متن سخنرانی های دو دقیقه ای با موضوع « در محضر بهجت»
#در_محضر_بهجت ۳۶ ؛ شیوه تربیتی تأثیر گذار
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلمان عزیز.
درس‌‌‌‌‌هایی را از زندگی آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه یاد میگرفتیم.
شیوه‌ی تربیتی ایشان این بود که در بینِ درس فقه و اصول داستان‌‌‌‌هایی را از زندگی علمای سَلف برای طلبه‌ها بیان می‌کردند.
می‌فرمودند : علامه‌ی مامَقانی رضوان اللّه علیه کم خواب و پر تلاش بودند، در شبانه روز چهار ساعت بیشتر نمی‌خوابیدند و در مدت زمانی که کتاب « تنقیحُ المَقال » را می‌نوشتند ـ یعنی در طول سه سال ـ فقط در شبانه روز سه ساعت خوابیدند. [1]
می‌فرمودند : علامه‌ی حلی رضوان اللّه علیه ۹ دوره فقه نوشتند که هر کدام اختصاصاتی دارد یعنی فایده‌ی ویژه‌‌‌‌ای دارد. فرمودند : تمام کُتب علامه را بر عمرشان تقسیم کرده‌اند به طور متوسط در هر شبانه روز هفتاد سطر تحقیق و پژوهش نوشته بودند. [2]
می‌فرمودند : شیخ مرتضی انصاری با اینکه یک چشم بیشتر نداشت کثیرُ المطالعه بود و هر روز زیارت عاشورا، جامعه‌ی کبیره و نماز جعفر طیّار را می‌خواندند. [3]
فرمودند : شیخ مرتضی انصاری آستانه‌ی در حرم حضرت اباالفضل علیه السلام ـ یعنی پاشنه‌ی در ـ را می‌بوسیدند وقتی به ایشان می‌گفتند چرا این کار را می‌کنی فرمودند : میخواهم جایی را ببوسم که گَرد و خاک زائران حضرت اباالفضل بر آنجا پاشیده شده. [4]
می‌فرمودند : علمای گذشته در به دست آوردن احکام الهی و ترویج مکتب تشیع آن‌قدر تلاش می‌کردند که گویا می‌خواهند خودکشی کنند!
به همین خاطر است که در روز قیامت وقتی جوهرِ قلم علماء را در کفه‌ی ترازو قرار می‌دهند و خون شهداء را در کفه‌ی دیگر « فَيُرَجَّحُ مِدَادُ الْعُلَمَاءِ عَلَى دِمَاءِ الشُّهَدَاءِ » [5] مرکب علماء بر خون شهداء غلبه می‌کند و آن کفه‌ی ترازو سنگین تر میشود. [6]
می‌فرمودند : « مطالعه‌ی تراجمِ علمای سَلف برتر است از مطالعه‌ی کُتب اخلاقی. چون در کُتب اخلاقی می‌گویند اینگونه باشید ولی وقتی کتاب اخلاقی علمای سلف را می‌خوانی می‌بینیم که اینگونه بوده‌اند و شده‌اند ». [7]
حالا من و شما هم سعی کنیم کُتب اخلاقی علمای گذشته مثل آیت‌الله بهجت، علامه‌ی قاضی، آیت‌الله مجتهدی و علمای دیگر رضوان اللّه علیهم اجمعین را بخوانیم.
البته برای دانش آموزان‌‌‌مان سیره و سرگذشت شهدای عزیز را بیان کنیم که یک مقدار سطحش پایین‌تر است و برای دانش آموزان ما قابل درک و فهم تر است.
#در_محضر_بهجت ۳۷ ؛ سفارش به عاشقان امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلمان عزیز.
نکاتی رو از زندگی آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه یاد میگرفتیم.
زیاد دوستداران و علاقه مندانِ امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف خدمت آیت‌الله بهجت می‌‌رسیدند و درخواست نصیحت داشتند.
ایشان می‌‌فرمود : ما که امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف رو دوست داریم نباید در دعا برای تعجیلِ فرج مُسامحه کنیم. یعنی کوتاهی داشته باشیم. [8]
اگر امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف را دوست داریم وقتی صلوات می‌فرستیم « وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ » را باید با توجه و با تمام وجود بگوییم و از خداوند درخواست کنیم که ظهور حضرت رو نزدیک کند. [9]
و دوم می‌فرمودند : نکند با زبان‌‌‌مان درخواست تعجیلِ فرج داشته باشیم ولی کارهای ما برای تبعیدِ فرج باشد. یعنی کار‌‌‌‌هایی را انجام بدهیم که ظهور را به عقب بیاندازد. [10]
دعا پشت دعا برای آمدنت * گناه پشتِ گناه برای نیامدنت
دل درگیر میان این دو انتخاب * کدام آخِر؟ آمدنت یا نیامدنت؟
یعنی بیش از آنچه که دعای زبانی در تعجیلِ تأثیر گذار است ترک گناه مهم است.
اینکه برخی چله‌ی دعای فرج می‌گیرند خیلی خوب است ولی مهمتر از آن چله‌ی ترکِ گناه است.
ما امروز صبح که بلند می‌شویم با خود‌‌‌مان تصمیم بگیریم که ای امام زمان! من میخواهم فلان گناه را در این روز به عشق تو ترک کنم.
این سبب میشود امام زمان عجّلَ اللهُ تعالی فَرجه الشریف از ما راضی و خشنود شود و اثر عملی داشته باشد در تعجیل ظهور.
#در_محضر_بهجت ۳۸ ؛ طهارت روحی
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلمان عزیز.
درس‌‌‌‌‌هایی را از زندگی آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه تقدیم‌تان می‌کردم.
یکی از ویژگی‌های ایشان این بود که در قالب داستان طلبه‌های عزیز را موعظه می‌کردند.
می‌فرمودند : « آقا سیّد محمدباقر خواهر زاده‌ی علامه‌ی بحرُالعلوم رضوان اللّه علیه در بیماری و با از دنیا رفتند. ایشان در لحظه‌ی احتضار به یکی از کسانی که در کنارشان بودند فرمودند از این اتاق خارج شو، چون در جایی که شخص جُنب باشد فرشتگان رحمت وارد نمی‌شوند » [11]
یعنی من در لحظه‌ی احتضار نیاز دارم که فرشتگان رحمت اطراف من را بگیرند و این حضور تو با حال جنابت مانع است.
فرمودند : آقای وحید بهبهانی که یکی از علمای بزرگ بودند در اواخر عمرشان در خانه‌ی خودشان تدریس فقه و اصول داشتند.
یک روز در آخر کلاس به یکی از طلبه‌ها فرمودند : بمان با تو کار دارم. بعد به او فرمودند : از گوشه‌ی فرش مقداری پول بردار و برو غسلِ جنابت انجام بده و دفعه‌ی بعد با حالت جِنابت در کلاس حاضر نشو. [12]
امیرالمؤمنین فرمودند : « لا یَنامُ المُسْلِمُ وَ هُوَ جُنُبٌ » [13] کراهت دارد انسان در حالت جِنابت بخوابد.
وامام صادق فرمودند : « إذا کانَ الرَّجُلُ جُنُباً، لَمْ یأکلْ وَ لَمْ یشْرَبْ حَتّى یتَوَضّأْ » [14] انسان جُنب برود غسل کند و بعد بخورد و بیاشامد. اگر شرایط غسل را نداشت حداقل با وضو بخورد و بیاشامد.
آیت‌الله بهجت دوست داشتند که شاگران‌شان همیشه در حالت طهارت روحی بمانند و اگر حالت جنابت به آنها دست داد در اولین فرصت غسل کنند.
#در_محضر_بهجت ۳۹ ؛ نعمت عمر
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلمان عزیز.
در این جلسه میخواهم دو تا از اخلاقیات زیبای آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه را خدمت‌تان عرض کنم.
یک. ایشان از هرجمله یا کلمه‌‌‌‌ای که نشان دهنده‌ی مقام ایشان بود پرهیز می‌کرد. مثلاً نمی‌فرمودند « می‌روم درس بدهم »، می‌فرمودند « می‌روم مباحثه ».
نمی‌فرمودند « فلانی شاگرد من است » می‌فرمودند « هم مباحثه‌ی من است ». [15]
پیامبر عزیزمون هم می‌فرمودند : « مَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ » هر کسی برای خدا مقام خودش را پایین بیاورد خدا مقام او را بالا می‌برد. « وَ مَنْ تَکبَّرَ وَضَعَهُ اللَّه » [16] و هر کسی بخواهد خودش را بالا ببرد خداوند او را پایین می‌‌آورد.
دو. ایشان در شبانه روز چهار ساعت بیشتر نمی‌خوابیدند. برای تکِ تکِ ساعات و دقایق عمرشان برنامه داشتند. مثلاً وقتی می‌خواستند بلند بشوند بروند از قفسه‌ی کتاب، کتابی را بیاورند مطالعه کنند در طول این چند ثانیه ذکر خدا را می‌گفتند. در مسیر رفت و آمد به درس یا حرم حضرت معصومه سلام اللّه علیها مُدام ذکر می‌گفتند یا سوره‌ی « قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ » یا سوره « إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیلَةِ الْقَدْرِ » را می‌خواندند.
ایشان اعتقاد داشتند که پیامبر عزیزمان فرمودند : در روز قیامت انسان قدم از قدم برنمی‌دارد مگر اینکه از چهار چیز از او سؤال میشود. یکی از آنها این است که ساعات و دقایق عمرشان را چگونه مصرف کرده‌اند. « عَنْ عُمُرِهِ فیما أفْناهُ » [17]
ایشان در بینِ کارهای دیگر ذکر خدا را می‌گفتند تا بهترین استفاده را از دقایق عمرشان کرده باشند.
[1] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : زمانی که ما در کربلا بودیم، آقا شیخ عبدالله مامقانی رضوان اللّه علیه در قید حیات بودند. گفته می‌شد که ایشان شبانه روزی چهار ساعت می‌خوابد، ولی در کتاب رجالش نوشته است : تألیف این کتاب سه سال طول کشید و من در این مدت، شبانه روزی سه ساعت می‌خوابیدم! این‌ها اتمام حجت است برای کسانی که خیال می‌کنند اگر خوابشان مقدار اندکی از هشت ساعت کم شود، می‌میرند. ( در محضر بهجت، ج۱، ص ۳۵۵ )
[2] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : نقل می‌کنند : مرحوم علامه حلی رضوان اللّه علیه نُه دوره فقه نوشته است، که تبصره [المتعلمین] یکی از آنهاست و مؤلفاتش تکراری نیست، بلکه هر کدام فواید و اختصاصاتی دارد. عمر مرحوم علامه را بر کتاب‌هایش تقسیم کردند، دیدند هر روز هفتاد سطر نوشته است.... ( در محضر بهجت، ج ٢، ص ٢٩٢ )
[3] در محضر بهجت، ج۱، ص ۲۵۴.
[4] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : مرحوم دربندی به شیخ انصاری رضوان اللّه علیه گفت : آقا، کار شما برای مردم حجت است؛ وقتی به حرم می‌روی، ضریح حرم حضرت ابالفضل علیه السلام را ببوس [ و عتبه در را نبوس]. شیخ در جواب فرمود : « عتبه درب را می‌بوسم که گرد و خاک پای زوار است! ». ( در محضر بهجت، ج ۱، ص ۲۸۵ )
[5] پیامبر اکرم صلی اللّه علیه و آله : إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ وُزِنَ مِدَادُ الْعُلَمَاءِ بِدِمَاءِ الشُّهَدَاءِ، فَيُرَجَّحُ مِدَادُ الْعُلَمَاءِ عَلَى دِمَاءِ الشُّهَدَاءِ. ( بحار الانوار، ج ۲، ص ۱۶ )
[6] آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : شیخ انصاری رضوان اللّه علیه در جایی از کتاب رسائل می‌فرماید : « رَزَقَنَا اللهُ الْإِجْتِهادَ الذی هُوَ أَشَق مِنْ طُولِ الْمَکثِ فِی الْجِهادِ؛ خداوند، اجتهاد را، که از ایستادگی در جهاد سخت‌تر است، به ما روزی کند! »
آری، کسی می‌فهمد اجتهاد « أَشَق » و سخت‌تر است که معنای « مِدادُ الْعُلَماءِ أَفْضَلُ مِنْ دِمآءِ الشهَدآءِ؛ مداد ( دانش ) دانشمندان از خون شهیدان برتر است » را بفهمد.
( در محضر بهجت، ج ۱، ص ۴۴ )
[7] شبیه مطلب بالا :
آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : مراجعه به تراجم علمای سلف، به‌منزله مراجعه به کتاب‌های معتبر اخلاقی است. هرکس که طالب تهذیب و ترقی در امور معنوی است و می‌خواهد از زندگی و عمر خود چیزی استفاده کند، شایسته است به شرح احوال آنها نگاه کند که چه کارها می‌کردند. ( در محضر بهجت، ج ۱، ص ۱۰۹ )
[8] آیت‌الله بهجت : ما خود را از اطرافیان و دوستان آن حضرت میدانیم، ولی در این امر ـ یعنی دعا برای تعجیل ظهور او ـ مسامحه میکنیم! ( در محضر بهجت، ج۳، ص۲۷۷ )
[9] شبیه مطلب بالا :
آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : مداحی که حال خوبی هم دارد، به خدمت صاحب‌الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف رسیده و آن حضرت به او فرموده است : بعد از صلوات بر محمد و آل‌محمد علیهم‌السلام گفته شود : « وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ؛ در فرج آنان شتاب کن ». ( در محضر بهجت، ج۳، ص۶٠ )
[10] مرکز تنظیم و نشر آثار آیت‌الله بهجت، کتاب حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف، ص ٢١٨.
و همچنین :
آیت‌الله بهجت رضوان اللّه علیه : نکند برای تعجیل فرج دعا کنیم و کارهایمان برای تبعید ( دورکردن ) و تأجیل ( به‌تأخیر انداختن ) فرج آن حضرت باشد! ( در محضر بهجت، ج۱، ص ۱۱۸ )
[11] در محضر بهجت، ج ۲، ص۱۴۷.
[12] در محضر بهجت، ج ۱، ص ۳۵۷.
[13] وسائل الشيعة، ج 1، ص 379.
[14] وسائل الشيعة، ج 2، ص 219.
[15] حجت الاسلام والمسلمین علی بهجت : ساعت ها در جمع طلبه ها تدریس می کرد اما خود را استاد و آنها را شاگرد نمی دانست؛ از آنها با عنوان « هم مباحثه » یاد می کرد.
( سایت عقیق، پایگاه اطلاع رسانی محافل مذهبی، 28 اردیبهشت 1393 ؛ کد خبر ۲۸۴۴۸ )
[16] تحف العقول، ص 46.
[17] پیامبر اکرم صلی اللّه علیه و آله: لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ عُمُرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ وَ عَنْ شَبَابِهِ فِيمَا أَبْلَاهُ وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَ فِيمَا أَنْفَقَهُ وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ. ( الخصال، ج1، ص 253 )