#همنشین_خدا 105 ؛ بهترین تعقیب نماز

یا مَنْ ذِکْرُهُ حُلْو

به نام خدایی که یادش شیرینِ شیرینِ شیرین است. سلام به شما معلم عزیز.

از خداوند می‌خواهم شیرینی یادش را به من و شما بچشاند.

خداوند متعال تعقیباتِ متعدد و متنوعی را بعد از نمازها قرار داده و دوست دارد با خواندن آنها بیشتر به او نزدیک شویم، بیشتر به یادش باشیم.

از آیت الله بهجت رضوان الله علیه پرسیدند: کدام تعقیب نماز را بخوانیم بهتر است و پاداش آن بیشتر است؟ ! ایشان موردی را تعیین نکردند. قاعده یاد دادند تا خودمان انتخاب کنیم:

یک. آن تعقیبی که معتبر باشد و در کتاب‌های معروف شیعه آمده باشد.

دو. آنکه که با خواندنش حضور قلب بیشتری را کسب‌‌ می‌کنیم، توجه ما هنگام خواندنش بیشتر به خداست.

سه. مناسب با نیاز ویژه ما باشد. مثلاً جوان است و نیاز به ازدواج دارد. ذکر و دعاهایی که مخصوص ازدواج است.

ازدواج کرده فرزند‌‌ می‌خواهد دعاهای مربوط به فرزند.

قرض دارد ذکر هایی که سبب ادای قرض می‌شود، طول عمر‌‌ می‌خواهد، مرگ آسان‌‌ می‌خواهد، شفاعت پیامبر‌‌ می‌خواهد، از بین ادعیه آن ها را انتخاب کند.

و فرمودند: که سعی کنید بر آن تعقیبی که‌‌ می‌خوانید مداومت داشته باشید. چون شرط اثر گذاری دعاها مُداومت ـ یعنی همیشه خواندن آنها ـ است.

متن ایشان را من برای شما‌‌ می‌خوانم:

تمامی آنچه که از تعقیبات در کتابهای معروف و معتبر ذکر شده، چه تعقیبات مشترک و چه تعقیبات مخصوص به هر نماز واجب، چه به صورت مفصل و چه به صورت مختصر، [نماز گزار‌‌ می‌تواند] با در نظر گرفتن گنجایش وقت، آنها را بجا آورد. پس برترین آن، صحیح و ثابت از آنهاست [یعنی سند آن معتبر باشد و همیشه بر آن تعقیب مداومت داشته باشد]... و در میان ادعیه صحیح، آنهایی را انتخاب کند که هر چه که حضور قلب در آن بیشتر باشد یا با حال نمازگزار و نیازهای ویژه او سازگاری بیشتری داشته باشد. [1]

از ایشان سؤال پرسیدند که دعای « اَللَّهُمَّ کُن لِوَلیّکَ » از اعمال مختص شب ۲۳ ماه رمضان است آیا‌‌ می‌توانیم در قنوت نماز یا تعقیبات بخوانیم؟

ایشان فرمودند: دعاهای وارده در اَمکنه و اَزمنه‌ی خاص مانند دعاهای وارده در مقام‌های مسجد کوفه و دعاهای رجب، مثل دعای « یا مَنْ أَرْجُوهُ لِکلِّ خَیر » و شب قدر مثل دعای « اَللَّهُمَّ کُن لِوَلیّکَ » اختصاصی نیست به گونه ای که نتوان در وقت یا جای دیگری خواند. بلکه می‌شود دعا را در غیر آن زمان و مکان خواند. [2]

بنابراین وقتی نگاه‌‌ می‌کنیم در مفاتیح نوشته تعقیبات مختص نماز صبح، معناش این نیست که فقط بعد از نماز صبح می‌شود این دعا را خواند ! معنا آن این است که در آن زمان سفارش بیشتری به آن دعا شده و اثر بیشتری آن دعا دارد.

#همنشین_خدا 106 ؛ علت اختلاف احکام

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما معلم عزیز

بدون مقدمه‌‌ می‌خواهم به یک پرسش پاسخ بدهیم: آن هم این است که خداوند یکی است و پیامبر هم یکی و حرف هایشان هم یکی است، پس چرا نظر مراجع تقلید مختلف است؟

یکی‌‌ می‌گوید: وضو و نماز این گونه صحیح است و یکی دیگر‌‌ می‌گوید: وضو و نماز آن گونه صحیح است ! علت اختلاف فتوا‌ی آنها چیست؟

قبل از اینکه پاسخ را بدهم سه مقدمه خدمت شما عرض می‌کنم:

نکته اول: بین متخصصین رشته‌های دیگر هم اختلاف نظر است. مثلاً پزشکی‌‌ می‌گوید ؛ این بیمار با دارو خوب‌‌ می‌شود یکی دیگر‌‌ می‌گوید ؛ باید حتماً عمل جراحی انجام دهد تا خوب شود.

نکته دوم: حُکم خداوند در هر مسئله ای یک چیز است.

اگر مرجع تقلید در تلاش و دقت نظر به آن رسید، طبق فرموده پیامبر صلی الله علیه و آله « فَلَهُ اَجران » دو پاداش‌‌ می‌برد اجرا تلاش و اجر رسیدن به « حُکمُ الله » و اگر نا خواسته اشتباهی کرد و به حُکم خداوند نرسید « فلَهُ أجرٌ واحِدٌ » به یک پاداش می‌رسد آن هم پاداش تلاش است. [3]

در این صورت بر خودش و مقلیدین او هیچ گناهی نیست و نزد خداوند عذر دارند.

نکته سوم: در اصول و کلیات، مراجع اتحاد دارند. مثلاً همه می‌گویند نماز واجب است.

در بیشتر جزئیات هم نظرهایشان یکی است. مثلاً‌‌ همه می‌گویند ؛ نماز صبح دو رکعت است، با « اللَّهُ أَکبَر » شروع می‌شود، با سلام تمام می‌شود، در نماز سوره‌ی حمد را باید بخوانیم، باید با وضو و رو به قبله باشیم، در هر رکعت یک رکوع و دو سجده داریم. در بعضی از جزئیات با یکدیگر اختلاف نظر دارند.

با این مقدمات خدمت شما عرض‌‌ می‌کنم که: علت اختلاف نظر مراجع هوا و هوس نیست، اختلاف در برداشت از آیات و روایات است. که سه از موارد اختلاف را با هم دوره می‌کنیم.

یک. اختلاف در معانی کلمات: مثلاً قرآن می‌فرماید: در وضو تا « کَعْب » را مسح بکشید، برخی ها‌‌ می‌فرمایند: « کَعْب » برآمدگی روی پا است و بعضی ها می‌فرمایند: که چالی بعد از برآمدگی، یعنی مَفصَل ساق. به همین خاطر برخی تا برآمدگی روی پا را واجب می‌دانند و بعضی تا چالیِ بعد از برآمدگی.

دو. اختلاف در علم اصول: مثلاً در ترجیح دو روایت یک مرجع تقلید روایتِ « الف » را ترجیح می‌دهد و طبق آن فتوا می‌دهد و مرجع تقلید دیگر روایتِ « ب » را ترجیح می‌دهد، و این ها همه بحث علمی دارد.

سه. اختلاف در علمِ رجال: مثلاً یک مرجع تقلید تمامِ راویان یک حدیث را ثِقِه و مورد اعتماد می‌داند و طبق آن روایت کاری را حرام اعلام‌‌ می‌کند، ولی مرجع تقلید دیگر برخی راویان آن حدیث را مورد اعتماد نمی‌داند، آن روایت را کنار می‌گذارد و آن عمل را حلال اعلام می‌کند.

ان شاء الله که مُقلّدین خوبی برای مراجع باشیم.

[1] صدای سخن عشق، مجموعه ای از حکمت ها و حکایت های نماز، از زبان آیت الله العظمی بهجت، ص 103.

[2] در محضر آیت الله بهجت، ج 1، نکته 19.

[3] پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله : إذا حَکمَ الحاکمُ فاجتَهَدَ فَأصابَ فلَهُ أجرانِ، وإذا حَکمَ فَاجتَهَدَ فَأخطَأَ فلَهُ أجرٌ واحِدٌ. (میزان الحکمة، ج‏9، ص 487)