پرسید: « چه ربطی بین ذکر « اَلحَمدُلله » و اجابت دعا هست؟ »
حضرت فرمودند: وقتی تمام مسلمانها در شبانه روز چندین بار به خداوند عرضه میدارند که خدایا دعای حمد کنندگان را بپذیر ! یعنی، شفیع شما میشوند در نزد خداوند برای اجابت دعاهایتان ؛ آیا خداوند قبول نمیکند؟ ! آیا خداوند دعای شما را مستجاب نمیکند؟ !
پرسید: کجا مسلمانها چنین درخواستی را از خداوند دارند؟
حضرت فرمودند: در نمازهایشان میگویند: « سَمِعَ اللَّهُ لِمَن حَمِدَهُ »[4]
« سَمِعَ » فعل ماضی است. همان طور که میدانید گاهی اوقات فعلِ ماضی به معنای امر به کار میرود. یعنی خدایا « بشنو » دعای کسی که حمد تو را می گوید.
« بشنو » یعنی بپذیر، یعنی قبول کن، یعنی اجابت کن ! [5]
چرا به ما سفارش شده است بعد از هر نمازی حتماً دعا کنیم؟ [6]
چون داخل نماز ما مدام ذکر « اَلحَمدُلله » گفتیم و این مقدمهی اجابت دعاست، پس از این فرصت خوب نباید بگذریم.
البته یادمان باشد اگر امضای خداوند زیر دعای ما آمد اجابت خداوند به معنای یکی از این چهار چیز است: [7]
یک. یا همان خواستهی ما را میدهد.
دو. یا آن خواسته به نفع ما نیست بهترش را میدهد
سه. یا آن خواسته به نفع ما نیست در عوض بلایی را در دنیا از ما دور میکند.
چهار. یا آن حاجت به نفع ما نیست، ولی در عوض آن را ذخیرهی قیامت ما میکند و در روز قیامت آن قدر به ما میبخشد که روایت داریم، انسانها آرزو میکنند ای کاش هیچ یک از دعاهایشان در دنیا مستجاب نشده بود.
یادمان باشد « دعایِ حامدین » در درگاه خداوند گم نمیشود زیاد « اَلحَمدُلله » بگوییم و بعدش دعا کنیم.
دعاهایتان مستجاب.
#همنشین_خدا 23 ؛ راه فرزند دار شدن
به نام آنکه نام دلربایش * بود درمان درد بندگانش
به لب ذکر شفا بخش تو دارم * خدایا هر چه دارم از تو دارم
یکی از سؤالاتی که پرسیده میشود این است که ازدواج کردهام ولی فرزنددار نمیشوم !
آیا اسلام راهکاری برای بچهدار شدن دارد؟
قبل از پاسخ به این سؤال عرض میکنم که بعضی از آدمها سطح فهمِ شان پایین است. فقط علتهای مادی را قبول دارند !
مثلاً میگویند: انرژی درون زمین جمع میشود، متراکم میشود، وقتی آزاد شود، زلزله اتفاق میافتد !
ولی مؤمنین در کنار عللِ مادی، علل معنوی را که خداوند و اهل بیت علیهم السلام گفتهاند را قبول دارند مثلاً روایت داریم که وقتی زنا زیاد شود زلزله زیاد میشود. [8]
این مقدمه را به این دلیل بیان کردم که ما میگوییم ؛ در کنار مراجعه به پزشک و سیر درمان پزشکی، که یک عامل مادی است، علل معنوی را هم در نظر قرار بدهیم و هر دو عامل مادی و معنوی را انجام دهیم.
سه عامل فرزنددار شدن که در روایت آمده را با هم مرور میکنیم:
یک. شخصی به نام هشام بن ابراهیم محضر امام رضا علیه السلام آمد و گفت: ناراحتم از اینکه فرزندی ندارم ! حضرت به او فرمود: داخلِ خانه با صدایِ بلند اذان بگو ! ایشان میگوید: من هنگام نماز که میشد مدتی توصیه امام رضا علیه السلام را انجام دادم خداوند فرزند به من داد آن هم چندین فرزند خداوند به من داد ! [9]
بنده شخصی را میشناسم که هشت یا نُه سال فرزند دار نمیشد. [10] ولی در کمالِ نا امیدی، خداوند فرزند اول به او داد و تا پنج فرزند به او داد. ایشان مؤذن یک مسجد بود !
سعی کنیم اذان گفتن با صدای بلند را داشته باشیم.
دو. شخصی به نام حارث، سنش بالا رفته بود. محضر امام صادق علیه السلام آمد و گفت: از اینکه فرزند ندارم و نسلِ من منقطع میشود ناراحتم ! دوست دارم نسلِ من ادامه پیدا کند ! حضرت فرمودند: به سجده برو و در حال سجده این سه دعایی که حضرت زکریا داشتند تو هم این دعا را بخوان:
« رَبِّ هَبْ لِی مِنْ لَدُنْک وَلِیا یرِثُنِی »[11]
« رَبِّ هَبْ لِی مِنْ لَدُنْک ذُرِّیةً طَیبَةً إِنَّک سَمِیعُ الدُّعاءِ »[12]
« رَبِّ لا تَذَرْنِی فَرْداً وَ أَنْتَ خَیرُ الْوارِثِین »[13]
این سه دعا در آیات قرآن موجود است.
ایشان میگوید: مدتی به این توصیه امام صادق علیه السلام عمل کردم و خداوند دو فرزند به من داد. [14]
شخص دیگری محضر امام صادق علیه السلام آمد و گفت: من فرزند دار نمیشوم.
حضرت فرمودند: سحرها، قبل از اذانِ صبح صد بار استغفار کن. اگر خواب ماندی یا فراموش کردی هر موقع یادت آمد قضای این صد بار استغفار را بگو. [15]
امام باقر علیه السلام فرمودند طبق آیه ده تا دوازده سوره مبارکه نوح [16] استغفار چهار فایده دارد:
بخشش گناهان، ریزش باران، زیاد شدن اموال و زیاد شدن فرزند [17]
پس استغفار، فرزندان و نسل را زیاد میکند.
آیت الله نصرالله شاه آبادی فرمودند: بنده بیش از هفتاد تا زن و شوهر را میشناسم که فرزنددار نمیشدند با مداومت بر نمازِ استغفار، خداوند به آنها فرزند داد ؛ و بنده در گوش نوزادشان اذان و اقامه گفتم. [18]
در آخر به خداوند بگوییم خدایا میدانم تو خیر من را بهتر از خودم میخواهی، اگر داشتن فرزند برای آخرتِ من ضرر دارد، راضی هستم به رضای تو، و مطمئن هستم تو بهتر از این حاجت، به من عطا میکنی !
[1] برای مشاهده روایات ادب تکبیرة الاحرام رجوع کنید به شناخت نامه نمازمحمدی ری شهری، ج1، ص 294.
[2] عن عبد الجبّار بن وائل عن أبیه : أنَّهُ رَأَى النَّبِی صلى الله علیه و آله إذَا افتَتَحَ الصَّلاةَ رَفَعَ یدَیهِ حَتّى تَکادَ إبهاماهُ تُحاذی شَحمَةَ اذُنَیه. (شناخت نامه نمازمحمدی ری شهری، ج 2، ص 623)
به نقل از عبد الجبّار بن وائل، در باره پدرش- : او دید که پیامبر صلى الله علیه و آله هنگام آغاز نماز، دستانش را آن اندازه بالا آورد که انگشتان شستش تا نزدیکى نرمه گوشهایش رسید.
[3] قال الصداق علیه السلام : وقَولُهُ : سَمِعَ اللَّهُ لِمَن حَمِدَهُ، لِأَنَّ النَّبِی صلى الله علیه و آله سَمِعَ ضَجَّةَ المَلائِکةِ بِالتَّسبِیحِ وَالتَّحمیدِ وَالتَّهلیلِ، فَمِن أجلِ ذلِک قالَ : سَمِعَ اللَّهُ لِمَن حَمِدَه. (شناخت نامه نماز، ج1، ص44)
[4] رُوِی أَنَّ رَجُلًا قالَ لِجَعفَرٍ الصّادِقِ علیه السلام : عَلِّمنی دُعاءً أرجو إجابَتَهُ. قال : أکثِر مِن حَمدِ اللّهِ سُبحانَهُ، وَ ادعُهُ بِما شِئتَ.
فَقالَ الرَّجُلُ : و مَا الحَمدُ مِنَ الدُّعاءِ؟ فَقالَ : إنَّ جَمیعَ مَن فِی الأَرضِ مِنَ المُسلِمینَ یدعونَ لَیلَهُم و نَهارَهُم أن یستَجیبَ لِلحامِدینَ، فَما ظَنُّک بِمَن یشفَعُ لَهُ عِندَ اللّهِ جَمیعُ المُسلِمینَ؟
قالَ : و کیفَ ذلِک؟ قال : أ لَیسَ یقولونَ فی کلِّ رَکعَةٍ یرکعونَها : سَمِعَ اللّهُ لِمَن حَمِدَهُ؟ فَعَلَیک بِحَمدِ اللّهِ عز و جل یستَجِبِ اللّهُ دُعاءَک (محمدی ری شهری، نهج الذکر، ج2، ص 228)
[5] جمله « سَمِعَ اللَّهُ لِمَن حَمِدَهُ » جمله ی خبريهاي است كه به انگیزه دعا گفته شده است. «القيت بداع الانشاء».
[6] پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرموده : هر کس از خدا حاجتى را مى خواهد، آن را دعاى پس از هر نماز واجبش کند. پس چرا هر چه دعا می کنم مستجاب نمی شود؟ مَن کانَت لَهُ إلَى اللَّهِ حاجَةٌ فَلیدعُ بِها دُبُرَ کلِّ صَلاةٍ مَفروضَةٍ. (ری شهری، شناخت نامه نماز، ج 2، حدیث 763)
[7] رسول اللّه صلى الله علیه و آله : ما مِن مُؤمِنٍ یدعُو اللّهَ إلَّا استَجابَ لَهُ، فَإِمّا أن یعَجِّلَ لَهُ فِی الدُّنیا، أو یؤَجِّلَ لَهُ فِی الآخِرَةِ، و إمّا أن یکفِّرَ عَنهُ مِن ذُنوبِهِ بِقَدرِ ما دَعا، ما لَم یدعُ بِمَأثَمٍ. (بحار الأنوار، ج 93 ص 302)
الإمام زین العابدین علیه السلام : الْمُؤْمِنُ مِنْ دُعَائِهِ عَلَى ثَلَاثٍ إِمَّا أَنْ یدَّخَرَ لَهُ وَ إِمَّا أَنْ یعَجَّلَ لَهُ وَ إِمَّا أَنْ یدْفَعَ عَنْهُ بَلَاءٌ یرِیدُ أَنْ یصِیبَهُ. (بحار الأنوار، ج 78 ص 138)
[8] امام صادق علیه السلام : إذا فَشا أربَعَةٌ ظَهَرَت أربَعَةٌ : إذا فَشَا الزِّنا ظَهَرَتِ الزَّلزَلَة و... (دانشنامه قرآن و حدیث، ج12، ص 218)
[9] من لا یحضره الفقیه، ج 1 ص 292.
[10] و البته متأسفانه ایشان به دنبال سیر درمان پزشکی نبود.
[11] سوره مریم، آیه 5.
[12] سوره آل عمران، آیه 38.
[13] سوره انبیاء، آیه 89.
[14] (الکافی، ج6، ص 8)
[15] قالَ رَجُلٌ لِأَبی عَبدِ اللّهِ علیه السلام : لا یولَدُ لی، فَقالَ : استَغفِر رَبَّک فِی السَّحَرِ مائَةَ مَرَّةٍ، فَإِن نَسیتَهُ فَاقضِهِ. (نهج الذکر، ج4، ص 98)
[16] اسْتَغْفِرُوا رَبَّکمْ إِنَّهُ کانَ غَفَّاراً * یرْسِلِ السَّماءَ عَلَیکمْ مِدْراراً * وَ یمْدِدْکمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِینَ وَ یجْعَلْ لَکمْ جَنَّاتٍ وَ یجْعَلْ لَکمْ أَنْهارا.
[17] بحار الأنوار، ج 86، ص 130.
[18] پیامبر خدا صلى الله علیه و آله در اهمیت نماز فرمودند : إذا رَأَیتَ فی مَعاشِک ضیقا، و فی أمرِک التِیاثا «4»، فَأَنزِل حاجَتَک بِاللّهِ عز و جل، و لا تَدَع صَلاةَ الاستِغفارِ....
هرگاه در زندگى خود، مضیقه و در کارهایت، کندى [و گِرِهى] دیدى، حاجتت را به نزد خداوند عز و جل ببر و نماز آمرزشخواهى را وا مگذار. و آن، دو رکعت است : نماز را آغاز مىکنى و سوره حمد و «إِنَّا أَنْزَلْناهُ» را یک بار در هر رکعت مىخوانى. سپس، بعد از قرائت، پانزده مرتبه «اَستَغفِرُ اللّه» مىگویى. آنگاه به رکوع مىروى و باز، پانزده مرتبه آن را مىگویى، [بعد از رکوع در حال قیام ده مرتبه، در سجده اول و بین دو سجده و در سجده دوم و بعد از سجده قبل از اینکه قیام کنی یا تشهد بخوانی ده مرتبه استغفر الله می گویی] به شیوه نماز جعفر طیار. خداوند إنشاءاللّه تعالى تمام گرفتارىهاى تو را برطرف مىکند (بحار الأنوار، ج 91 ص 354)