#در_محضر_بهجت ۴۳ ؛ سه پله سیر و سلوک

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلمان عزیز.

پای درس اخلاق آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه نشسته ایم.

علمای اخلاق می‌‌فرمایند : برای طِیّ مدارج معنوی و سیر و سلوک باید سه تا پله را پشت سر بگذاریم.

پله‌ی اول این است که در ابتدایِ روز مشارطه داشته باشیم.

با خودمان شرط کنیم که چشم‌مان نامحرمی را نبیند، با زبان‌مان دلی را نشکنیم غیبتی نکرده باشیم، با دست‌مان به کسی ظلمی نکرده باشیم، در طول روز هم مُراقبه داشته باشیم تا این اتفاق ‌‌‌بیفتد.

در انتهای روز محاسبه کنیم تا ببینیم چقدر موفق بودیم؟

اگر موفق بودیم این کار را ادامه بدهیم.

اگر موفق نبودیم خودمان را مؤاخذه کنیم و تلاش کنیم در روز آینده این گناهان را انجام ندهیم.

آیت‌الله بهجت درباره مُراقبه ‌می‌فرمودند : مُراقبت کنیم گناه نکنیم. اگر گناه می‌کنیم حقّ الناس نباشد. اگر حق الناس بود تا قبل از اینکه از دنیا برویم جبران کنیم و رضایتِ شخصی را که به او ظلم کردیم به دست بیاوریم. [1]

خداوند متعال قسم یاد کرده که « وَ عِزَّتی وَ جَلالِی، لا یجُوزُنی ظُلْمُ ظالِمٍ » [2] به عزت و جلالم قسم می‌خورم که از ظلم هیچ ظالمی نگذرم مگر اینکه آن مظلوم از حق خودش بگذرد.

و در روز قیامت گاهی اوقات مظلوم برای اینکه از حق خودش بگذرد از حسنات و ثواب‌های ظالم می‌گیرد تا او را ببخشد.

به همین خاطر ‌می‌فرمودند : سعی کنید در دنیا جبران کنید که جبران در برزخ و قیامت بسیار سخت می‌شود.

ایشان ‌می‌فرمودند : از بین مشارطه، مراقبه و محاسبه، مهمترین آنها محاسبه است.

ایشان ‌می‌فرمودند : « ما باید اهل محاسبه باشیم حتی اگر خطاهایمان را جبران نکنیم. ممکن است روزی بیاید که به فکرمان ‌‌‌بیفتد که اشتباهات‌مان را تدارک کنیم و جبران کنیم ». [3]

آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند : « مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ سَعِد » [4]یعنی اگر کسی فقط و فقط اهل محاسبه‌ی نفس باشد خوشبخت می‌‌شود.

این محاسبه‌ی نفس به مرور او را به سوی مشارطه و مراقبه خواهد کشید.

#در_محضر_بهجت ۴۴ ؛ شاد کردن دل مؤمن

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلمان عزیز.

با هم ‌پای درس آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه نشسته ایم.

ایشان بسیار سفارش می‌‌کردند که تا می‌توانید دل مؤمنین را شاد کنید.

شاد کردن دل مؤمن به این است که لبخندی به او بزنی، شوخی بکنی او بخندد، قرضی دارد ادا بکنی، اگر مشکل ازدواج یا شغل دارد، کمکش کنی تا این مشکلش بر طرف شود.

و ‌می‌فرمودند : وقتی انسان مؤمنی را شاد می‌کند خداوند بواسطه‌ی این شاد کردن فرشته‌‌‌‌ای را خلق می‌کند که آن مؤمن شاد کننده‌ی دل دیگران را از بلا‌ها و تصادفات در امان نگه دارد.

ایشان ‌می‌فرمودند : این که می‌بینید در برخی از تصادفات برخی انسانها سالم می‌مانند در حالی که نفر کنارِ آنها مجروح شده یا فوت کرده به دلیل این است که آن انسانی که سالم مانده دل مؤمنی را شاد کرده. [5]

آقا امام رضا علیه السلام ‌می‌فرمودند : بعد از انجام واجبات هیچ عملی مانند شاد کردن دل مؤمن، مورد رضایت خداوند تبارک و تعالی نیست.

« لَیسَ شَی‏ءٌ مِنَ الْأَعْمَالِ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بَعْدَ الْفَرَائِضِ أَفْضَلَ مِنْ إِدْخَالِ السُّرُورِ عَلَى الْمُؤْمِن‏ » [6]

پس تا می‌توانید دل مؤمنین را شاد کنید.

#در_محضر_بهجت ۴۵ ؛ دعا به مظلومین

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلمان عزیز.

پای درس اخلاق آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه نشسته ایم.

وقتی به ایشان خبر می‌دادند که عربستان به یمن حمله کرده و تعدادی از مردان و زنان و کودکان را کشته بسیار ناراحت می‌‌شدند و دعا می‌کردند.

وقتی خبردار می‌شدند اسرائیل به فلسطین حمله کرده یا مردم مظلوم عراق گرفتار جنگ شدند و آمریکا به آنها حمله کرده خیلی مُضطرب می‌شدند و مُدام دعا می‌‌کردند.

این حدیث پیامبر را می‌خواندند که « مَنْ أَصْبَحَ لا یَهْتَمُّ بِأُمورِ الْمُسْلمینَ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ » [7] اگر کسی صبح کند در حالی که غم و غصه‌ی مسلمان ها، غم و غصه‌ی او نباشد و نسبت به ظلمی که به مسلمانها می‌‌شود بی خیال باشد او مسلمان نخواهد بود. [8]

می‌فرمودند : ما باید غم و غُصه‌ی آنها را غم و غُصه‌ی خودمان بدانیم.

همان جور که اگر این بلا سر ما می‌‌آمد دعا می‌‌کردیم. همان‌گونه ضجّه و زاری و گریه داشته باشیم و از خدا رفع بلا را برای مسلمان‌ها بخواهیم.

می‌فرمودند : اگر برای رفع بلا و گرفتاری آنها دعا نکنیم ممکن است خودمان به آن بلاها دچار شویم. [9]

سعدی شیرازی چه زیبا گفت که :

بنی آدم اعضای یکدیگرند * که در آفرینش ز یک گوهرند

چو عضوی به درد آورد روزگار * دگر عضوها را نماند قرار

تو کز مِحنت دیگران بی غمی * نشاید که نامت نَهند آدمی


[1] شخصی از آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه درخواست دستوری فرمودند. آقا که همیشه مشغول ذکر بودند، سر بلند کردند و فرمودند : « تا می‌توانید گناه نکنید » سپس سر به زیر انداختند و مجدّداً مشغول ذکر شدند.

بعد از چند لحظه سر بلند کردند و فرمودند : « اگر احیاناً گاهی مرتکب شدید سعی کنید گناهی که در آن حقّ‌الناس است نباشد ». باز سر به زیر انداخته و مشغول ذکر شدند.

و بعد از چند لحظه باز سر بلند کردند و برای سومین بار فرمودند : « اگر گناه مرتکب شدید که در آن حقّ‌الناس است سعی کنید در همین دنیا آن را تسویه کنید و برای آخرت نگذارید که آن جا مشکل است. ». ( کتاب فریادگر توحید، ص ٢١٨ )

[2] المحاسن، ج‏ 1، ص 7.

[3] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : ما باید اهل محاسبه باشیم، هرچند اهل توبه نباشیم و تدارک نکنیم، خود محاسبه مطلوب است.

اگر بدانیم فلان روز حسینی و فلان روز یزیدی هستیم، بهتر از این است که اصلاً ندانیم یزیدی هستیم یا حسینی.

سرانجام ممکن است روزی به خود بیاییم و بخواهیم تدارک ( جبران ) کنیم. ( بهجت‌الدعاء، ص ١۴۴ )

[4] تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص 236.

[5] آیت‌الله بهجت : وقتی دل مؤمنی را شاد كنید، خدا از لطف، مَلکی را خلق می‌کند که آن مَلک، شما را از بلاها و تصادفات و... حفظ ‌می‌كند.

این که می‌بینید در برخی تصادفات بعضی‌ها محفوظ می‌مانند در حالی که به نفر کناری آن‌ها آسیب وارد می‌شود به سبب این است که آن شخصِ محفوظ مانده، در مسرّت اهل ایمان نقش داشته است. ( برگی از دفتر آفتاب، ص ١٨۴ )

[6] بحار الأنوار، ج‏75، ص : 347.

[7] الكافي، ج‏ 2، ص 163.

[8] در محضر بهجت، ج ٣، ص ٢٢٢.

[9] اگر بی‌تفاوت باشیم و برای رفع گرفتاری‌ها و بلاهایی که اهل ایمان بدان مبتلا هستند دعا نکنیم، آن بلاها به ما هم نزدیک خواهد بود؛ ( در محضر بهجت، ج۱، ص ۹۷ )