پرسمان نماز 44 ؛ در نماز به روبرو نگاه کنم یا به مُهر ؟

سلام بر شما دانش‌آموز عزیز! شما که دوست دارید جز خوبی نبینید، جز خوبی نشنوید و جز خوبی نگویید.

یکی از سؤالات شما از ما این است که در هنگام نماز به روبرو نگاه کنم یا به مُهر؟

جواب این است که در هر دو صورت نماز شما صحیح است.

اما دو نکته برای شما بیان می‌کنم:

نکته اول: «چشم» حریص است و همیشه دوست دارد به این طرف و آن طرف نگاه کند، حتی در نماز.

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند اگر اختیار خود را به دست چشمت بسپارید، حواس شما از یاد خدا پرت می‌شود. [1]

به همین خاطر، برای اینکه حضور قلب ما در نماز بالا برود، فرمودند مستحب است در حالت قیام به محل سجده نگاه کنید. [2]

هنگامِ قنوت به کف دست، [3] و وقتی که در حال رکوع هستید، بین دو قدمِ پا نگاه کنید. [4] در سجده نیز به امتداد بینی نگاه کنید [5] و در تشهد و سلام به سر زانوها توجه داشته باشید. [6]

امام خمینی (ره) حتی در تعقیبات نمازشان به این طرف و آن طرف نگاه نمی‌کردند تا توجهشان از یاد خدا کم نشود. [7]

نکته دوم: چشم حریص همیشه دوست دارد به هر چیزی نگاه کند، چه حلال باشد و چه حرام.

چه بسیار افرادی که بعد از یک لحظه چشم‌چرانی، یک عُمر پشیمان شده‌اند. [8]

خدا در نماز به ما یاد می‌دهد که حتی حلال‌ها هم ارزش دیدن ندارند. ما در نماز حتی به حلال‌ها هم توجه نمی‌کنیم.

نماز به ما تمرین می‌دهد که به هر جایی نگاه نکنیم و این مهارت کنترل چشم ما را بالا می‌برد.

چشمانتان نورانی به جمال مهدیِ فاطمه (سلام الله علیهما) باشد.

پرسمان نماز 45 ؛ با دست بسته نماز بخوانم یا با دست باز؟

سلام به شما، دانش‌آموز عزیز! یکی از سؤالات شما این است که آیا باید با دست بسته نماز بخوانیم یا با دست باز؟

در اینجا پنج نکته برای شما مطرح می‌کنم:

یک. ده ها نفر از از علمای اهل سنت جزئیاتِ نماز پیامبر صلی الله علیه و آله را از "الله اکبر" تا "سلام نماز" نوشته‌اند، اما در این توصیف‌ها نیامده که پیامبر صلی الله علیه و آله دستْ بسته نماز می‌خوانده است.

ابوحُمید صاعدی ـ یکی از یاران پیامبر ـ نماز ایشان را برای ده نفر از مسلمانانی که حضرت را دیده بودند توصیف کرد و در آن توصیف نگفت : «پیامبر دست بسته نماز می خوانده است» و آنها تأیید کردند که تو نماز پیامبر را صحیح توصیف کرده ای.

ترمذی و مالک که از بزرگان اهل سنت هستند هم تأیید کرده اند که این حدیث صحیح است. [9]

دو. در کتاب صحیح بخاری، که مهم‌ترین کتاب اهل سنت است، ذکر نشده که پیامبر صلی الله علیه و آله با دست بسته نماز می‌خوانده است. فقط آورده که به مردم دستور داده شده که نماز را به این شکل بخوانند. [10]

سه. آیا می دانید چه کسی دستور داده که مردم با دست بسته نماز بخوانند؟

در تاریخ آمده است که وقتی اسرا وارد مدینه شدند، در حضور خلیفه دوم با دست بسته ایستاده بودند. خلیفه از آن‌ها پرسید چرا دست‌هایشان را باز نکرده‌اند و آن‌ها پاسخ دادند که برای احترام به پادشاهانشان این‌گونه ایستاده‌اند. خلیفه خوشحال شد و گفت از این به بعد در مقابل خدا نیز باید این‌گونه بایستند. [11]

چهار. عبادات و نماز توقیفی هستند، یعنی جزئیات، رفتار و گفتار در نماز فقط توسط خدا تعیین می‌شود و هیچ‌کس حق تغییر آن‌ها را ندارد. سؤال ما از جناب عُمر بن الخطاب این است که آیا خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله نمی‌فهمیدند که کدام حرکت بهتر است که تو دستور دادی بهتر در نماز با دست بسته بایستید؟

پنج. ابوحنیفه و امام مالکی شاگرد امام صادق علیه السلام بودند و امام شافعی و امام احمد حنبل نیز شاگردانِ شاگرد امام صادق علیه السلام بودند.

امام صادق علیه السلام که استاد چهار نفر از علمای اهل سنت است، فرمودند که دست بسته نماز خواندن سنت نیست، بلکه بدعت است. این شیوه خورشیدپرستان و آتش‌پرستان است، نه شیوه خداپرستان و این گونه نماز خواندن سبب باطل شدن نماز می شود [12] به همین دلیل، ما شیعیان با دستان باز نماز می‌خوانیم.

پرسمان نماز 46 ؛ نمی‌توانم مسجد بروم چون پرستاری مادرم را می‌کنم. آیا خدا ثواب نماز جماعت به من می‌دهد؟

سلام به شما، دانش‌آموز عزیز! دعا می‌کنم که تنت سالم و روحت شاداب باشد.

یک دانش‌آموز می‌گفت که خیلی دوست دارد به نماز جماعت برود، اما چون مادرش مریض است و باید از او پرستاری کند، توفیق رفتن به مسجد از او گرفته شده است. حتی شب قدر هم نتوانسته به مسجد برود.

به او سه نکته می‌گویم:

۱. ارزش کارت را کم ندان. همان‌طور که با حضور در مسجد گناه ریخته می‌شود، اگر در نماز جماعت شرکت کنی، گناهت ریخته می‌شود [13] هنگام پرستاری از مادرت هم گناه تو را می‌ریزد.

پیامبر عزیزمان فرمودند: «هر کسی به دنبال نیاز بیماری باشد و کاری برایش انجام دهد، پاک و پاکیزه می‌شود، مانند لحظه‌ای که از مادرش متولد شده است.» [14]

۲. درست است که نمی‌توانی به مسجد بروی، اما خدا توفیق بالاتری به تو داده است.

این داستان را گوش کن: نماز در مسجد پیامبر برابر با ده هزار نماز در مسجد های دیگر است. [15]

شخصی به نام مرازم می‌گوید: «من با رفیقم به مدینه رفتیم برای زیارت مرقد پیامبر و نماز خواندن در مسجد حضرت و زیارت امام صادق. وقتی به مدینه رسیدیم، من مریض شدم و رفیق من به مسجد پیامبر رفت و نمازهای طولانی خواند تا به آن پاداش های بزرگ برسد.

وقتی امام صادق از این ماجرا خبردار شد، به او فرمود: نشستن تو پیش رفیقت که به کمک نیاز دارد، از نماز خواندن در مسجد پیامبر با سجده‌ها و رکوع‌های طولانی بالاتر است.» [16]

سه. یک مژده به تو می‌دهم: امام صادق فرمودند اگر نیت کار خوب داشته باشی، حتی اگر نتوانی آن را انجام دهی، خدا پاداشش را به تو می‌دهد. [17] تو که نیت داری در مسجد حاضر شوی و در نماز جماعت شرکت کنی، بدان که خداوند پاداشِ حضور در نماز جماعت و حضور در مسجد را در نامه اعمال تو می‌نویسد. پس ناراحت نباش.

[1] لَیسَ فِی البَدَنِ شَی‏ءٌ أقَلُّ شُکرا مِنَ العَینِ، فَلا تُعطُوها سُؤلَها فَتَشغَلَکم عَن ذِکرِ اللّهِ عز و جل.

در بدن، عضوى کم‏سپاس‏تر از چشم نیست. پس، خواهش آن را بر آورده نسازید؛ چرا که شما را از یاد خدا باز مى‏دارد. (یکی از علل سست نمازی یا بی نمازی کنترل نکردن چشم است)(بحار الأنوار: ج 10 ص 107)

[2] آداب نماز؛ محمدمهدی حائری پور ؛ ص 63.

[3] آداب نماز؛ محمدمهدی حائری پور ؛ ص 114.

[4] آداب نماز؛ محمدمهدی حائری پور ؛ ص 106.

[5] آداب نماز؛ محمدمهدی حائری پور ؛ ص 107.

[6] آداب نماز؛ محمدمهدی حائری پور ؛ ص 113.

[7] برداشت هایی از سیره امام خمینی (رضوان الله علیه)، ج3، ص65.

[8] كَمْ مِنْ نَظْرَةٍ جَلَبَتْ حَسْرَةً. ( عيون الحكم و المواعظ (لليثي)، ص: 380)

[9] کان رسول الله صلی الله علیه و سلم إذا قام إلی الصلاه یرفع یدیه حتی یحاذی بهما منکبیه ثم یکبر حتی یقر کل عظم فی موضعه معتدلا ثم یقرأ ثم یکبر فیرفع یدیه حتی یحاذی بهما منکبیه ثم یرکع. (المغنی لإبن قدامه، ج۱، ص۵۰۲)

[10] كَانَ النَّاسُ يُؤْمَرُونَ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ الْيَدَ الْيُمْنَى عَلَى ذِرَاعِهِ الْيُسْرَى فِي الصَّلاَةِ. «صحيح البخاري: ج 1، ص 181، ح 740»

[11] مستند العروه، آيت الله شيخ مرتضي بروجردي، ج 4، ص 445 - جواهر، ج 11، ص 19.

[12] همچنین از امام باقر علیه السلام نقل شده که «وَ لَا تُكَفِّرْ إِنَّمَا يَصْنَعُ ذَلِكَ الْمَجُوسُ»؛ (وسائل‏الشيعة، ج 7، ص 266)

[13] رسول اللّه صلى الله عليه و آله: يا أبا ذَرٍّ إنَّ اللّهَ تَعالى يُعطيكَ ما دُمتَ جالِسا فِي المَسجِدِ بِكُلِّ نَفَسٍ تَنَفَّستَ ... يُمحى عَنكَ عَشرُ سَيِّئاتٍ.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: اى ابو ذر! تا زمانى كه در مسجد نشسته‏اى، خداى متعال براى هر نفسى كه مى‏كِشى ... ده بدى از تو پاك مى‏گردد. (بحار الأنوار: ج 77 ص 85)

[14] مَنْ سَعَى لِمَرِيضٍ فِي حَاجَتِهِ فَقَضَاهَا خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ. (ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ؛ النص ؛ ص289)

[15] رسول اللّه صلى الله عليه و آله: صَلاةٌ في مَسجِدي تَعدِلُ عِندَ اللّهِ عَشرَةَ آلافِ صَلاةٍ في غَيرِهِ مِنَ المَساجِد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: در نزد خداوند، هر نماز در مسجد من، برابر با ده هزار نماز در ديگر مسجدها. (بحار الأنوار: ج 99 ص 241)

[16] قُعُودُک عِنْدَهُ أَفْضَلُ مِنْ صَلَاتِک فِی الْمَسْجِد» (کافى، ج 4، ص 27.)

[17] سخنرانی سه دقیقه منبع