پرسمان نماز 7 ؛ چه فرق دارد نماز را اول وقت بخوانم یا با تأخیر؟
پرسمان نماز 7 ؛ چه فرق دارد نماز را اول وقت بخوانم یا با تأخیر؟
یک دانش آموزی میگفت: «حاج آقا خدا گفته نماز بخوان، چَشم میخوانم. حالا چه فرقی میکند اول وقت باشد یا دو ساعت بعد؟»
سه تا پاسخ به او دادم.
یک. آیا خدا را دوست داری؟ حتماً میگویی بله.
آیا میخواهی خدا از شما راضی باشد؟ حتماً میگویی بله.
امام صادق فرمودند: «اَوّلُ الوَقتِ رِضوانُ الله، نماز اول وقت سبب رضایت و خوشنودی خدا میشود» [1]
مجنون عاشقِ لیلی خانم هست. اگر لیلی یک فرصت ملاقات به او بدهد مجنون در دقیقه اول آنجا حاضر میشود چون نمیخواهد لیلی منتظر او بماند. چون رسمِ عاشقی تأخیر نیست.
ما هم اگه دوست خدا هستیم و میخواهیم از ما راضی باشد وقتی گفت «بشتاب به سوی نماز» [2] در اول وقت نماز را میخوانیم.
دو. یک فرمانده به سربازش میگوید: «از ساعت ۱۲ ظهر تا ۶ عصر به شما وقت ملاقات میدهم » ولی شش بار سفارش میکند که سر ساعت ۱۲ بیا !
معنای این دستورش چیست؟
خدا که فرمانده ماست ـ و ما سربازش هستیم ـ میفرماید نماز ظهر را ـ مثلاً ـ از ۱۲ ظهر تا ۶ عصر میتوانی بخوانی ولی ۶ بار میفرماید «حَیَّ عَلَی الصَّلاة، حَیَّ عَلَی الفَلاح، حَیَّ عَلی خَیرِ العَمَل» [3]
یعنی بشتاب به سوی نماز، یعنی آب دست هست بگذار زمین و بیا با من ملاقات کن.
این یعنی نمازِ اول وقت برای من مهم است.
حالا اگر من بدون عُذر نماز خود را تأخیر بیندازم و نروم پیش خدا، معنای کارم چیست ؟
پیام این کار من این است که : « خدایا نماز اول وقت برای تو مهم بوده، برای من که مهم نیست!»
آیا این بیادبی محضر خدا نیست؟
«ابا هاشم» میگوید محضر امام حسن عسکری علیه السلام بودم. آقا مشغول نوشتن نامه بودند.
به محض اینکه صدای اذان بلند شد آقا حتی چند تا کلمه بیشتر ننوشتند که نامه را تمام کنند. قلم خود را گذاشتن روی زمین و حرکت کردند برای نماز اول وقت. [4]
سه. نماز اول وقت مثل دارو میماند که اگر اول وقتش خورده بشود آثار و فوایدش خیلی بیشتر میشود.
خدا در سوره رعد خدا میفرماید: نماز برای انسان آرامش میآورد [5] و در سوره هود میفرماید: نماز سبب ریزش گناهان میشود. [6]
همان گونه که داروی سر وقت اثر بیشتری دارد، نماز سرِ وقت هم اثر بیشتری دارد یعنی آرامش بیشتری به ما میدهد و بیشتر گناهان ما را میریزاند.
چون بشنوی صدای مؤذن شتاب کن * کز بارگاه قدس صدا میزند خدا
پرسمان نماز 8 ؛ چرا باید نماز بخوانم؟
یکی از پرسشهای پرتکرار دانشآموزان این است که چرا باید نماز بخوانیم؟
می خواهم با یک مثال جواب بدهم.
یک مادر بچه ای به دنیا آورده، وقتی یک ساله میشود به سمت آتش میرود، شاید بدنش بسوزد، مامانش او را در چنین وضعیتی میبیند اما بیخیال هست و بچهاش را از آتش دور نمیکند.
بچه سه سالش میشود، با چاقو بازی میکند، شاید چشم خودش را کور کند اما مامانش باز هم بیتفاوت هست!
شما به آن مادر چی میگویید؟ میگوییم شما که بچه به دنیا آوردی وظیفه ت این است که «تربیتش» کنی یعنی از بدیها دورش کنی، به خوبیها راهنمایش کنی. پس چرا در انجام وظیفه کوتاهی میکنی؟
تربیت در زبان عربی میشود «رَبّ» [7]. خدا بارها و بارها در قرآن فرموده من مامان شما هستم. شما را به دنیا آوردم وظیفه م این است که شما را تربیت کنم.
ما در نماز چه میگوییم؟ میگوییم «رَبِّ العالمین»، خدایا تو تربیت کننده جهانیانی.
خدا برای تربیت ما دستورهای مختلفی در قرآن نوشته، مهمترین دستور تربیتیاش [بعد پذیرش ولایت پیامبر و امامان] نماز است. [8]
اگر نمازِ خوب بخوانیم از حرص، حسادت، تکبر، بد اخلاقی، خشم و... دور میشویم.
خدا به حضرت محمد صلی الله علیه و آله در سوره کوثر میفرماید: «فَصَلِّ لِرَبِّک» [9] یعنی نماز بخوان برای کسی که میخواهد تو را تربیت کند. یعنی نماز، ابزار تربیت خداست.
اگر نماز ِخوب بخوانیم مثل پیامبران و مثل شهیدان از شیطان که «نار» هست دور میشویم و به خدا که «نور» هست نزدیک میشویم.
پس نماز یکی از ابزار خدا برای تربیت کردن انسان هاست خداوند در قالب حرکات ، جملات ، آداب ، واجبات و مبطلات و شرایط قبولی نماز انسان را تربیت می کند.
[1] بحار الأنوار ؛ ج 80 ؛ ص 25.
[2] اذان گو دو بار از طرف خدا به بندگانش میفرماید: حیَّ عَلی الصَّلاة. یعنی بشتابید به سوی نماز.
[3] منظور از شتاب به سوی «فلاح» و به سوی «خَیرِ العَمل» در جملات اذان، شتاب به سوی نماز هست.
[4] عَنْ أَبِی هَاشِمٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِی مُحَمَّدٍ علیه السلام وَ کانَ یکتُبُ کتَاباً فَحَانَ وَقْتُ الصَّلَاةِ الْأُولَى فَوَضَعَ الْکتَابَ مِنْ یدِهِ وَ قَامَ علیه السلام إِلَى الصَّلَاةِ. (عیون المعجزات؛ ص 134)
[5] الَّذینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب. الرعد : آیه 28.
[6] وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَی النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّیلِ إِنَّ الْحَسَناتِ یذْهِبْنَ السَّیئات. هود : آیه 114.
[7] ربّ: تربیت كردن «رَبَّ الصَّبِی رَبّاً: رَبَّاهُ حَتَّى أَدْرَكَ» یعنى بچه را تربیت كرد تا به رشد رسید. (علی اکبر قرشی، قاموس قرآن، ج 3، ص 42)
[8] امام صادق فرمودند: اسلام بر پنج پایه استوار شده، نماز و زکات و حج و روزه و ولایت. زُرارَه پرسید کدام برتر است؟ حضرت فرمودند ولایت. زراره پرسید بعد از آن کدام برتر است؟ حضرت فرمودند نماز.
عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: بُنِی الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةِ أَشْیاءَ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الْحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الْوَلَایةِ قَالَ زُرَارَةُ فَأَی ذَلِكَ أَفْضَلُ فَقَالَ الْوَلَایةُ أَفْضَلُهُنَ لِأَنَّهَا مِفْتَاحُهُنَّ وَ الْوَالِی هُوَ الدَّلِیلُ عَلَیهِنَّ قُلْتُ ثُمَّ الَّذِی یلِی ذَلِكَ فِی الْفَضْلِ قَالَ الصَّلَاةُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ الصَّلَاةُ عَمُودُ الدِّینِ. (المحاسن، ج 1، ص 286)
[9] کوثر : آیه 2.