پاسخ به شبهات با تشبیهات و تمثیلات : تشبیهات کلیدی در پاسخ به سؤالات و شبهات نماز
- رانندگی و پلیس و علائم راهنمایی
چرا در پرسش روز قیامت هیچ چیز جای نماز را نمی گیرد؟
وقتی پلیس ماشین را متوقف می‌کند اول گواهینامه رانندگی می‌خواهد و هر کارت و گواهی نامه دیگر بدهند قبول نمی کند : در قیامت هم قرآن می‌فرماید : و قفوهم انهم مسئولون : اول از نماز سؤال می‌شود : «ان قبلت قبل ما سواها»
نماز یه کاری تکراری هست ، حوصله کار تکراری و ملال آور را ندارم؟
نماز تکرار است ؛ تغییر دنده و گاز و ترمز در یک مسیر رانندگی خسته آور و تکراری است که ما به خاطر هدف مهم رسیدن به هدف انجام می‌دهیم.
تکرار نماز مثل تکرار کلنگ زدن در چاه است برای عمق بیشتر و تکرار پا گذاشتن بر پله های نردبان است برای اوج بیشتر ، بنابراین نماز یک رفتار تکراری هست برای عمق بیشتر و اوج بیشتر.
اگر نماز نخونیم چی میشه؟
چد درصد احتمال داره با ماشینت تصادف کنی و یک نفر را بکشی؟ مطمئنا کمتر از یک درصد
حالا اگر ماشین رو بیمه نکنی چی میشه؟ انسان عاقل برای یک خطر کمتر از یک درصد ماشین را بیمه می‌کند با اینکه نهایت تصادف این است که طرف ده بیست سال در زندان می‌ماند و یا قصاص می‌شود. در حالی که اگر یک درصد هم احتمال دهیم آخرت و عذاب های آن باشد باید خودمان را بیمه کنیم چون تحمل آن عذاب را نداریم.
خدا به بی نماز وعده آتش داده (ما سَلَكَكُمْ فِی سَقَرَ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّینَ) و به با نماز وعده نجات (من قَبل الله منه صلاة واحدة لم یعذبه) پس بیمه آخرت نماز است.
- شستشوی بدن با آب رود و شستشوی روح با نماز
نماز یه کاری تکراری هست ، حوصله کار تکراری و ملال آور را ندارم؟
نماز تکرار است ؛ نظافت هم تکرار است.
من که سر تا پا گناهم برای چی نماز بخوانم؟ نماز برای انسان های پاک است مثل آیت الله بهجت
این مثل آن است که کسی بگوید من که کثیف هستم برای چه حمام بروم و در رود شستشو کنم
هر چه آلوده تر و بدن کثیف تر ، نیاز به شستشو بیشتر. اتفاقا شما باید نماز بخوانی و بیشتر از دیگران هم نماز بخوانی
چرا برخی نمازخوان ها گناه می‌کنند ، مگر نمی گویند نماز انسان را از فحشاء و منکر باز می‌دارد؟
به شخصی که سر و رویش کثیف است می‌گوییم کجا بودی ، می‌گوید حمام ، می‌گوییم خدا پدرت را بیامرد حمام بودی اگر حمام نبودی چی بودی؟
حمام سبب نظافت و پاکیزگی می‌شود ، به میزانی که در حمام خوب شستشو کنی این نظافت و پاکیزگی را کسب می‌کنی.
- پرچم یک گروه و یک کشور
- رابطه نور ظاهری و انسان ؛ نماز نور باطنی است : الصلاة نورٌ
- ستون خیمه و خانه الصلاة عمود الدین
پرسش: نماز مهمتر است یا روزه؟ یا حج؟ یا...
جواب : نماز ستون است.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله از نماز به عنوان ستون دین یاد می‌کنند. اگر خیمه بدون ستون برپا شد مسلمانی بدون نماز هم می‌شود. اگر آبِ بدون تری، روغنِ بدون چربی شدنی باشد، مسلمان بی‌نماز هم ممکن خواهد بود.
مسلمان بی‌نماز همان اندازه خنده‌دار است که کسی بگوید انسانی را دیدم که بی‌سر زنده بود. ساختمان بدون ستون
استحکام خانه به استحکام ستون های آن است. استحکام دین داری شخص به استحکام نماز اوست.
خانه به میزان قدرت ستون در برابر زلزله مقاومت دارند ، در تند باد حوادث و شبهات اعتقادی به میزان استقامت ستون دین ، اعتقادات ما محکم خواهد ماند. عصبانیت و اضطراب و خشم در حوادث نشانه ضعیف بودن ستون دین ماست. اینکه با کوچک ترین مشکل نا امید و به فکر طلاق می‌افتیم و...
برای ساخت یک خانه ، پی و فنداسیون خانه پیدا نیست ولی از همه مهمتر است ، آن اعتقادات است. در ظاهر خانه اولین چیزی که بالا می‌رود و پیدا می‌شود ستون است.
اقامه نماز یعنی قوام دادن به ستون خانه و دین به واسطه آن دین قدرت می‌گیرد.
حافظوا علی الصلوات... وظیفه انسان محافظت از ستون خانه است.
در خانه یک وسایل مهم و اصلی وجود دارد و یک تشرفات. اصل خانه ستون است ، اصل زندگی مان را ارتباط با خدا و یاد او قرار دهیم و بقیه را تشریفات بدانیم که شد شد نشد نشد.
ستون دین ما نماز است یعنی ستون ما در آخرت نماز است و اگر کسی نمازش خوب نباشد در بهشت قدرت و... را کمتر دارد.
مهندس شهرداری برای دادن پایان کار اول به فنداسیون و ستون خانه نگاه می‌کند بعد به چیز های دیگر نمره می‌دهد. اگر ستون خوب نباشد خانه به هیچ دردی نمی خورد و رد می‌شود. خدا هم اول در آخرت اعتقادات و نماز را مورد رازیابی قرار می‌دهد. ان قبلت قبل ما سواها و ان ردت رد ما سواها.
شخصی من خوش قول و خوش اخلاق و خوش انصاف نماز نمی خوانم چه اشکالی دارد؟
خوب است فقط ستون ندارد. این سه خوش را داری یک خوش دیگر هم داشته باش خوشبخت باش
قد افلح المؤمنون الذین هم فی صلاتهم خاشعون
- غذای جسم و نماز غذای روح
- نماز یه کاری تکراری هست ، حوصله کار تکراری را ندارم؟
جواب : مگر هر کار تکراری اشکال دارد. غذا هم تکراری است. شانه زدن مو هم تکرار است.
امام علی علیه السلام : یاد خدا ، خوراك جانها است. ذِكرُ اللّهِ قُوتُ النُّفوسِ.[1]
عبادت ، غذای روح است. غذای زیاد خوردن كارساز نیست ، غذای مفید خوردن مهّم است.
اگر ما غذا نخوریم یا دیر غذا بخوریم ؛ عصبی می‌شویم پرخاشگر می‌شویم بی حصوله می‌شویم ، و معده خراب می‌شود و... نشاط را از دست می‌دهیم و...
اگر به روح هم غذایش را ندهیم ؛ تندخو و پرخاشگر می‌شویم و دلهره و اضطراب و خواب آشفته و... غذای روح یاد خداست و نماز یاد واجب خدا در شبانه روز است.
سفره و غذا آرایی سبب می‌شود اشتهای انسان باز شود و توجه به غذا بالا رود و تاثیر غذا در انسان بیشتر شود. نماز آرایی هم سبب بهره مندی و توجه بیشتر به نماز می‌شود. روایت دارد تکبیر های نماز در لابلای نماز زینت نماز است.
غذاهای مختلف برای ذائقه های مختلف در سفره گذاشته می‌شود هر کس بر اساس طبع خودش سراغ شور یا ترشی یا شیرینی می‌رود. نمازهای مستحبی مختلف و دعاها و تعقیبات مختلف پس از نماز ها به خاطر آن است که هر کس مطابق میل و علاقه اش یک یا چند غذا را انتخاب کند و بر آن مداومت داشته باشد.
پرسش : چه دعایی در قنوت و تعقیباتی را بخوانیم بهتر است؟ ادعیه و مناجات مثل غذا می‌ماند بنا به ذائقه و نیاز انسان تفاوت دارد.
چیزی را که پختنش ساعت ها طول می‌کشد ، درون دیگ زود پز می‌گذارند و چند دقیقه طول می‌کشد. ابتلائات و بلاها هم زود پز خدا هستند برای پخته شدن انسان ها. در جنگ جوانان زود پخته می‌شدند.
- چرا اگر شراب بخوریم تا چهل روز نمازمان پذیرفته نمی شود؟
برخی بیماری ها سبب می‌شود ، غذا اثر خود را در بدن ما به طور کامل نگذارد مثلاً آهن غذا یا کلسیم آن جذب بدن نشود. برخی بیماری ها سبب می‌شود ، روح ما نتواند ویتامین های نماز را کسب کند و خدا این ها را برای ما توضیح داده است مثل نگاه خشمگین به پدر و مادر ، خوردن شراب ، قهر کردن سه روز با برادر دینی ، نداشتن ولایت امیرالمؤمنین. شراب خوردن و...
ما نمی گوییم غذا نخور می‌گوییم آن موانع را بر طرف کن تا از تمام فواید نماز بهره مند شوی. آرامش و شادی و قدرت و عصمت و لذت ارتباط با خدا دوری از گناه با این دوری ها حاصل می‌شود.
- تو عروسی شیرینی و شربت و میوه و برنج و گوشت می‌آورند ، مقوی ترین پذیرایی کدام است؟
گوشت.
نماز هم پذیرایی و غذای روح است مقوی ترین قسمتش کجا قسمت است؟ قیام قنوت رکوع سجده تشهد؟
پیامبر سجده های طولانی داشت ، هر چه طولانی تر قدرت روح بیشتر می‌شود تا بهتر بتواند بر شیطان که دشمن است پیروز شود.
- خدا گفته نماز بخون می‌خونم ، چه نیازی است آثار و فواید نماز رو بدونیم؟
غذا و دارو آثار و فوایدش به بدن می‌رسد حتی اگر من فوایدش را ندانم ، اگر بدانم منظم تر و با دقت آن را استفاده می‌کنم. ارزش و توجه بیشتری برای آن قائل می‌شویم.
- چقدر نماز شب بخوانیم؟ چقدر تعقیبات و مناجات داشته باشیم؟
سر سفره بچه شیرخوار دو قاشق غذا می‌خوره ، نوجوان یک بشقاب ، پدر خانواده دو بشقاب.
فرمول آن این است : به مقداری که بدنت کشش آن را دارد و معده ات کنجایش آن را دارد. به میزانی که که نماز شب و تعقیبات لذت می‌بری بخوان. اگر بیش از حد غذا در معده بریزی ممکنه حالت بد بشه همون غذا رو هم دیگه نتونی بخوری.
- جنگ ظاهری و جنگ روحی با شیطان در نماز
بالاترین جنگ ها در نماز است ، جنگ با شیطان و هوای نفس و... به محل نماز محراب می‌گویند یعنی محل جنگ
رفتار ما با دشمن یکی از سه حالت باشد خوب است؟
- دوستی ، صلح : او نمی خواهد دوست باشد. من لبخند می‌زنم او لطمه می‌زند.
- بی خیال : او بی خیال نمیشه.
- دشمنی ، جنگ : ان الشیطان لکم عدوٌ فاتخذوه عدوا)فاطر : 6)
در جنگ با دشمن باید ضرباتی او را زمین گیر می‌کند وارد کنیم.
- جوانی به امام صادق : چگونه با شیطان بجنگم و بر او پیروز شوم در حالی که او مرا می‌بیند و من او را نمی بینم؟
حضرت : برای پیروزی بر کسی که او تو را می‌بیند و تو او را نمی بینی به کسی پناه ببر که او شیطان را می‌بیند ولی شیطان او را نمی بیند.
امیرالمؤمنین : الصلاة حصن الرحمن و مدحرة الشیطان. پیامبر : الصلاة حصن من سطوات الشیطان.
در جنگ ظاهری برای حفاظت خود در قلعه و پناهگاه می‌مانیم یا پناهگاه روی زمین یا زیر زمین
- در نماز جماعت کجا بایستیم؟
شجاع ترین و محبوب ترین انسان ها کسانی هستند که در صف اول جنگ مبارزه می‌کنند. ایستادن در صف اول جماعت مانند جهاد در راه خداست.
در جنگ دشمن سعی می‌کند اولین ضربات را بر سر وارد کند مثل امیرالمومنین علیه السلام و مرحب خیبری و...
- لیلی و مجنون ؛ (عاشق و معشوق)
- به برخی می‌گوییم چرا نماز نمی خوانی؟می‌گوید چون حاجتم این بود که رشته فلان قبول شوم و با فلانی ازدواج کنم و فرزند دار شوم خدا حاجتم را نداد.
به مجنون گفتند چرا شب جمعه است منزل لیلی نمی روی؟ گفت چون دفعه قبل خانه شان رفتم حاجتم این بود که چلو مرغ با سالاد و نوشابه بدهد ولی نون و پنیر داد.
لیلی می‌گوید هر که مرا می‌خواهد مرا برای خودم بخواهد. مخصوصا نون و پنیر دادم تا ببینم خواستگار اصلی است یا نه؟
تا پول داری رفیقتم عاشق بند کیفتم.
خدا هم می‌گوید نماز می‌خوانی قبلش قصد کن فقط برای من نماز بخوانی : قل انّ صلاتی و نسکی و محیای و مماتی لله رب العالمین (انعام : 162)
خدا گاهی فقر و بیماری و دیر شدن ازدواج و حافظه ندادن و... تا مشخص شود خواستگار اصلی هستی یا نه؟
علت اینکه خدا نماز را شیرین نکرده است همین است.
مجنون اگر خواستگار واقعی باشد ، لقای لیلی را بیش از عطای معشوق می‌خواهد.
گر از دوست چشمت به احسان اوست تو در بند خویشی نه در بند دوست
حتی وقتی لیلی به دیگران نعمت می‌دهد و به او نقمت و بلا و ظرف او را می‌شکند ناراحت نمی شود.
می گوید : اگر در دیده مجنون نشینی به غیر از خوبی لیلی نبینی.
همان گونه که حضرت زینب فرمود «ما رأیت الا جمیلا»
لقای خدا و هم سخنی با او نعمتی است بالا هر چند حاجت ما را ندهد. خداوند : انا جلیس من ذکرنی. چه ذکری بالاتر از نماز که روزانه پنج بار واجب است.
برخی دنیا اکبر همّ آنها است و خدا و نماز را وسیله ای برای رسیدن آنها می‌دانند که اگر به آنها نرسند از خدا و اهل بیت می‌برند و قهر می‌کنند. برخی ارتباط با خدا مثل نماز اصلی است و اگر خدا حاجتشان را ندهد ناراحت نمی شوند چون خدا اصل است و دنیا فرع.
- اینکه امیرالمؤمنین پانصد نخل داشت و کنار هر نخلی دو رکعت می‌خواند یا شبانه روز هزار رکعت می‌خواند با حدیث پیامبر منافات دارد : لا تبغض الی نفسک عبادة ربک. نماز باید با نشاط باشد ، هزار رکعت نماز سبب خستگی می‌شود و ما را از خواندن نماز با کسالت منع کرده اند. چگونه امیرالمؤمنین هزار رکعت نماز می‌خواند و خسته نمی شد؟
عاشق از صحبت با معشوق احساس خستگی نمی کند ؛ حتی اگر ساعت های زیادی در روز باشد. امیرالمؤمنین روزانه هزار رکعت نماز می‌خواند و احساس خستگی نمی کرد. احساس حضور در محضر پرودرگار سبب لذت می‌شود نه نفرت و خستگی.
نماز طبق روایات مناجات الحبیب الی الحبیب است. دوست برای دیدار محبوب و معشوق خود لحظه شماری می‌کند.
امام باقر علیه السلام : لَوْ یعْلَمُ الْمُصَلِّی مَنْ ینَاجِی مَا انْفَتَلَ هرگز آن را نمی گسست. (من لا یحضره الفقیه / ج1 / 210)
قال امیرالمؤمنین : لَوْ یعْلَمُ الْمُصَلِّی مَا یغْشَاهُ مِنْ جَلَالِ اللَّهِ مَا سَرَّهُ أَنْ یرْفَعَ رَأْسَهُ مِنْ سُجُودِهِ. (الخصال / ج2 / 632)
اگر مجنون بگوید خسته نشدم تعجب نمی کنیم در حالی که عشق امیرالمؤمنین به خدا بیش از عشق مجنون به لیلی است. « و الذین آمنوا اشد حبا لله» (بقره : 165)
امام حسین : انی احب الصلاة من به نماز عشق می‌ورزم.
رسول اللَّه صلی الله علیه و آله : إنَّ اللَّهَ تَعالی جَعَلَ قُرَّةَ عَینی فِی الصَّلاةِ ، ... وأنَا لا أشبَعُ مِنَ الصَّلاةِ.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله : خداوند متعال ، روشنی چشم مرا در نماز قرار داده و آن را محبوب من كرده ، چنان كه غذا برای گرسنه و آب برای تشنه محبوب است. گرسنه هنگامی كه غذا بخورد ، سیر می‌شود و تشنه هنگامی كه آب بنوشد ، سیراب می‌شود ؛ ولی من از نماز ، سیر نمی شوم. (بحار الانوار ؛ ج 82 ؛ ص 233)
- زیبایی ارتباط مهمتر است یا زیادی ارتباط؟ حضرت علی به جای این همه نماز کمتر نماز می‌خواند اما با توجه و نهایت زیبایی. پیامبر رکعتان خفیفتان فی التفکر خیر من قیام لیلة
مجنون هم برای زیبایی ارتباط با لیلی برنامه ریزی می‌کند و هم برای زیادی ارتباط. ولی زیبایی ارتباط مهمتر از زیادی است. لیبلوکم ایکم احسن عملاً. (سوره ملک : آیه 2) نفرمود اکثر عملاً.
- من که به یاد خدا هستم ، پس چه نیازی هست که نماز بخوانم؟
مثل آن است که مجنون بگوید من که به یاد لیلی هستم پس چه نیازی هست که با او حرف بزنم و همه کارهایم را مدتی از روز تعطیل کنم تا به در کنار او باشم. مگر می‌شود مجنون که عاشق و دلباخته لیلی باشد ولی علاقه به دیدار او نداشته باشد؟
اینکه به یاد خدا هستی خوب است. ولی بدان لیلی دوست دارد که مجنون هم با قلب (افکار) و هم با زبان (گفتار) و هم با بدن (رفتار) به یاد او باشد
زمانی هم که پیش اوست قلبش هم به یاد لیلی باشد نه اینکه به یاد قرض و قسط و کارهای دیگرش باشد و زمانی هم که کنار لیلی نیست قلبش به یاد او باشد (و فکر ملاقات بعدی باشد) و با زبان هم به یاد او باشد بگوید دوستت دارم ، من محبوب جز تو ندارم که با او نجوا کنم. الهی و ربی من لی غیرک.
خدا هم می‌خواهد مدتی از شبانه روز با قلب و زبان و عمل (رکوع و سجده و قنوت و...) کنار خدا باشیم و وقتی کنارش نیستیم (به ظاهر) ولی باز قلبمان به یاد او باشد. و منتظر ملاقت بعدی باشیم.
البته نوع ارتباط باید به گونه ای باشد که او می‌پسندد. خدا هم می‌گوید 17 دقیقه را به گونه ای که من می‌پسندم با قلب و زبان و بدن به یاد من باشد و بقیه اوقات ففقط قلبی هم باشد اشکالی ندارد.
امام رضا علیه السلام : مَن ذَكَرَ اللّهَ وَ لم یشتَق إلی لِقائِهِ ، فَقَدِ استَهزَأَ بِنَفسِهِ. (بحار الأنوار : ج 78 ص 356 ح 11.) کسی كه خدا را یاد كند و مشتاق دیدارش نباشد ، در واقع ، خویش را ریشخند كرده است. نماز لقاءالله است.
[1] درر الحكم : ح 5166 و ح 322 ، عیون الحكم و المواعظ : ص 62 ح 1600 و فیهما« الذكر مجالسة المحبوب».