تفسیر آیات امیرالمؤمنین در قرآن
#امیرالمؤمنین_در_قرآن ۱۷
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز.
جلسه هفدهم است که آیات فضیلت امیرالمؤمنین در قرآن را با هم دوره میکنیم.
در این جلسه یک مقدمهای را عرض میکنم تا در جلسه آینده آیه مورد نظر را تقدیمتان کنم.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دو تا دشمن سرسخت داشتند که به حضرت ایمان نیاوردند و برای نابودی پیامبر و دین اسلام تلاش کردند که پیامبر چندین جنگ را با این دو گروه انجام دادند.
یک. مشرکان مکه.
دو. اکثریت یهود اطراف مدینه.
حالا علت دشمنی آنها چه بود؟
«اَخْنَس بن شَریق» به «ابوجهل» گفت : نظرت درباره محمد که میگوید «من پیامبر خدا هستم و بر من وحی میشود» چیست؟
ابوجهل گفت : «به خدا قسم راست میگوید و او در طول عمرش دروغ نگفته ، اما مقام سِقایت حاجیان یعنی آب دادن به حاجیان و مقام کلیدداری کعبه نزد آنهاست ، اگر مقام پیامبری هم برای آنها باشد برای بقیه قریش چه میماند؟
بعد گفت : «ما با فرزندان عبد مناف رقابت کردیم آنها عطا کردند ما هم عطا کردیم ، آنها اطعام دادند ما هم اطعام دادیم تا همشان آنها باشیم ، حالا آنها میگویند ما پیامبری داریم که بر او وحی میشود! ما هرگز به آنها ایمان نمیآوریم. من سن و ثروتم بیشتر از محمد است و باید به من وحی میشد!» پس علت دشمنی مشرکان حسادت آنها بود.
و یهودیان اطراف مدینه هم در تعالیم دینیشان خوانده بودند که پیامبری با ویژگیهای خاص در مدینه ظهور خواهد کرد که آن پیامبر آخرالزمان است.
آیه ۸۹ سوره بقره میفرماید «فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ» هنگامی که پیامبر آمد و آنها تطبیق دادند ، دیدند همان ویژگیهای پیامبر موعود در ایشان هست. با این حال کُفر ورزیدند و به او ایمان نیاوردند.
آقا امیرالمؤمنین فرمودند علت کُفرِ یهود در آیه ۱۰۹ سوره بقره بیان شده که از روی حسادت است که ایمان نیاوردند. «کُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ»
حضرت ابراهیم علیه السلام دو تا پسر داشت به نام اسحاق و اسماعیل علیهما السلام.
یهودیان از نسلِ اسحاق بودند و پیامبر اکرم از نسلِ اسماعیل.
آنها میگفتند : «بنی اسحاق» محال است که به «بنی اسماعیل» ایمان بیاورند. خدا باید به ما وحی میفرستاد و پیامبر را باید از بین ما انتخاب میکرد چون ما فضیلتِ بیشتری داریم از فرزندان اسماعیل پس میبینید که علت دشمنی این دو گروه حسادت آنها بوده.
در جلسه آینده اثبات می کنیم که چنین حسادتی نسبت به آقا امیرالمؤمنین هم وجود داشته است.
#امیرالمؤمنین_در_قرآن ۱۸
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز.
جلسه هجدهم است که با موضوع آیاتِ فضیلت امیرالمؤمنین در خدمت شما هستم.
در جلسه قبل بیان شد که مشرکان مکه و یهودیان به خاطر حسادتشان ، به پیامبر عزیزمان صلی الله علیه و آله ایمان نیاوردند.
در تاریخ آمده که چندین و چند قبیله محضر پیامبر شرفیاب شدند و گفتند ما به شرطی به شما ایمان میآوریم که مقام خلافت و جانشینی تو بعد از تو در قبیله ما باشد.
پیامبر هم در جواب آنها فرمودند : «إنَّ الأَمرَ إلَی اللّهِ یضَعُهُ حَیثُ یشاءُ» مقام خلافت دست من نیست بلکه دست خداست و به هر کسی بخواهد میدهد.
وقتی آقا رسول اکرم در عید غدیر خُم دست آقا امیرالمؤمنین را بالا گرفتند و فرمودند «مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِیٌ مَوْلَاهُ» هر کس من رهبر و سرپرست او هستم این علی بعد از من رهبر و سرپرست اوست و همانطور که جانتان را فدای من میکردید باید جانتان را فدای امیرالمؤمنین کنید ، برخی از مسلمانها به حضرت حسادت ورزیدند.
خود آقا امیرالمؤمنین به اِبن عباس فرمودند : [طبق فرموده پیامبر در روز عید غدیر خم] «أَنَا أَوْلَی النَّاسِ بِالنَّاسِ بَعْدَه» من به جان مردم از خودشان سزاوارتر شدم ، یعنی باید جانشان را فدای جان من میکردند.
این سبب شد آتش حسادت در برخی از مسلمانها شعله ور شود.
در آیه ۵۴ سوره نساء آمده : «أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ» گروهی از مردم به گروه دیگر حسادت میکنند به خاطر نعمتهایی را که خدا به آنها داده.
ابن عباس فرمودند : «نَزَلَتْ فِی رَسُولِ اَللَّهِ وَ فِی عَلِیٍّ» این آیه درباره پیامبر و امیرالمؤمنین است.
یعنی همان طور که برخی یهودیان به خاطر مقام نبوت به پیامبر حسادت کردند ، برخی از مسلمانها هم به خاطر مقام امامت و خلافت به امیرالمؤمنین حسادت کردند.
در ادامه آیه آمده «فَقَدْ آتَینا آلَ إِبْراهِیمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَیناهُمْ مُلْكاً عَظِیماً» ما به آلِ ابراهیم کتاب را دادیم حکمت را دادیم و حکومت بزرگ را دادیم که منظور از آل ابراهیم در تفاسیر آمده پیامبر اکرم امیرالمؤمنین و امامان علیهم السلام هستند.
و «مُلکِ عَظیم» در این آیه را امام باقر اینگونه تفسیر کردند که «أَنْ جَعَلَ فِیهِمْ أَئِمَّةً مَنْ أَطَاعَهُمْ أَطَاعَ اَللَّهَ» خداوند امامانی را قرار داد که اطاعت آنها را مساوی با اطاعت خودش قرار داد و مخالفت با آنها را مساوی با مخالفت خودش قرار داد و این «مُلکِ عَظیم» هست.
بنابراین آیه میخواهد بفرماید که حسادت به پیامبر اکرم توسط مشرکان و یهودیان به خاطر نعمت مقامِ رسالت و حسادت به آقا امیرالمؤمنین به خاطر نعمتِ مقام خلافت بوده که برخی از مردم نمیتوانستند این نعمتها را ببینند.
#امیرالمؤمنین_در_قرآن ۱۹
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز.
جلسه نوزدهم است که آیات فضائل امیرالمؤمنین را با هم دوره میکنیم.
در آیه ۵۹ سوره نساء خداوند متعال مؤمنین را مورد خطاب قرار میدهد و میفرماید : «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الأَمْرِ مِنْکمْ» ای کسانی که ایمان آوردهاید از منِ خدا و رسول من و اولیالامر اطاعت کنید.
برای اینکه مشخص بشود مصداق «اولِی الاَمر» دقیقاً چه کسانی هستند و این واژه از ابهام در بیاید چند تا نکته را خدمتتان عرض میکنم :
یک. خطاب آیه به مؤمنان در طول تاریخ است تا روز قیامت. بنابراین در هر زمانی باید «اولِی الاَمر» وجود داشته باشد تا مؤمنان مأمور باشند که از اولِی الاَمر اطاعت کنند.
دو. آیه نفرموده فقط دستوراتِ فقهی یا دستوراتِ سیاسی ، جنگ و یا اقتصادیِ «اولِی الاَمر» را اطاعت کنید.
چون قید نزده و به قول ما طلبهها آیه را مُطلق قرار داده هر دستوری «اولِی الاَمر» بدهند در حوزه سیاست ، اقتصاد ، فرهنگ ، احکامِ عبادی و اجتماعی باید بدون چون و چرا به آنها بگوییم چشم و دستورشان را اطاعت کنیم ، همان گونه که دستورات پیامبر خدا و خداوند متعال را بدونِ چون و چرا اطاعت میکنیم.
سه. «اولِی الاَمر» باید از هر خطا و اشتباه و گناهی پاک باشند باید معصوم باشند. کسانی که ما به طور مطلق میخواهیم از آنها اطاعت کنیم نباید از روی جهل و از روی هوا و هوس دستوری خلافِ دستور خداوند تبارک و تعالی بدهند.
«فَخر رازی» از علمای بزرگ اهل سنت هم این آیه را اینگونه تفسیر کرده که «اولِی الاَمر» در این آیه باید حتماً معصومین باشند ، یعنی کسانی که از گناه پاکِ پاک هستند.
پیامبر عزیزمان صلی الله علیه و آله فرمودند : «لا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِی مَعْصِیةِ الْخَالِقِ» اگر مخلوق دستوری را بدهد که خلاف گفته خداوند تبارک و تعالی هست نباید اطاعت بشود.
پس «اولِی الاَمر» در این آیه باید کسانی باشند که در طول عمرشان ، حتی از روی جهل یک دستور مخالفِ دستور خداوند تبارک و تعالی صادر نکند.
بنابراین اینکه بگوییم یارانِ پیامبر اولِی الاَمرند یا فرماندهان نظامی زمان پیامبر یا فرماندارانِ حکومت اسلامی در همه زمانها یا عالمان دینی مصداق «اولِی الاَمر» هستند حرف کاملاً اشتباهی است.
این یک سخن باطل است که کسی بگوید هر کسی حاکم مسلمین شد «اولِی الاَمر» محسوب میشود! و حتی اگر فاسق و ظالم باشد مسلمانها باید به دستوراتِ او گوش کنند!
این حرف بسیار باطل است که هر کسی که حاکم مسلمین شد حتی اگر یزیدِ شرابخوارِ سگ بازِ میمون بازی باشد که با محارمِ خودش عملِ بیعفتی انجام میدهد ما او را مصداق «اولِی الاَمر» بدانیم و او را واجب الاطاعه بدانیم.
#امیرالمؤمنین_در_قرآن ۲۰
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز.
جلسه بیستم است که آیاتِ فضیلت امیرالمؤمنین را با هم دوره میکنیم.
در جلسه قبل بیان شد که در آیه ۵۹ سوره نساء خداوند تبارک و تعالی اطاعت از «اولِی الاَمر» را در کنار اطاعت از خود و رسولش قرار داد و به مؤمنین دستور داد که هر چه «اولِی الاَمر» میگویند آنها بگویند چشم.
حالا برای ما سؤال است که «اولِی الاَمر» دقیقاً چه کسانی هستند؟
در آیه ۴۴ سوره نحل خداوند یکی از وظایفی را که بر دوش پیامبرش قرار میدهد این است که «وَ أَنْزَلْنا إِلَیكَ الذِّكْرَ لِتُبَینَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیهِمْ» ای پیامبر واژههای سخت و مُبهم قرآن را برای مردم روشن کن و توضیح بده.
حالا میخواهیم پنج جایی که پیامبر اکرم ، «اولِی الاَمر» را برای ما مشخص کرده خدمتتان عرض کنم.
یک. حضرت فرمودند : «یا علی! طَاعَتُکَ طَاعَتِی وَ طَاعَتِی طَاعَةُ اللَّهِ» اطاعت از توی علی اطاعت از منِ پیامبر است و اطاعت از منِ پیامبر اطاعت از خداوند تبارک و تعالی است.
پس یکی از مصادیق «اولِی الاَمر» ، خود امیرالمؤمنین است.
دو. در حدیث دیگری فرمودند که برترین و بهترین جای بهشت جایی است که من همراه با ۱۳ تن از اهل بیتم در آنجا هستیم و از نعمتهای خدا استفاده میکنیم. بعد فرمودند : علی بن ابیطالب ، فاطمه ، حسن ، حسین و نُه نفر از فرزندان حسین علیهم السلام ، آن ۱۳ نفری هستند که در بالای بهشت در کنار من قرار دارند و این گونه توضیح دادند که آنها ویژگیشان این است : خداوند متعال در آیه اولی الامر «أَطیعُوا اللَّهَ وَأَطیعُوا الرَّسولَ وَأُولِی الأَمرِ مِنكُم» اطاعت از آنها را در کنار اطاعت از خودش و رسولش قرار داد. «قَرَنَ طَاعَتَهُمْ بِطَاعَتِهِ وَ طَاعَةِ رَسُولِ اللَّه »
سه. جابر بن عبدالله انصاری به پیامبر عرضه داشت : ما خدا و رسولش را شناختیم تا از آنها اطاعت کنیم اما «اولِی الاَمر» را نشناختیم!
پیامبر عزیزمان صلی الله علیه و آله فرمودند : اولین آنها علی است و بعدش حسن ، بعد حسین ، بعد علی بن الحسین ، بعد محمد بن علی که در تورات صفت او که باقر است آمده
«سَتُدْرِكُهُ یا جَابِر» تو او را درک خواهی کرد. سلام من را به پنجمین جانشینم برسان
و بعد پیامبر اکرم ، تک تک امامان را برای ایشان نام بردند ، یعنی همان دوازده امامی که اطاعت از آنها بر امت واجب شده است.
دو مورد بعد را در جلسه بعد خدمتتان عرض میکنم.
#امیرالمؤمنین_در_قرآن ۲۱
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز.
جلسه بیست و یکم است که آیات فضیلت امیرالمؤمنین را با هم دوره میکنیم.
در جلسه قبل بیان شد که در آیه ۵۹ سوره نساء خداوند ما را امر کردند به اطاعت از «اولِی الاَمر» و پیامبر عزیزمان صلی الله علیه و آله مصادیق «اولِی الاَمر» را برای ما روشن کردند.
چهار. مورد بعدی که پیامبر مصداق «اولِی الاَمر» را توضیح دادند در آخرین خطبه عمر شریفشان بود که فرمودند :
من از میان شما میروم دو چیز گرانبها را بین شما میگذارم که
«لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِی مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا كِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیتِی»
تا وقتی که به قرآن و اهل بیت من چنگ بزنید و دنباله روی آنها باشید و به دستورات آنها عمل بکنید گمراه نخواهید شد.
آقا امیرالمؤمنین فرمودند : که پیامبر با بیان این خطبه میخواستند مصادیق «اولِی الاَمر» را به مردم یادآور بشوند چون در آن آیه آمده که از «اولِی الاَمر» اطاعت کنید و پیامبر هم فرمودند که از اهل بیتِ من اطاعت کنید.
معلوم میشود «اولِی الاَمر» و «اهل بیت پیامبر» مصداقِ خارجی واحدی دارند و هر دو یک گروه هستند.
شیعه و سنی نوشتند که پیامبر اکرم ، فاطمه ، حسن ، حسین و علی بن ابیطالب علیهم السلام را جمع کردند و فرمودند : «اَللّهُمَّ هؤُلاءِ أهلُ بَیتی» خدایا تو شاهد باش که اینها اهل بیت من هستند. پس اطاعت از آنها عمل به آیه اطاعت از «اولِی الاَمر» محسوب میشود.
و مورد پنجم : پیامبر عزیزمان صلی الله علیه و آله در جمع هزاران نفر از حاجیانی که سال آخر عُمر پیامبر به حج رفته بودند در منطقه غدیر خُم فرمودند :
«إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَمَرَنِی وَ نَهَانِی» هر آنچه سبب خوشبختی دنیا و آخرت شما بشود خدا به من آموزش داده کارهایی را که باید انجام دهید و کارهایی را که باید ترک کنید و من همه آنچه را که میدانستم به علی بن ابیطالب علیه السلام آموزش دادم.
«فَاسْمَعُوا لِاَمْرِهِ» هرچه او گفت بگویید : چشم.
«وَ أَطیعُوهُ تَهْتَدُوا» از او اطاعت کنید تا هدایت پیدا کنید. دقت کنید در آیه «اولِی الاَمر» واژه «أَطیعُوا الرَّسولَ» آمده و در اینجا هم پیامبر از همین واژه استفاده کردند و فرمودند که از علی اطاعت کنید.
این خطبه متواتر بین شیعه و سنی هست پس مهمترین مصادیق «اولِی الاَمر» آقا امیرالمؤمنین است که همه باید به حرف او گوش کنیم.
بعد از شهادتِ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله همه باید به در خانه علی بن ابیطالب میرفتند و از ایشان کسب تکلیف میکردند برای امور دینی و دنیایی و امور سیاست ، اقتصاد و فرهنگ و اعمال عبادیشان که متأسفانه این اتفاق نیفتاد.
بعد از اینکه سخنرانی پیامبر در روز عید غدیر تمام شد ، ایشان فرمودند : خیمهای را برپا کنید.
آقا امیرالمؤمنین داخل آن خیمه قرار گرفتند و پیامبر فرمودند : روبروی حضرت علی قرار بگیرید و بگویید : «السَّلامُ عَلَیک یا اَمِیرَ الْمُوْمِنِینَ» به او سلام بدهید ، به عنوان امیر و رهبر شما.
در تاریخ آمده که ابوبکر و عُمر بن الخطّاب و برخی دیگر روبروی حضرت قرار گرفتند و گفتند : «بَخٍّ بَخٍّ یا ابالحسن لَقَدْ أَصْبَحَتَ مولایَ وَ مَولی کُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُومِنةِ» بَه بَه ای ابالحسن ، تو رهبر و مولای من شدی و مولای همه مؤمنین و مؤمنات.
پس مصداق روشن «اولِی الاَمر» آقا امیرالمؤمنین است.