فداییان امام هادی علیه السلام

#دعوت_ به_بهشت 38 ؛ شیوه قانع سازی 1

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع صحبت ما شیوه های دعوت دانش آموزان به نماز بود. در این جلسه شیوه قانع سازی را بیان می‌کنیم.

برای انجام هر عبادتی مثل نماز دو تا اتفاق باید بیفتد ؛

یک. تقویت اندیشه، که با قانع سازی عقل است‌‌.

دو. تقویت انگیزه، که با راضی شدن دل است‌‌. (این مورد را بعداً توضیح می‌دهیم‌‌)

برای قانع سازی باید به سؤالات و شبهاتِ آنها پاسخ دهیم و گره‌‌های ذهنی آنها را باز کنیم‌‌.

بعضی شبهات مستقیماً درباره‌ی نماز است مثلاً :

خدا که به ما مَحرم است، چرا برای نماز باید حجاب داشته باشیم؟

خدا که زبان ما را می‌داند، چرا نماز را باید عربی بخوانیم؟

بعضی شبهات غیر نمازی است اما در نماز خوان شدن فرزندان مؤثر است، مثلاً :

خدا چرا ما را آفرید؟ (فلسفه‌ی خلقت)

چرا من این قدر گرفتار هستم؟ (فلسفه‌ی بلاها و گرفتاری ها)

پیشنهاد می‌کنم ‌حتماً ‌حتماً جواب این دو سؤال کلیدی را پیدا کنید و به فرزندان انتقال دهید.

چند منبع معرفی می‌کنم برای پاسخگویی به این سؤالات:

یک. کتاب «110 پرسش و پاسخ نماز» حجت الاسلام کلباسی [1]

دو. شماره تلفن ۰۹۶۴۰0 برای مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی است که سایتی هم به همین نام دارند می‌توانید وارد سایت شوید و در قسمت سؤالات، سؤالتان را تایپ کنید، متخصصان پاسخ می‌دهند.

معلمان دینی، قرآن و پرورشی می‌پرسند چه کنیم که کلاسمان جذاب و فعال باشد؟

به دانش‌آموزان بگویید هر سؤالی دارند بنویسند، اعتقادی، قرآنی، تاریخی، احکام، نماز، مهدویت و...

سپس عینِ آن سؤالات را در اینترنت جستجو کنید و از پر تکرار‌‌ترین سؤال شروع کنید به پاسخگویی که در این صورت کلاس تان بسیار جذاب می‌شود،

پاسخ‌‌هایی که در سایت پرسمان دانشجویی آمده، سایت آستان قدس رضوی و سایت مراجعِ عظام تقلید و سایت حوزه علمیه قم، پاسخ‌‌های معتبری هستند که می‌توانید به آنها اعتماد کنید.

#دعوت_ به_بهشت 39 ؛ شیوه قانع سازی 2

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع صحبتِ ما شیوه‌ی قانع سازی عقل در دعوت به نماز بود.

مادری زنگ زده بود که دخترم در دبیرستان استعداد‌‌های درخشان درس می‌خواند، نماز نمی‌خواند و ذهنش پر از شبهه ضدّ نماز است، گفتم آیا دوست دارد در مورد نماز با من گفتگو کند؟

گفت : بله. گفتم گوشی تلفن را به او بدهید، یک ساعت و بیست دقیقه سؤال پرسید و پاسخ شنید، بعد به او گفتم قانع شدی؟

گفت باید روی صحبت‌‌های شما فکر کنم. گفتم خیلی خوب است، تفکر ویژگی اهل بهشت است. اهل جهنم می‌گویند اگر فکر می‌کردیم و به فکر هایمان عمل می‌کردیم الآن در جهنم نبودیم. [2]

به مادر او گفتم دیگر درباره‌ی نماز با دخترت صحبت نکن و به او فرصت فکر کردن بده.

بعد از بیست روز مادر تماس گرفت و گفت که دخترمن اهل نماز شده است.

به قول سعدی شیرازی :

دلایل قوی باید و معنوی * نه رگهای گردن به حُجت قوی

بسیاری از دانش‌آموزان ما مغرض و معاند که نیستند به جای داد و بیداد، زور و اجبار پاسخ‌‌های قوی و منطقی برای سؤالات آنها داشته باشید.

اگر پاسخ دهید به سؤالات آنها یکی از این دو اتفاق می‌افتد.

یک. یا نماز خوان می‌شوند.

دو. یا عذاب وجدان می‌گیرند.

چون به لحاظ عقلی برایشان قانع سازی صورت گرفته که نماز کار خوبی است.

پس هربار که نمازی را می‌بینند، اذانی را می‌شنوند مثل پُتکی است که توی سرشان خورده می‌شود که « نماز کار خوبی است چرا من انجام نمی‌دهم ؟»

علت اینکه بعضی از دانش‌آموزان خودجوش ـ بدون اینکه کسی به آنها بگوید ـ یکی در میان نماز می‌خوانند همین عذاب وجدان است.

بنده بیست جلسه‌ی پانزده دقیقه شیوه‌ی پاسخگویی به شبهات را بیان کردم و هفتاد و سه پرسش پر تکرار دانش‌آموزان در حوزه‌ی نماز را هم پاسخ دادم که زمان هر یک دو تا سه دقیقه است‌‌.

اگر این کلیپ‌ها را می‌خواهید در اینترنت بنویسید مرتضی رحیمیان محقق آپارات وارد کانال بنده شوید و آنجا این کلیپ‌ها را دانلود کنید.

#دعوت_ به_بهشت 40 ؛ شیوه قانع سازی 3

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع صحبت ما، شیوه‌ی قانع سازی عقل در دعوت به نماز بود، خدمت شما عرض کردیم که برای قانع سازی باید به سؤالات و شبهاتشان پاسخ دقیق و قوی بدهید.

هنگام پاسخگویی خوب است به این نکات توجه کنید ؛

یک. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند : «بهترین سخن آن است که کوتاه و گویا باشد» [3]

مادری می‌گفت کودکی هشت ساله از من پرسیده چرا باید نماز بخوانم؟ چهل دقیقه برایش توضیح دادم.

به این مادر گفتم : «این‌طور کودک خود را زجر داده‌ای».

پاسخ‌ها خیلی باید کوتاه باشد مخصوصاً برای کودک و نوجوان که حوصله ندارند‌‌.

دو. هنگام شنیدن پرسش و دادن پاسخ لبخند روی لب ما باشد.

اِبنِ ابی العوجا کسی است که امام و پیامبر که هیچ، خدا را هم قبول نداشت.

او می‌گوید: «من بدترین سخنان را علیه خدا می‌گفتم. امام شیعیان یعنی جعفر بن محمد علیهما السلام به آرامی می‌شنیدند و به آسانی پاسخ می‌دادند» [4]

آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند : « حاضر جواب‌‌ترین مردم کسی است که جوش نمی‌آورد» [5]

سه. توقع تأثیر فوری نداشته باشیم، که تا جواب را شنید از این به بعد همه‌ی نمازهایش را بخواند.

چهار. از شیوه‌ی تحقیق استفاده کنیم، هر سؤال نمازی را به یک دانش‌آموز بدهیم و بگوییم از اینترنت جوابش را پیدا کنید و سرکلاس بیان کنید.

اینکه متن جواب را بخواهیم فایده‌ای ندارد چون بدون اینکه متن را بخوانند آن را پرینت می‌گیرند و برای ما می‌آورند. خوب است برای این کار نمره هم در نظر بگیریم که انگیزه‌ی دانش‌آموزان بالا برود‌‌.

پنج. از شیوه‌ی بارش فکری استفاده کنیم.

بپرسیم : «چرا خدایی که به نماز ما احتیاجی ندارد، نماز را برای ما واجب کرده است؟»

جواب‌‌هایی را که می‌شنویم روی تخته‌ی کلاس بنویسیم و جواب‌‌های غلط را حذف کرده و جواب‌‌های درست را دسته بندی شده به خود دانش‌آموزان تحویل می‌دهیم.

این‌طور هم مشارکت بچه‌ها در کلاس بالا می‌رود و هم یاد می‌گیرند از دین و عقاید خودشان دفاع کنند و هم پاسخی که می‌شنوند در ذهنشان ماندگاری بالاتری دارد.

#دعوت_ به_بهشت 41 ؛ شیوه اخلاق زیبا 1

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع صحبت ما مهارت‌‌های دعوت کودک و نوجوان به نماز بود. این جلسه می‌خواهیم اخلاق زیبا را توضیح دهیم‌‌.

دو خانم با هم صحبت می‌کردند. یکی از آنها گفت : « شوهر هر دویِ ما دوره گرد هستند. شوهر من با اینکه عسل می‌فروشد بی‌مشتری است، شوهر تو با اینکه تُرشی می‌فروشد پُر مشتری است. چرا؟»

خانم شخصِ تُرشی فروش جواب داد : « اخلاقِ شوهر من عسل است و با اخلاقش مردم را جذب کرده و به آن‌ها تُرشی می‌فروشد‌‌. اما اخلاق شوهر تو تُرش است و کسی را جذب نمی‌کند تا به او عسل بفروشد»

به قول سعدی شیرازی :

اگر حَنظل خوری از دست خوش خوی * بِه از شیرینی از دست تُرُش روی

این فرمول را یاد بگیریم :

اخلاق زیبا + یک رفتار سبب لذت از آن رفتار خواهد شد‌‌.

اخلاق زشت+ یک رفتار سبب نفرت از آن رفتار می‌شود.

اگر من خوش اخلاق باشم دانش‌آموز من با دیدن نماز من لذت می‌برد و اگر من بد اخلاق باشم از خود من و آن رفتاری که من انجام می‌دهم حسّ نفرت پیدا می‌کند‌‌.

در شیوه‌ی الگویی خدمت شما عرض کردیم که باید کاری کنیم که دانش‌آموز من، من را به عنوان الگوی خودش انتخاب کند.

چگونه؟ اخلاق زیبا محبوبیت را زیاد می‌کند.

گفتیم برای اینکه یک رفتار زیبایی را دانش‌آموز ما انجام دهد دو اتفاق باید بیفتد :

یک. قانع شدنِ عقل که با استدلال و پاسخ به شبهات اتفاق می‌افتد.

دو. راضی شدنِ دل که با اخلاق زیبا اتفاق می‌افتد.

شهید بزرگوار علی اسکندری فرمانده گردان موسی بن جعفر بود، نیروهای زیر دستش را خیلی خوب تحویل می‌گرفت و با آن‌ها خیلی خوش اخلاق بود.

می‌گفت قبل از اینکه دستوری بدهم تا نیروی من بپذیرد، باید خودِ من را بپذیرد.

اول خودم را قبول داشته باشد تا دستوری را که به او می‌دهم ـ مثل اینکه نماز بخواند ـ را قبول کند. [6]

معلم و پدر و مادر عزیز! یادمان باشد که در مثال بالا ما آن فرمانده گردان هستیم، دانش‌آموز و فرزند ما آن نیروی زیر دست ما.

یادمان باشد خوش اخلاقی، خوش اخلاقی، خوش اخلاقی.

راهکار‌‌های عملی خوش اخلاقی را جلسه‌ی بعد دوره می‌کنیم‌‌.

#دعوت_ به_بهشت 42 ؛ شیوه اخلاق زیبا 2

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع صحبتِ ما شیوه‌ی اخلاق زیبا در دعوت به نماز کودک و نوجوان بود.

خدمت شما عرض کردیم که خوش اخلاق‌ها بهتر می‌توانند دانش‌آموز و فرزند خود را اهل نماز کنند.

روانشناس‌ها یک آزمایشی را انجام دادند به این صورت که کودکانی را آوردند و به شخصی گفتند به بعضی از اینها محبت کن و به بعضی محبت نکن.

و سپس با آنها همبازی شو.

مشاهده کردند کودکانی که محبت دیده بودند رفتار خانم را با علاقه تقلید می‌کردند ولی آنهایی که بی‌مهری دیده بودند در بازی به رفتار خانم توجهی نشان نمی‌دادند و تقلید هم نمی‌کردند‌‌.

بله، شاه کلید اخلاقِ زیبا «محبت» است.

آقا امیر المؤمنین علیه السلام فرمودند : با محبت و نیکی سلطان مملکتِ قلب‌ها می‌شوی [7] و در آن صورت اگر دستوری بدهی که « نماز بخوان » زودتر و بهتر از شما می‌پذیرد.

یادمان باشد هر اندازه اخلاقِ ما بهتر باشد محبت بیشتر باشد و کمتر نیاز است که امر و نهی مستقیم کنیم.

برای محبت به کودک و نوجوان این چندتا کار را انجام دهیم :

یک. امام صادق علیه السلام فرمودند : هر که را دوست داشتی به او خبر بده من تو را دوست دارم. [8]

‌حتماً به دانش‌آموز و فرزندمان بگوییم که دوستش داریم‌‌.

دو. لبخند همیشه روی لب ما باشد. خوب است هنگام تدریس لبخند داشته باشیم. لبخند در جذب قلوب خیلی خوب جواب می‌دهد‌‌.

امام باقر علیه السلام فرمودند : خداوند لبخند انسان به صورت برادر دینی اش را عبادت می‌داند و برایش حسنه منظور کرده و پاداش می‌دهد‌‌. « تَبَسُّمُ الرَّجُلِ فِی وَجْهِ أَخِیهِ حَسَنَة» [9]

سه. ما اول به آنها سلام کنیم تا از 70 ثوابِ سلام کردن 69 ثواب آن نصیبِ ما ‌شود. [10]

هم تواضعِ ما بیشتر می‌شود و هم اِعلام محبت به آنهاست.

آنها هم یاد می‌گیرند سلام کنند‌‌.

چهار. حتماً به آنها دست دهید.

در یک مدرسه‌ی ۱۵۰ نفری، ۸۰ درصد دانش آموزان با اختیار خودشان در نماز جماعت حاضر می‌شدند.

آن مدیر در از طرف آموزش و پرورش مدیر موفقی شناخته شد.

علت را از او پرسیدند. گفت : یکی از اقدامات من این است که به دانش آموز خود اثبات می‌کنم که دوستش دارم و آینده‌ی او برای من مهم است.

مثلاً هر روز پنج دقیقه قبل باز شدنِ در مدرسه من کنار در ورودی حاضر می‌شوم و هر دانش‌آموزی وارد حیاط مدرسه می‌شود به او سلام می‌کنم و دست می‌دهم و حال و احوال پدر و مادرش را می‌پرسم‌‌.

بعضی از معلمان فکر می‌کنند اگر با دانش‌آموز دست دهند، حُرمت معلمی آنها پایین می‌آید، در حالی که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله با همه دست می‌دادند و فکر نمی‌کردند که حرمت پیامبری ایشان پایین بیاید.

هر کسی که پیامبر را می‌دید سه تا رفتار را از پیامبر مشاهده می‌کرد :

یک. پیامبر به او سلام می‌کرد

دو. و دست می‌داد

سه. و همزمان لبخند روی لبان ایشان بود.

#دعوت_ به_بهشت 43 ؛ شیوه اخلاق زیبا 3

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع صحبتِ ما شیوه‌ی اخلاق زیبا در دعوت به نماز کودک و نوجوان بود.

قرآن رمز موفقیت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را اخلاق زیبای او معرفی می‌کند : « إِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِیمٍ » [11]

می‌فرماید: اگر تو مهربان و خوش خُلق نبودی، مردم از دور تو پراکنده می‌شدند و به دستورات تو مثل نماز عمل نمی‌کردند : « فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ ». [12]

یه سؤال :

چقدر از اخلاق پیامبر اطلاع داریم؟!

چند جلد کتاب در این باره خواندیم؟!

اگر من مدیر آموزش پرورش بودم جلد اول کتاب «همنام گلهای محمدی» [13] که درباره زندگی پیامبر هست را به عنوان طرح ضمن خدمت قرار می‌دادم.

هر روز یک نکته از این کتاب داخل کانال ویژه معلم‌ها در اپلیکیشنِ شاد قرار می‌دادم تا هر روز با یک نکته از زندگی پیامبر آشنا بشوند.

آقای حسین سیدی ده‌ها جلد کتاب را مطالعه کرده تا خلاصه آنها را به صورت جذّاب داخل کتابش قرار بدهد.

‌حتماً ‌حتماً این کتاب را بخریم و سالی یکبار مطالعه کنیم.

شیر را بچه همی ماند بدو * تو به پیغمبر چه می‌مانی بگو؟

بچه شیر سایز کوچک همان شیره، ما اخلاقیات پیامبر را بخوانیم سایز کوچیکش را انجام بدهیم.

فرزندان از پدر و مادر خود گلایه دارند که ما از شما رفتار دینی را می‌بینیم مثلِ نماز، روزه، حجاب‌‌ و... اما اخلاق دینی را نمی‌بینیم مثلِ راستگویی، گذشت، خوش قولی‌‌ و...

می‌گویند : « اگر نماز خوب است و رفتار انسان را خوب می‌کند پس چرا شما خوش اخلاق نشدی و فحش می‌دهی و غیبت می‌کنی ؟! چرا تهمت می‌زنی ؟! »

یادمان باشد دعوت به نماز یک رفتار و یک عمل هست.

آقا امام صادق علیه السلام فرمودند: اخلاق بد عمل را نابود می‌کند همان‌گونه که سرکه عسل را نابود می‌کند.

« إنَّ سُوءَ الخُلقِ لَیفسِدُ العَملَ كما یفسِدُ الخَلُّ العسَلَ » [14]

بد اخلاقی تمام تلاش‌‌های ما را برای دعوت فرزندان و دانش آموزان به نماز نابود می‌کند.

[1] در اینترنت بنویسید ۱۱۰ پرسش و پاسخ درباره ی نماز ـ قائمیه، نسخه ی اندروید کتاب استاد کلباسی دانلود و استفاده کنید.

[2] وَ قَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِی أَصْحَابِ السَّعِیرِ. (سوره ملک، آیه 10)

[3] «خَیرُ الكَلامِ مَا دَلَّ وَ جَلَّ وَ قَلَّ وَ لَمْ یمِلَّ» بهترین سخن، آن است كه قابل فهم و روشن و كوتاه باشد و خستگى نیاورد. (انوار العلویه، ص: 489)

[4] وَ إِنْ كُنْتَ مِنْ أَصْحَابِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّادِقِ ... فَمَا أَفْحَشَ فِی خِطَابِنَا وَ لَا تَعَدَّى فِی جَوَابِنَا ... یسْمَعُ كَلَامَنَا وَ یصْغِی‏ إِلَینَا وَ یتَعَرَّفُ حُجَّتَنَا حَتَّى إِذَا اسْتَفْرَغْنَا مَا عِنْدَنَا وَ ظَنَنَّا أَنَّا قَطَعْنَاهُ دَحَضَ حُجَّتَنَا بِكَلَامٍ یسِیرٍ وَ خِطَابٍ قَصِیرٍ یلْزِمُنَا بِهِ الْحُجَّةَ وَ یقْطَعُ الْعُذْرَ وَ لَا نَسْتَطِیعُ لِجَوَابِهِ رَدّاً. (بحار الأنوار، ج‏3، ص: 59)

ابن ابی العوجاء به مفضّل بن عُمر گفت : [امام‏] جعفر صادق علیه السّلام‏ ... هیچ گاه سخن را با فحش و تعدى آلوده ننموده است.... ابتدا نیك به سخنان ما گوش فرا مى‏دهد، مى‏كوشد كه دلیل ما را بدرستى دریابد، ما نیز همه چیز خود را به میان مى‏آوریم. هنگامى كه سخنان ما تمام مى‏شود و مى‏پنداریم بر او چیره شدیم‏، ناگاه با سخنى كوتاه و اندك دلیلمان را مى‏شكند. عذرمان را مى‏برد و ما را تسلیم دلیل خود مى‏كند، به‏گونه‏اى كه هیچ پاسخى در جواب به دلایلش نمى‏یابیم.

[5] أَحْضَرُ النَّاسِ جَوَاباً مَنْ لَمْ یغْضَب‏. (تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 215)

[6] ستارگان حرم کریمه، ج 24، خاطره 35.

[7] بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْقُلُوب‏. (تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 385)

[8] إِذَا أَحْبَبْتَ رَجُلًا فَأَخْبِرْهُ بِذَلِكَ فَإِنَّهُ أَثْبَتُ لِلْمَوَدَّةِ بَینَكُمَا. (الكافی، ج‏2، ص: 644)

[9] وسائل الشیعة، ج‏16، ص: 349.

[10] امیرالمؤمنین : السلامُ سَبعونَ حَسَنةً، تِسعَةٌ وسِتُّونَ لِلمُبتَدی وَ واحِدَةٌ لِلرّادِّ. (بحار الأنوار، ج‏73، ص: 11)

[11] سوره قلم، آیه 4.

[12] سوره آل عمران، آیه 159.

[13] ناشر : دفتر نشر معارف.

[14] الكافی، ج‏2، ص: 321.