#تاریخچه_نماز 1
متن تاریخچه نماز در 33 کلیپ کوتاه
#تاریخچه_نماز جلسه 1؛ مقدمه
«وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ» [1]
و نماز را بر پا دارید و زکات بدهید و بدانید که هر چه از اطاعت حق و کار نیکو برای خود پیش می فرستید آن را نزد خدا خواهید یافت.
سلام عرض می کنم خدمت شما معلمان عزیز.
بنده رحیمیان هستم ، جلساتی رو توفیق دارم خدمت شما باشم با موضوع تاریخچه نماز.
خداوند تبارک و تعالی بر ما مسلمانها روزانه پنج نماز را واجب کرده و بر منِ مسلمان لازم است که تاریخچه ی نماز را بدانم و اگر معلم هستم برای دانش آموزان هم بیان نمایم.
از وظایف معلمان آموزش و پرورش است که پرورش از آموزش مهم تر است.
چرا که خداوند در سوره ی شمس قول داده به کسانی که پرورش پیدا کنند آنها را وارد بهشت کنند. «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها» [2]
اما به کسانی که فقط آموزش ببینند و پرورش نداشته باشند قول بهشت نداده است.
پس مشخص می شود که مهم تر از وظیفه آموزش ، وظیفه پرورش است.
لازم است که معلم در کنار آموزش ریاضی ، فیزیک ، دینی ، ورزش و. . . تعالیم اسلام را یاد بگیرد و به دانش آموزان نیز یاد دهد ، چرا که به واسطه ی نماز است که انسانها از گناه پاک می شوند و لایقِ ورود به بهشت می شوند.
در این جلسات می خواهیم به سؤالاتی مانند سؤالات ذیل پاسخ دهیم.
ـ وضو و نماز از چه زمانی وارد دین اسلام شد ؟
ـ مسلمانها که نماز می خوانند ، آیا ادیان دیگر هم نماز داشته اند یا نماز به مسلمانان اختصاص دارد ؟
ـ اولین نمازِ جماعت را چه کسانی خواندند ؟
ـ اولین مسجد را چه کسی ساخت ؟
ـ اولین کسی که در این عالَم نماز خواند چه کسی بود ؟
ـ آیا نمازهای پنچ گانه در آیات قرآن هم آمده یا خیر ؟
ـ وقتی که مسافرت می رویم و نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی می خوانیم این عملِ ما به آیاتِ قرآن استناد دارد یا نه ؟
ـ چرا نمازهای روزانه هر روز تکرار می شوند ؟ علتِ تکرارش چیست ؟
ـ علت تغییر جهت قبله از بیت المقدس به کعبه چه بوده است ؟ و تغییر قبله از چه زمانی بوده است ؟
ـ اولین کسی که کعبه را ساخت چه کسی بوده است ؟
ـ آیا نمازِ شب در آیات قرآن آمده یا خیر ؟
ـ و سؤالاتی از این دست را در این جلسات پاسخ دهیم.
پیشنهاد ما این است که نکات مهم را بنویسید و برای دانش آموزان تون بیان کنید.
#تاریخچه_نماز جلسه 2 ؛ نماز پیامبران 1
یکی از تصورات اشتباه دانش آموزان این است که فکر میکنند اولین شخصی که نماز خواند حضرت محمد صلّی الله علیه و آله بود و اولین امت ، امت پیامبر بودند.
یه دانش آموزی میگفت : ای کاش من جزء امت حضرت موسی یا حضرت عیسی بودم.
پرسیدم چرا ؟ پاسخ داد : چون آنها نماز ندارند و ما باید روزانه پنج بار نماز بخوانیم.
به او گفتم : برخی از دستورات خداوند بین همه ی ادیان مشترک است ؛ از حضرت آدم تا حضرت خاتم همه او دستور را داشته اند. مانند نماز ، زکات ، حج و روزه.
وقتی حضرت آدم علیه السلام وارد بهشت شد ، خداوند فرمودند : از همه ی این نعمت ها استفاده کن ولی به این درخت نزدیک نشو و از میوه اش تناول نکن.
حضرت آدم فریبِ ابلیس را خورد و به آن درخت نزدیک شد و از میوه اش خورد. خداوند دو جریمه برای او قرار داد. یک. از بهشت اخراج شد.
دو. تمام بدنش سیاه شد ، مانند زغال.
حضرت آدم وقتی وارد زمین شد ، روزها و هفته ها گریه میکرد. جبرئیل نازل شد و پرسید : چرا گریه میکنی ؟ حضرت آدم پاسخ داد : به خاطر اینکه تمام بدنم سیاه شده.
جبرئیل فرمود : اکنون وقتِ نماز اول است ؛ بلند شو نماز بخوان. بعد از نمازِ اول حضرت آدم علیه السلام دید سر تا گردنش سفید شده.
جبرئیل رفت و بعد از مدتی برگشت و گفت : اکنون وقت نماز دوم است ؛ بلند شو نماز بخوان. بعد از نماز دوم بدن حضرت تا نافِ سفید شده بود.
جبرئیل بار دیگر برگشت و گفت : زمان نمازِ سوم است نماز بخوان. بعد از نماز سوم دید که تا زانوانش حضرت سفید شده بود. جبرئیل بار دیگر برگشت و گفت : زمانِ نماز چهارم است ، نماز بخوان. بعد از نماز تا مچِ پای حضرت آدم سفید شد.
جبرئیل رفت و بار پنجم برگشت و گفت : الان نماز بخوان.
با این پنج نمازی که حضرت آدم علیه السلام خواند تمام بدنش سفید شد.
پس نمازهای پنج گانه در زمان حضرت آدم نیز بوده است.
باطن مخالفت با دستور خداوند ظلمت و سیاهی است. حضرت آدم بعد از اینکه مخالفِ دستور خداوند عمل کرد ، بدنش سیاه شد. اما خداوند لطف کردند و فرزندان حضرت آدم بعد از انجام گناه ، ظاهر بدنشان سیاه نمیشود و این به جهت «ستار العیوب» بودن خداوند است اما روحشان سیاه میشود و در روز قیامت بدن ، انسان مطابق روحش میشود.
در آیه ی 106 سوره آل عمران آمده : « يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ » روزی که صورتهایی سفید است ـ معلوم میشود که روحشان سفید بوده است ـ و صورتهای سیاه است ـ معلوم میشه روحشان سیاه و با گناه روح را تاریک کرده اندـ.
جبرئیل به حضرت آدم فرمودند : مَثَل فرزندانِ تو و این نمازهای پنجگانه ؛ مَثَل تو و این خطایی بود که انجام دادی و این نمازی که خواندی.
هر گاه فرزندان تو نمازهای پنج گانه را در شبانه روز بخوانند « خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَمَا خَرَجْتَ مِنْ هَذِهِ الشَّامَة » [3] همانطور که تو از این سیاهی بیرون آمدی آنها هم از سیاهی خارج میشوند.
دومین جریمهی حضرت آدم خروج او از بهشت بود که پیامبر عزیزمون فرمودند : « الصّلاةُ مِفتاحُ الجَـنّةِ » [4] نماز کلید بهشت است. کسی که خوب نماز بخواند کلید بهشت در دستانِ اوست. هر اندازه ما بهتر و بیشتر نماز بخوانیم روحمان را از گناهان بیشتر شستشو میدهیم و روح ما شفاف تر و زلال تر خواهد بود.
#تاریخچه_نماز جلسه 3 ؛ نماز پیامبران 2
در جلسهی قبل نمازِ حضرت آدم را توصیف کردیم. دومین پیامبر که نماز را توصیف می کنیم حضرت ادریس علیه السلام است.
در روایات آمده است که حضرت مهدی عجّلَ الله تعالی فرجه الشریف بعد از ظهور با خانواده شان وارد مسجد سهله میشوند و آنجا را محل زندگی خود قرار میدهند.
امام صادق علیه السلام فرمودند : « فَإنّ مَسجِدَ السَّهلة بَیتُ إدریسَ و یُصلّی فیه » [5] مسجدِ «سهله» خانه ی حضرت ادریس بوده که در آنجا نماز اقامه میکرده.
اکنون که وارد مسجد سهله میشویم مقامی هست به نام مقامِ حضرت ادریس که مستحب است در آنجا دو رکعت نماز بخوانیم.
سومین پیامبر حضرت نوح علیه السلام است. وقتی کشتیِ معروف خود را ساخت که طبقاتی داشت برای اینکه انسانها ، حیوانات و پرندگان در آن کشتی قرار بگیرند ؛ یکی از ویژگی های کشتی آن بود که دو شکاف در سقفِ طبقات قرار داشت که در روز مثلِ نور خورشید و شب مثلِ نور ماه به داخلِ کشتی می تابید و به واسطهی این نور می توانستند زمان نمازها را تشخیص دهند.
« كَانَ مَعَهُ خُرْزَتَان تُضِيءُ إِحْدَاهُمَا بِالنَّهَارِ ضَوْءَ الشَّمْسِ وَ تُضِيءُ إِحْدَاهُمَا بِاللَّيْلِ ضَوْءَ الْقَمَر » [6]
پس آنها هم اهل نماز بودند.
چهارمین پیامبر حضرت یحیی علیه السلام بودند. ابلیس در مقابل برخی پیامبران ظاهر میشد و با آن ها گفت و گو می کرد. حضرت یحیی از ابلیس پرسید این آویز و ریسمان هایی که همراه خودت داری چیست ؟
ابلیس پاسخ داد : این ها علایق و شهوات مردم است که من به واسطه ی اینها مردم را از یاد خدا غافل می کنم و فریب می دهم.
این ها تیر است برای شکار مردها ، تور است برای صیدِ زنها. حضرت یحیی گفت : آیا من پیش تو ریسمانی دارم ؟
ابلیس پاسخ داد : بله ، برخی از اوقات که غذای زیاد می خوری ؛ « رُبَّما شَبِعتَ فَثَقَّلتُكَ عَنِ الصَّلاةِ وَ الذِّكر » شکمت پر می شود ، معده ات سنگین می شود و کم تر نماز می خوانی ( دیرتر برای نماز شب بلند می شوی ) و ذکرِ رکوع و سجده را کوتاه می کنی و من از این جهت خوشحال می شوم.
حضرت یحیی فرمودند : من با خدای خود عهد می کنم که دیگر معده ام را کامل ، پُر نکنم.
ابلیس هم گفت : من هم با خدای خود عهد می کنم که دیگر مسلمان و انسانِ مؤمنی را نصیحت نکنم. [7]
ما اگر می خواهیم نماز خوبی را به جا بیاوریم ، یکی از شرایطش این است که شکمِ مان را کامل پر نکنیم.
که آقا پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله می فرمایند : «مَا مَلَأَ آدَمِيٌّ وِعَاءً شَرّاً مِنْ بَطْنِه» [8]
«بدترین ظرفی که انسان ها می توانند پُر کنند ؛ ظرف معده است. »
نماز پیامبرانِ دیگر را در جلسات بعد مرور می کنیم.
#تاریخچه_نماز جلسه 4 ؛ نماز پیامبران 3
در جلساتِ قبل ، نماز چهار تن از پیامبران الهی را مرور کردیم. پیامبر پنجمی که از نمازش سخن میگوییم ؛ حضرت زکریا است.
دو خواهر در بنی اسرائیل بودند که بسیار مؤمن و با خدا بودند. یکی از آن دو با حضرت عِمران و دیگری با حضرت زکریّا ازدواج کرد. هر دو خواهر ، عَقیم بودند و فرزند دار نمیشدند.
خواهرِ اول نذر کرد که خدایا اگر فرزندی به من بدهی فرزندم را خادمِ عبادتگاه تو قرار می دهم. خداوند نذر او را پذیرفت و حضرت مریم سلام الله علیها را به او عطا کرد.
وقتی حضرت مریم خواست وارد عبادتگاه شود ، تربیت او به عهده ی حضرت زکریا ( یعنی شوهر خاله اش ) قرار گرفت. حضرت زکریا می دید که او از لحاظ معنوی به شدت رشد می کند و بسیار به خدا نزدیک می شود.
هر گاه در کنار محراب عبادت می آمد غذاهای رنگارنگ و میوه های گوناگون مشاهده می کرد ؛ میوه هایی زیبا و خوش طعم که در کنار عبادتگاه او قرار داده شده است.
از عجائب این بود که میوه های فصل زمستان در تابستان و میوه های فصل تابستان در زمستان در کنار حضرت مریم قرار می گرفت.
یک روز از او پرسید این رزق و روزی ها را چه کسی برای تو آورده ؟
حضرت مریم سلام الله علیها پاسخ داد : از طرف خداوند است. [9]
حضرت زکریا وقتی این معنویت حضرت مریم را مشاهده کرد ؛ دلش شکست و از خداوند فرزندی خواست که او هم از لحاظِ معنوی رشدِ بسیار بالایی داشته باشد.
در زمانی که ـ طبق نقل مجمع البیان ـ سن او 120 سال بود و همسرش 98 سال داشت ؛ به خداوند عرضه داشت : « رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعاء » [10]«خدایا به من فرزند پاک و پاکیزه ای عطا کن تو شنونده و برآورنده ی دعا هستی. »
و باز دعا کرد : « رَبّ لا تَذَرْنِى فَرْداً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْوارِثين » [11]«خدایا مرا تنها و بدون فرزند قرار نده که تو بهترینِ وارثان هستی»
هر دو دعا در آیات قرآن آمده و ما پیشنهاد می دهیم ؛ کسانی که از خداوند فرزند می خواهند ، این دو دعای حضرت زکریا را در قنوت ، در سجده و در تعقیبات نمازشان بخوانند که بسیار مؤثر است.
محل سخنِ ما این قسمت داستان است که وقتی حضرت زکریا در محراب عبادتش ایستاده و مشغولِ نماز بود ، فرشتگان آمدند کنار حضرت زکریا قرار گرفتند و به او بشارت حضرت یحیی را دادند. « فَنادَتْهُ الْمَلائِكَةُ وَ هُوَ قائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرابِ أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيى » [12] «تو فرزند دار می شوی فرزندت پسر است نام او را یحیی بگذار ، یحیی از خوبان روزگار خواهد شد و به مقام پیامبری خواهد رسید. »
«مِحراب» [13] یعنی محلی که انسان ها برای نماز انتخاب می کنند و آن مکان ثابت باشد.
در روایات بسیار سفارش شده که در خانه ی خود محل ثابت نماز داشته باشید که پیامبر عزیزمان صلّی الله علیه و آله فرمودند : حضرت زهرا سلام الله علیها هر گاه در محراب عبادتش می ایستد نور او بر فرشتگان آسمان جلوه می کند.
« مَتَى قَامَتْ فِي مِحْرَابِهَا بَيْنَ يَدَيْ رَبِّهَا جَلَّ جَلَالُهُ ظَهَرَ نُورُهَا لِمَلَائِكَةِ السَّمَاء » [14]
پس بسیار خوب است من و شما هم محل ثابتی برای نماز داشته باشیم.
پس حضرت زکریا نیز یکی از پیامبرانی بود که بسیار نماز می خواند و برای نمازش محل ثابتی داشت و مژده ی فرزند دارشدن او را خداوند در هنگام اقامه ی نماز به او داد.
#تاریخچه_نماز جلسه 5 ؛ نماز پیامبران 4
در جلسات قبل نماز پنج تن از پیامبران الهی را مرور کردیم. پیامبر ششم حضرت یوسف علیه السلام است که به علت تهمتِ بی عفتی که به ایشان زدند ، بیش از هفت سال به زندان افتاد.
در زندان آب ، غذا و نور مناسب و کافی وجود نداشت ؛ در جای تاریک و نموری بودند.
ایشون به فراقِ پدر هم مبتلا بودند و در زندان در فراق پدر اشک می ریختند.
جبرئیل نازل شد و گفت : ای یوسف دعایی به تو میآموزم ، بعد از نمازهایت بخوان تا برای تو گشایشی ایجاد شود.
و آن دعا این است : « اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِی مِنْ أَمْرِی فَرَجاً وَ مَخْرَجاً وَ ارْزُقْنِی مِنْ حَیْثُ أَحْتَسِبُ وَ مِنْ حَیْثُ لَا أَحْتَسِب » [15]
«خدایا راه نجات و برون رفتی برای من قرار بده و از آنجایی که فکرش را نمی کنم و از جایی که فکرش را میکنم به من رزق و روزی بده»
بعد از مدتی که حضرت بر خواندن این دعا مداومت کرد خداوند اسباب نجات او از زندان و مقدماتِ وصال او بر پدرش را فراهم نمود.
خوب است ما هم این دعا ها را یاد بگیریم و بعد از نمازمان بخوانیم.
پس حضرت یوسف بر نماز و دعای بعد از نماز مداومت داشت.
پیغمبرِ هفتم حضرت شعیب علیه السلام هست که امت خودش را به دو چیز دعوت میکرد. اول اینکه خدا را بپرستید و دوم اینکه به گناهِ کم فروشی مبتلا نشوید. [16]
امت حضرت شعیب به او گفتند : « قَالُوا يَا شُعَيْبُ أَصَلَاتُكَ تَأْمُرُكَ أَنْ نَتْرُكَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فِي أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ » [17]
آیا نمازِ تو به تو می گوید که ما خدا را بپرستیم و آنچه پدران مان پرستیدند را رها کنیم یا اجازه نداریم در اموالمان آن طور که دلِ مان میخواهید تصرف کنیم ؟
پس حضرت شعیب هم اهل نماز بود که این طور او را سرزنش کردند.
دقت داشته باشیم که نماز هم امر می کند و هم نهی میکند. یعنی نماز موجود زنده است و کسی که نماز را اقامه میکند ، هر چه نمازش را بهتر و زیباتر بخواند ، قدرتِ نمازش بیشتر خواهد شد و بهتر او را به خوبی ها امر و از بدی ها نهی میکند که « إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ » [18]
پیغمبر هشتم حضرت «اسماعیلِ صادقُ الوعد» هست که در سوره ی مریم آیه ی ۵۵ آمده « وَ كَانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ كَانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا » ایشون خانواده اش را دستور به اقامه نماز و پرداخت زکات می داد و خدا از دستور او و رفتار او خشنود بود.
در این آیه آمده یکی از اسباب خوشنودی خدا این است که انسان ها خانواده و بستگانشان را به خواندن نماز امر کنند.
در جلسات بعد نماز پیامبران دیگر را بیان می کنم.
#تاریخچه_نماز جلسه 6 ؛ نماز پیامبران 5
نُهمین پیامبری که از نماز او سخن میگوییم حضرت موسی علیه السلام است که با خانواده خود از مدین به سمت کشورِ مصر حرکت میکرد.
در شب راه را گُم کردند و هوا سرد بود ، در بین راه همسر ایشان به درد زایمان مبتلا شدند ، حضرت موسی دچار اضطراب شدند به خانواده گفتند : از دور آتشی را میبینم شما اینجا بمانید تا من بروم و آتش را بیاورم یا راه را پیدا کنم. [19]
به سمتِ کوه طور حرکت کرد ، و دید آنجا از درختی به سمت آسمان شعله های آتش بالا میرفت ولی این آتش دود ندارد ، آتش طبیعی نیست ـ نوری بود که خداوند قرار داده بود ـ
آنجا بود که حضرت موسی برای اولین بار توفیق گفتوگوی بی واسطه با خدا را پیدا کرد.
خداوند به او فرمود : « إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي » [20] ای موسی بدان که خدایی جز من وجود ندارد ، من را عبادت کن و برای اینکه به یاد من باشی نماز بخوان.
پس در دقایقِ اول پیامبریَش به ایشان دستور اقامهی نماز داده شد همانطور که اولین دستور در دین اسلام هم اقامهی نماز است.
دهمین پیامبری که در مورد نماز او صحبت میکنیم حضرت عیسی علیه السلام است ، بدونِ پدر به دنیا آمد.
هفتاد نفر از بنی اسرائیل اطراف حضرت مریم سلام الله علیها را گرفتند و به او گفتند که پدر تو انسان خوبی بود و مادرت زن بدکاره ای نبود پس چرا تو به گناه آلوده شدی ؟ [21] تهمت بی عفتی به او زدند.
حضرت مریم مأموریت داشت که روزهی سکوت بگیرد. به گهواره اشاره کرد که نوزادِ داخلِ گهواره با شما سخن خواهد گفت.
و حضرت عیسی ـ که نوزاد بود ـ فرمودند : من بنده و پیامبر خدا هستم « وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا » [22] تا وقتی زنده ام اقامه نماز خواهم کرد و زکات خواهم پرداخت.
در آیه ۸۳ سوره بقره یک قاعدهی کلی آمده که خداوند میفرماید : ما از بنی اسرائیل ـ یعنی فرزندانِ حضرت اسحاق یعنی ؛ حضرت یعقوب ، حضرت یونس ، حضرت ایوب ، حضرت سلیمان ، حضرت زکریا و. . . ـ و امت های آنان پیمان گرفتیم.
یکی از موارد پیمان نامه این بود که « أقیموا الصّلاةَ » یعنی نماز را بر پا دارید.
بنابراین نماز در امت حضرت موسی یعنی یهودیّت و حضرت عیسی یعنی مسیحیّت وجود داشته است.
#تاریخچه_نماز جلسه 7 ؛ نماز پیامبران 6
یازدهمین پیامبر که از نماز او سخن میگوییم حضرت ابراهیم علیه السلام است. ایشان به مقام خُلّت رسید ( خلّت یعنی خلیل الله ، یعنی دوست ویژهی خدا ).
ایشان کارهایی را انجام میداد که خداوند خیلی دوست داشت و به واسطهی انجام این کارها بود که به مقام خلیل اللهی رسید.
دو مورد از آن کارها را بیان میکنیم.
یک. « لِكَثَرةِ سُجودِهِ عَلَى الأَرض » [23] زیاد بر زمین سجده میکرد یعنی یکی از جزئیات نماز که سجده است را بسیار انجام میداد.
دو. « صَلاتِهِ بِاللَّيلِ وَ النّاسُ نِيامٌ » [24] هر شب مواظبت میکرد بر اقامه نماز شب زمانی که مردم خواب بودند.
در سوره ی انعام آیه 162 آمده که حضرت ابراهیم این جمله را میفرمودند : « إِنَّ صَلَاتِي وَ نُسُكِي وَ مَحْيَايَ وَ مَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ » خدایا نماز من عبادات من زندگی من و زندگی و مرگ من برای توست.
یعنی تمامِ تلاش من این است که اخلاص داشته باشم و هدفم این است که رضایت تو را بدست بیاورم.
حضرت ابراهیم دو همسر داشتند ؛ ساره و هاجر. که هاجر زودتر فرزند دار شد و خداوند به او حضرت اسماعیل را داد.
وقتی حضرت هاجر ، نوزادش را به دنیا آورد ، حضرت ابراهیم از طرف خدا مأموریت پیدا کرد که این مادر و نوزاد را از بیتالمقدس به سمت مکه بیاورد. یعنی ۱۲۰۰ کیلومتر هجرت کرد و زن و کودکش را در زمینِ خشک و لَم یَزرَع قرار داد یعنی کنار کعبه که در آن زمان محل سکونت نشده بود.
حضرت ابراهیم وقتی هاجر و اسماعیل را در آنجا قرار داد و به دستور خدا مأمور به بازگشت به بیت المقدس شد این جمله را گفت : « رَبَّنَا إِنِّی أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِی بِوَادٍ غَیْرِ ذِی زَرْعٍ عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّمِ » [25] خدایا من همسر و فرزندانم را در این زمین قرار دادم که آب ندارد و حاصلخیز نیست.
علتش را حضرت ابراهیم این بیان می کنند که « لِيُقِيمُوا الصَّلَاةَ » خدایا اینها در آینده فرزندان و نسلشان اقامه کنندهی نماز باشند.
در توراتِ تحریف شده آمده که علت این هجرت «حسادتِ ساره» بود ، چرا که ساره نمیتوانست هاجر را ببیند که فرزند دار شده و خودش فرزندی ندارد ، ابراهیم مأموریت به هجرت پیدا کرد.
در حالی که مطلب این دروغ است. خداوند اراده کرده بود که یکی از فرزندان حضرت ابراهیم ( یعنی اسماعیل ) در یکی از قبله گاه یعنی «کعبه» و فرزند دیگر او اسحاق در قبلهگاه دیگر یعنی «بیت المقدس» قرار بگیرد.
حضرت ابراهیم در آخر عمرش اینگونه به درگاه خداوند مناجات کرد که « رَبِّ اجْعَلْني مُقيمَ الصَّلاةِ وَ مِنْ ذُرِّيَّتي رَبَّنا وَ تَقَبَّلْ دُعاء » [26]
خدایا من و نسلم را اقامه کننده نماز قرار بده ، خدایا تو شنونده و برآوردندهی دعا ها هستی.
[1] سوره بقره ، آیه 110.
[2] سوره شمس ، آیه 9.
[3] علل الشرائع ، ج 2 ، ص 339.
[4] نهج الفصاحة ، ص 485 ، ح 1588.
[5] بحار الأنوار ، ج 100 ص 434.
[6] بحار الأنوار ، ج 11 ، ص 333.
[7] بحار الأنوار ، ج 60 ، ص 216.
[8] مجموعة ورام ، ج 1 ، ص100.
[9] كُلَّما دَخَلَ عَلَيْها زَكَرِيَّا الْمِحْرابَ وَجَدَ عِنْدَها رِزْقاً قالَ يا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هذا قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِساب. ( سوره آل عمران ، آیه 37 )
[10] سوره آل عمران ، آیه 38.
[11] سوره انبیاء ، آیه 89.
[12] سوره آل عمران ، آیه 39.
[13] «مِحراب» به معنی محلّ حَرب و جنگ است. مکانی که انسان هنگام نماز با شیطان و هوای نفس خود می جنگد.
[14]بحار الأنوار ، ج 28 ، ص 38.
[15] من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 324.
[16] قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ وَلَا تَنقُصُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ. ( سوره هود ، آیه 84 )
[17] سوره هود ، آیه 87.
[18] سوره عنکبوت ، آیه 45.
[19] إِذْ رَأى ناراً فَقالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ ناراً لَعَلِّي آتيكُمْ مِنْها بِقَبَسٍ أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدى. ( سوره طه ، آیه 10 )
[20] سوره طه ، آیه 14.
[21] يَا أُخْتَ هَارُونَ مَا كَانَ أَبُوكِ امْرَأَ سَوْءٍ وَمَا كَانَتْ أُمُّكِ بَغِيًّا ( سوره مریم ، آیه 28 )
[22] سوره مریم ، آیه 31.
[23] وسائل الشيعة ، ج 7 ، ص 10.
[24] مستدرك الوسائل ، ج 16 ، ص 244.
[25] سوره ابراهیم ، آیه 37.
[26] سوره ابراهیم ، آیه 40.