پاسخ به شبهات با تشبیهات و تمثیلات
- چرا باید نماز بخوانیم؟ تا فلسفه و فایده آن را ندانم انجام نمی دهم؟
اگر لیلی به مجنون بگوید بیا با هم حرف بزنیم ، اگر امام زمان بگوید بیا چند دقیقه با هم باشیم از او دلیل میپرسی؟ خدای امام زمان میگوید بیا با هم صحبت کنیم و من به سخنان تو گوش میدهم.
ملاقات و دیدار و سخن گفتن با لیلی یک نعمت و فرصت و نیاز برای مجنون است و نیاز و نعمت و فرصت دلیل و علت نمی خواهد ، هیچ مجنونی نمی گوید چرا من باید به سراغ لیلی بروم؟ چرا باید با او حرف بزنم؟ و...
یا ایها الناس انتم الفقراء الی الله... اگر انسان بفهمد که سراپا احتیاج و نیاز به خداست از او دلیل و فلسفه برای دستوراتش نمی خواهد.
فایده و دلیل نماز چیست؟
- لذت مثل گفتگوی لیلی و مجنون
- اطاعت مثل دستور فرمانده به سرباز
- ثروت مثل کار کارمند برای رئیس
می گوید : نماز نمی خوانم چون لاک ناخن و آرایش را نمی خواهم پاک کنم. چه بگویم؟
مگر هزار رکعت نماز در یک روز امکان دارد؟
اگر امکان دارد مگر حضرت کارهای دیگر نداشتند؟ :
ما دو محضر داریم : محضر عام یعنی با همه حرف میزنیم و کارهای دیگر را انجام میدهیم و توجه داریم که در محضر خدا هستیم. محضر خاص یعنی در ظاهر کار دیگری جز سخن گفتن و ارتباط با خدا نداریم.
- شدت محبت ، اطاعت میآورد و شباهت.میخواهد از دستورات او اطاعت کند و شبیه او شود.
- عاشق و معشوق نمی گویند دیروز همدیگر را دیده ایم و این کار تکراری هست. نماز هم ملاقات پروردگار است و نباید بگوییم چرا تکراری هست. من احب شیئا لهج بذکره. عاشق از تکرار خسته نمی شود. در مناجات امیرالمؤمنین بارها تکرار میکند مولای یا مولای... در برخی مناجات ها کلمه رب زیاد تکرار میشود
- آیت الله مصباح یزدی : عاشق و معشوق دوست دارند با هم خلوت کننده تا تمام توجه شان به هم باشه و هیچ چیز توجه آنها را پرت نکند. خدا می فرماید نیمه شب بیا که در تنهایی با هم خلوت کنیم. تا توجهت همه به من باشه.
- در ارتباط برقرار کردن با معشوق های طبیعی مثل غذا خوردن و همسر سعی میکنیم با حوصله و تأنی کار را انجام دهیم و از شتاب و عجله پرهیز میکنیم مثلا گوشی را خاموش میکنیم و... و ارتباط را کش میدهیم و جدا از او برایمان سخت است مثلا در دوران عقد هنگام خداحافظی در کنار در دقایقی طول میدهیم و برای ارتباط با خدا چه میکنیم؟ اگر خدا معشوق ما باشد و به او علاقه داشته باشیم....
- اگر معشوق انسان را طلب کند کارهای دیگر را کنار میگذاریم و سریع پیش او میرویم. خدا میفرماید حی علی الصلاة بشتاب پیش من بیا. آیا خدا معشوق ماست یا نه؟
حقیقت و باطن اذان صدا زدن خداست برای نماز.
اذان یاد آوری و تکرار و تلقین اعتقادات است و کارت دعوت خدا برای ملاقات با او (المصلی یناجی ربه)
- مستحب یعنی طلب حب و محبت و عشق ؛ مجنون وظایف واجبی دارد مثل نفقه و خانه و... و در کنار آن کارهایی اضافه انجام میدهد برای محبت بیشتر لیلی. نماز های مستحب برای طلب عشق و محبت است. واجبات که وظیفه است ، مستحبات نشان دهنده عشق و علاقه است.
نماز شب نشانه عشق است
- بهترین ساعات زندگی و شور انگیز ترین زمان ما هنگام حضور در کنار معشوق است و آیا بهترین و لذت بخش ترین ساعات روز ما هنگام حضور در پیش خدا و نماز است؟ آیا خدا معشوق ماست؟
- عاشق و معشوق دنبال خلوت میگردند و در حضور مردم راحت نیستند. عن الصادق علیه السلام قال : كان فیما ناجی اللَّه به موسی علیه السلام أن قال : یا ابن عمران كذب من زعم أنّه یحبّنی فإذا جنّه اللّیل نام عنّی ، ألیس كلّ محبّ یحبّ خلوة حبیبه؟...
هنگامی كه حضرت موسی با خداوند مناجات میكرد ، خداوند فرمود : ای فرزند عمران ، دروغ میگوید كسی كه خیال میكند مرا دوست دارد وقتی كه شب شد میخوابد. زیرا نباید هر دوستداری خلوت كردن با حبیب را هم دوست بدارد؟
- عاشق و معشوق وقتی در کنار هم هستند ، حتی غذاهای لذیذ خوردن را عقب میاندازند تا مجبور شوند. ماه رمضان هم که ضیافت الله است. بنده بیش از غذا و نهار بایستی از هم صحبت شدن با خدا لذت ببرند.میپرسند ماه رمضان چه مهمانی هست که از غذا خوردن محروم شده ایم.
- در عشق مادّی انسان معشوق را برای خود میخواهد ، اما در عشق معنوی ، انسان خود را برای معشوق.
هیچ عاشق سخن سخت به معشوق نگفت.
- مجنون هنگام ملاقات با لیلی کمال حضور قلب را دارد فقط به لیلی توجه دارد و آنچه برای لیلی مهم جلوه میکند. عشق حضور قلب میآورد.
- انتظار ملاقات بعدی نشانه علاقه است. انتظار الصلاة بعد الصلاة کنز من کنوز الجنة
- محبت و عشق بین لیلی و مجنون هست و با تمام وجود احساس میکنند ولی قابل دیدن نیست. زبان حال آنها این است
چشم دل باز کن که محبت بینی آنچه نا دیدنی ست آن بینی
همچنین خدا قابل رؤیت است نه با چشم سر بلکه با چشم سِرّ ، نه با بَصر بلکه با بصیرت. انی لم اعبد رباً لم اَرَهُ.
- ارتباط کوتاه با لیلی یعنی حوصله ات را ندارم. مثل کسی که سریع نماز میخواند مانند نوک زدن کلاغ است (نقر کنقر الغراب) ، پیام نماز خواندن سریع و بدون مستحبات و تعقیبات این است که نماز در متن زندگی من نیست و در حاشیه است و خدایا حوصله ات را ندارم میخواهم زود صحبت با تو را تمام کنم تا به بقیه زندگی ام برسم. نماز را همراه با مستحبات و تعقیبات به جا آوریم و نماز مستحبی زیاد بخوانیم.
بالاترین نعمت ملاقات محبوب و هم سخنی با اوست. المصلی یناجی ربه.
- اگر مجنون با جای ارتباط با لیلی که در نهایت زیبایی و شادابی و علم و... است با یک زشت ارتباط برقرار کند یا وقتی کنار لیلی است دلش پیش پایین تر از لیلی باشد ، لیلی چه به او میگوید؟
عنه صلی الله علیه و آله : مَا التَفَتَ عَبدٌ قَطُّ فی صَلاتِهِ إلّا قالَ لَهُ رَبُّهُ : أینَ تَلتَفِتُ [یا] ابنَ آدَمَ ، أنَا خَیرٌ لَكَ مِمّا تَلتَفِتُ إلَیهِ.
- توقع بالا رابطه لیلی و مجنون را خراب میکند ولی امید خوب است. کسی که نماز میخواند امید داشته باشد خدا حاجتش را بدهد اما اگر توقع داشته باشد چون من نماز خواندم باید حاجتم را بدهی این سبب خراب شدن رابطه میشود.
- عاشق هر چه معشوق دوست دارد او هم دوست دارد و هز هر چه معشوق نفرت دارد نفرت دارد. خودش را همرنگ میکند.
اگر عاشق امام حسین هستی او میگوید انی احب الصلاة. من هم باید عاشق نماز باشم.
اگر عاشق خدایی باید بدانی که احب الاعمال الی الله عزوجل الصلاة.
- عاشق دوست دارد نزدیک به معشوق شود و در همان حالت زیاد بماند ، نزدیک ترین حالت انسان به خدا سجده است و سفارش شده است زیاد در آن حالت بمانیم. والساجد یسجد علی قدَمَیِ الله فالیسأل والیرقب (واسجد واقترب)
- کودک یکی دو ساله لذت ارتباط لیلی و مجنون رو نمی فهمه و لذت زناشویی را.
ممکنه یک دختر یا پسر نه ساله زود به بلوغ برسه و اون لذت رو چشیده باشه و دختری دیگر تا 18 ، 19 سالگی چنین حسی را نداشته باشه. برخی انسان ها چهل پنجاه ساله لذت ارتباط با خدا رو نمی فهمن و براشون سخته چرا این همه شخصی در اتاق با خدا خلوت میکنه.
- دلایل قوی باید و معنوی نه رگ های گردن به حجت قوی
- اثر تسلیم قلبی بیشتر از استدلال عقلی است. پاسخ به شبهات در بسیاری از مواقع سبب رغبت به نماز و انجام تکلیف نمی شود. استدلال عقلی بعد اطمینان به سلامت روانی و روحیه حق پذیری است.
علامه جعفری سخنی به این مضمون دارد : کسی را که با استدلال از در میآوری با استدلال از پنجره فرار میکند. راه مطمئن راه قلب است.
در روستای امیر آباد ؛ آیا خداوند ادیسون را به جهنم میبره؟ جواب : سه حالت
- ادیسون حق را شناخته و باز ایمان نیاورده ؛ جهنم میرود. (انما یتقبل الله من المتقین... او بی تقوایی کرده ، چون خداوند رحیم است تخفیف عذاب دارد)
- حق را نشناخته ؛ خداوند عمل به دینی که واقعا حق میدانسته از او میطلبد (مثلا مسیحیت) او میشود مستضعف فکری.
باز هم سؤال پرسید حالا این سؤال را چی جواب میدهید؟ گفتم اول قبلی ها را تایید کند بعد سؤال بعدیی را جواب میدهم ، از این شاخه به آن شاخه پریدن اشتباه است.
با نماز میخواهم چیزی را بدهم یا چیزی بگیرم؟ اگر جواب دومی است پس دلیل نمی خواهد. چیز گرفتن دلیل نمی خواهد و چیز دادن دلیل میخواهد.
گناه زیاد کرده ام پس نماز نمی خوانم :
می گوید : علما و مسئولین نماز خوان فاسد داریم ، اول آنها را درست کنید بعد من نماز میخوانم؟
اگر برخی پزشکان مسواک نزدند ما خودمان را از فواید مسواک محروم نکنیم ، با خیانت برخی علما و مسئولین خودمان را از فواید نماز محروم نکنیم.
چرا باید نماز بخوانیم در حالی خدا میفرماید : لا اکراه فی الدین در دین اجباری نیست؟
با دختر بی نماز ازدواج کنم یا نه؟ به خواستگار بی نماز بله بگویم یا نه؟ گفته اگر ازدواج کنم نماز میخوانم.
- به خاطر خدا نماز نمی خواند ، اگر بعد از ازدواج نماز بخواند به خاطر محبت و گل روی شما نماز را تحمل میکند. نماز را برای خدا باید خواند نه عشق فلانی. وگرنه اگر با شما بد شود یا بخواهد لج شما را در بیاورد دیگر نماز نیم خواند. پس ریسک نکنید. اگر به خاطر خدا نماز بخواند اگر از شما طلاق بگیرد باز نماز میخواند.
- کفؤیت و هم سانی در مسائل اعتقادی و رفتاری یکی از مهمترین ملاک هاست وگرنه سبب ناراحتی و اضطراب شما میشود. با توجه به عواقب بی نمازی شما سالها اذیت میشوی.
- نماز یکی از ملاک های مهم کنار بقیه ملاک هاست و باید بررسی شود نه با نماز خواندن او از دیگر ملاک ها مثل خوش اخلاقی و دوری از مواد مخدر و... دست بکشیم نه با ملاک های دیگر از نماز دست بکشیم.
- نماز والدین در فرزندان ما تاثیر گذار است. احتمال بی نمازی فرزندان بالا میرود.
- یا باید بسوزی و بسازی یا بی تفاوت میشوی یا او تو را بی نماز میکند به مرور زمان. نجات غریق سخت است و گاهی سبب غرق شدن خود انسان میشود.
مسئول باید قادر بر جواب باشد ، بنابراین فردی كه توانایی بر پاسخ به پرسشهای عمیق علمی را ندارد ، نباید خود را در معرض سؤالهای خاص قرار دهد. امامان معصوم ما(علیهمالسلام) پاسخگوی تمامی پرسشهای مطرح و شبهات عمیق علمی بودند چنانكه خطاب به اصحاب خود میفرمودند : «سَل عَمّا شِئت».[1]
6. پاسخگو باید هنگام پاسخ جواد باشد ؛ یعنی در پاسخ به پرسش بُخل نورزد و دانایی خود را به دیگران انتقال دهد تا زكات اندوختههای خویش را پرداخته باشد ، چنانكه امیرمؤمنان(علیهالسلام) به طور مطلق فرمودند : «زكاة العلم نشره».[2]
در حال حمام و دستشویی ذکر خدا میگوییم چرا در نماز حجاب داشته باشیم؟
فصل نهم : راه های جلوگیری از ایجاد شبهه
در آیه ۴۴ سوره نحل خدا یک وظیفهای را بر دوش پیامبر قرار داد که آن وظیفه ، روشن کردن واژههای مبهم قرآن است تا کسی نتواند از قرآن سوء استفاده کند «و انزلنا الیک الذکر لتبین للناس ما نزل الیهم»
- سه بار تکرار پرسش یا جمله
در جنگ احزاب : سه بار پرسید آیا کس دیگری هست که جواب عمرو بن عبدود را بدهد؟
سلمان فارسی میگوید : من بیش از ده بار از زبان مبارک پیامبر عزیزمان صلی الله علیه و آله شنیدم که به علی بن ابیطالب علیه السلام فرمودند : « انک و الاوصیاء من بعدک اعراف بین الجنة و النار » تو و امامانی که بعد از تو بر امت من رهبری میکنند کسانی هستید که بر اعراف میایستید.
- استفاده از جملات مترادف و شبیه هم
در خطبه غدیر برای توضیح واژه «ولی»
مَعاشِرَالنّاسِ ، ما قَصَّرْتُ فی تَبْلیغِ ما أَنْزَلَ الله تَعالی إِلَی ، وَ أَنَا أُبَیِّنُ لَکُمْ سَبَبَ هذِهِ الْآیَةِ : إِنَّ جَبْرئیلَ هَبَطَ إِلَی مِراراً ثَلاثاً یَأْمُرُنی عَنِ السَّلامِ رَبّی - وَ هُوالسَّلامُ - أَنْ أَقُومَ فی هذَا الْمَشْهَدِ فَأُعْلِمَ کُلَّ أَبْیَضَ وَأَسْوَدَ : أَنَّ عَلِی بْنَ أَبی طالِبٍ أَخی وَ وَصِیّی وَ خَلیفَتی (عَلی أُمَّتی) وَالْإِمامُ مِنْ بَعْدی ، الَّذی مَحَلُّهُ مِنّی مَحَلُّ هارُونَ مِنْ مُوسی إِلاَّ أَنَّهُ لانَبِی بَعْدی وَهُوَ وَلِیُّکُمْ بَعْدَالله وَ رَسُولِهِ.
- ی
در جنگ حنین فرمود به امیرالمؤمنین هم مانند دیگر رزمندگان غنائم میدهیم.
- بیان قانون
نزدیکترین شما به من خوش اخلاق ترین شماست.
هر زودتر مرا دعوت کند به او پاسخ میدهم. امام حسن و امام حسین طلب آب کردند پیامبر به امام حسن دادند و فرمودند چون او زودتر درخواست کرد.
502 امام عسكرى علیه السلام: جابر بن عبد اللَّه انصارى گفته است: عبد اللَّه بن صوریا، جوانى یهودى و یكچشم بود كه یهودیان، او را داناترین یهودى به كتاب خدا و علوم پیامبران او مىدانستند. او سؤالات بسیارى به قصد اذیت و مُچگیرى از پیامبر خدا صلى الله علیه و آله پرسید؛ امّا پیامبر خدا صلى الله علیه و آله به همه آن پرسشها، پاسخى داد كه وى نتوانست چیزى از آنها را انكار كند. از این رو گفت: اى محمّد! چه كسى این خبرها را از جانب خدا برایت مىآورد؟
فرمود: «جبرئیل».
گفت: اگر غیر از او، این خبرها را برایت مىآورد، حتماً به تو ایمان مىآوردم؛ امّا از بین فرشتگان، جبرئیل علیه السلام دشمن ماست. اگر میكائیل یا هر فرشته دیگرى غیر از جبرئیل، آنها را برایت مىآورد، قطعاً به تو ایمان مىآوردم!
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: «چرا جبرئیل را دشمن مىدانید؟».
گفت: چون او براى بنى اسرائیل، بلا و رنج مىآورَد. او بود كه دانیال را از كشتن بُخْتُ نَصَّر، باز داشت تا آن كه وى، قدرت گرفت و بنى اسرائیل را نابود كرد. هیچ عذاب و رنجى را جز جبرئیل، فرود نمىآورد؛ ولى میكائیل، براى ما رحمت مىآورد.
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: «واى بر تو! آیا فرمان خدا را نادیده مىگیرى؟ گناه جبرئیل چیست، اگر از فرمان و خواست خدا در باره شما، اطاعت كرده است؟ آیا به نظر شما، فرشته مرگ كه خداوند، او را مأمور گرفتن جان مردمان، از جمله شما، كرده است، دشمن شماست؟! در باره پدران و مادرانى كه به خاطر مصلحت فرزندانشان، داروى تلخ در حلقِ آنها مىریزند، چه مىگویید؟! آیا به خاطر این كار، فرزندانشان باید آنها را دشمن خود بدانند؟ نه؛ بلكه شما خدا را نمىشناسید و از حكمت او غافلید. گواهى مىدهم كه جبرئیل و میكائیل، هر دو، به فرمان خدا، عمل مىكنند و فرمانبُردار او هستند، و هر كس دشمن یكى از آنها باشد، دشمن دیگرى نیز هست. هر كس بگوید كه یكى از آن دو را دوست دارد و دیگرى را دشمن مىدارد، كافر و دروغگوست».
502 الإمام العسكری علیه السلام: قالَ جابِرُ بنُ عَبدِاللَّهِ الأَنصارِی: سَأَلَ رَسولَ اللَّهِ صلى الله علیه و آله عَبدُ اللَّهِ بنُ صورِیا- غُلامٌ یهودِی أعوَرُ تَزعُمُ الیهودُ أنَّهُ أعلَمُ یهودِی بِكِتابِ اللَّهِ وعُلومِ أنبِیائِهِ- عَن مَسائِلَ كَثیرَةٍ یعنِتُهُ[3] فیها، فَأَجابَهُ عَنها رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله بِما لَم یجِد إلى إنكارِ شَیءٍ مِنها سَبیلًا. فَقالَ لَهُ: یا مُحَمَّدُ! مَن یأتیكَ بِهذِهِ الأَخبارِ عَنِ اللَّهِ؟ قالَ: جَبرَئیلُ.
قالَ: لَو كانَ غَیرُهُ یأتیكَ بِها لَآمَنتُ بِكَ، ولكِنَّ جَبرَئیلَ عَدُوُّنا مِن بَینِ المَلائِكَةِ، فَلَو كانَ میكائیلُ أو غَیرُهُ سِوى جَبرَئیلَ یأتیكَ بِها لَآمَنتُ بِكَ.
فَقالَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله: و لِمَ اتَّخَذتُم جَبرَئیلَ عَدُوّاً؟
قالَ: لِأَنَّهُ ینزِلُ بِالبَلاءِ وَالشِّدَّةِ عَلى بَنی إسرائیلَ، ودَفَعَ «دانیالَ» عَن قَتلِ «بُختَ نَصَّرَ» حَتّى قَوِی أمرُهُ وأهلَكَ بَنی إسرائیلَ، وكَذلِكَ كُلُّ بَأسٍ وشِدَّةٍ لا ینزِلُها إلّا جَبرَئیلُ، ومیكائیلُ یأتینا بِالرَّحمَةِ.
فَقالَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله: وَیحَكَ! أجَهِلتَ أمرَ اللَّهِ؟ وما ذَنبُ جَبرَئیلَ إلّاأن أطاعَ اللَّهَ فیما یریدُهُ بِكُم؟ أرَأَیتُم مَلَكَ المَوتِ، أ هُوَ عَدُوُّكُم وقَد وَكَّلَهُ اللَّهُ بِقَبضِ أرواحِ الخَلقِ الَّذی أنتُم مِنهُ؟ أرَأَیتُمُ الآباءَ وَالامَّهاتِ إذا أوجَرُوا[4] الأَولادَ الدَّواءَ الكَریهَةَ لِمَصالِحِهِم، أیجِبُ أن یتَّخِذَهُم أولادُهُم أعداءً مِن أجلِ ذلِكَ؟ لا، ولكِنَّكُم بِاللَّهِ جاهِلونَ، وعَن حُكمِهِ غافِلونَ. أشهَدُ أنَّ جَبرَئیلَ ومیكائیلَ بِأَمرِ اللَّهِ عامِلانِ ولَهُ مُطیعانِ، وأنَّهُ لا یعادی أحَدَهُما إلّامَن عادَىَ الآخَرَ، وأنَّ مَن زَعَمَ أنَّهُ یحِبُّ أحَدَهُما ویبغِضُ الآخَرَ فَقَد كَفَرَ وكَذَبَ.[5]
[1] ـ الكافی ، ج 1 ، ص 76 و....
[2] ـ غرر الحكم ، ص 44.
[3] تُعْنِتُه: أی تَشُقُّ علیه( النهایة: ج 3 ص 307« عنت»).
[4] تَوجّر الدواء: بَلَعَهُ شیئاً بعد شیء( لسان العرب: ج 5 ص 279« وجر»).
[5] الاحتجاج: ج 1 ص 86 ح 25، التفسیر المنسوب إلی الإمام العسكری علیه السلام: ص 406 ح 277، بحار الأنوار: ج 9 ص 283 ح 1.