#دعوت_ به_بهشت 14 ؛ برجسته سازی الگو

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

ما دو وظیفه نسبت به دانش‌آموز و فرزند خود داریم:

یک. خودمان الگوی خوب نمازی برای دانش‌آموز و فرزندمان باشیم.

دو. الگوهای خوب، مثل شهدا را معرفی و برجسته سازی بکنیم.

در کتاب شهید حججی خواندم: ایشان از وقتی با شهید کاظمی انس گرفت، اوج گرفت!

در این کتاب نوشته بود که همسر شهید حججی، حجابش کمرنگ بود، از وقتی ارتباطش با شهدا زیاد شد، حجابش پُر رنگ شد. [1]

پدری به بنده می‌گفت: فرزندم ۱۴ سالش است، سرم درد گرفت، گلویم باد کرد، از بس گفتم: بلند شو نماز بخوان، دیر شد! نمازت قضا می‌شود!

یک روز دیدم کتاب «سلام بر ابراهیم» را می‌خواند؛ از همان روز، نمازش شد اول وقت!

چهار ماه است که از من پول می‌گیرد تا کتاب خاطرات شهدا را بخرد و کتابِ شهید را مطالعه می‌کند.

چهار ماه است که دیگر به فرزندم نگفتم که نماز بخوان؛ همیشه خودش نماز اول وقت، می‌خواند!

پیشنهاد ما این است که شنبه‌ها در مدرسه، مراسم صبحگاه با شهید داشته باشیم؛

کتاب شهید را معرفی کنیم، عکس همان شهید را در تابلو اعلانات بزنیم،

کلیپ آن شهید را داخل کانالِ مدرسه یا در نمازخانه، برای دانش‌آموزان، پخش بکنیم،

خاطرات کوتاهی از آن شهید را، دانش‌آموزان بیایند سرِ صف، بخوانند.

در سبد جوایز دانش‌آموزان، کتاب شهید داشته باشیم، انتشارات شهید ابراهیم هادی و انتشارات شهید کاظمی؛ کتاب‌‌های ارزان، کم حجم و مناسب با ذائقه و سلیقه نوجوان تولید می‌کند.

معلمی بگوید: امروز، روز تولد شهید همت است، ثواب کلاسمان را به این شهید، هدیه می‌کنیم!

هم دانش‌آموز با این شهید، پیوند خورده و هم متوجه می‌شود که درس خواندن عبادت است، ثواب دارد!

وقتی دانش‌آموز ببیند الگوی محبوب او، «ابراهیم هادی» شب در خانه تنها بود، پدر و مادرش نبودند، برای این که نماز صبحش قضا نشود؛ بی‌خیال متکا و پتو شد، رفت در سکوی مسجد خودش را مچاله کرد و خوابید تا از صدای اذان صبح، و رفت و آمد نمازگزاران، برای نماز صبح بلند بشود؛ انگیزه‌ی او برای نماز صبح خواندن، بالا می‌رود.[2]

یا وقتی فهمید: الگوی محبوبش، شهید محسن حججی، عاشق نماز اول وقت بود و چون رئیس کارخانه، اجازه‌ی نماز اول وقت، به او نداد؛ او هم از کار کردن در آن کارخانه انصراف داد [3] و خدا هم شغل بهتری به او عطا کرد، علاقه‌اش به نماز اول وقت، بالاتر می‌رود!

اگر از بنده بپرسند: راه میانبر در دعوت به نماز چیست؟ بنده می‌گویم: رفیق کردن دانش‌آموز با شهدا!

#دعوت_ به_بهشت 15 ؛ شیوه آسان سازی 1

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

در این جلسه چهار نکته خدمت شما عرض می‌کنم درباره شیوه آسان سازی و آسان گیری در دعوت به نماز.

یک. قرآن می‌فرماید : «یرِیدُ اللَّهُ بِكُمُ الْیسْرَ وَ لَا یرِیدُ بِكُمُ الْعُسْر»[4]

خداوند برای شما آسانی را می‌خواهد، سختی را نمی‌خواهد‌‌.

دو. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بارها و بارها نمازهای پنج گانه را در سه وعده می‌خواندند. یعنی همین طور که الان شیعیان، نماز‌‌های پنج گانه را در سه وعده می‌خوانند.

نماز ظهر و عصر را با هم می‌خواندند و مغرب و عشاء را هم با هم؛ از ایشان علت را سؤال کردند، حضرت فرمودند: دوست داشتم بر امتم آسان بگیرم. [5]

سه. اگر همه‌ی نماز‌‌های مستحبی طلا باشد، چند نماز مستحبی داریم مثل نماز جعفر طیار علیه السلام که الماس هستند.

آقا امام صادق علیه السلام خیلی دوست داشتند که شیعیان و دوستداران شان این نماز را زیاد بخوانند.

به همین خاطر شیوه‌ی آسان آن را برای ما بیان فرمودند.

فرمودند : دو تا دو رکعت، می‌خوانیم مثل نماز صبح؛ و بعد در طول روز، که کارهای دیگرمان را انجام می‌دهیم:

مثل آشپزی، خرید نان، رفت و آمد تا مدرسه و محل کار؛ تسبیحِ خود را دستمان می‌گیریم و سیصد مرتبه می‌گوییم : «سُبحانَ اللهِ َو الحَمدُ لِلهِ وَ لا اِلهَ اِلا اللهُ وَ اللهُ اَکبَرُ»[6]

چهار. سفارش بسیار زیادی شده است به نماز شب:

برای آسان سازی این نماز فرمودند: از یازده رکعت نماز شب، هر اندازه دوست داشتید بخوانید، حتی یک رکعت.

حتی می‌توانید به جای ایستاده نماز خواندن، نشسته بخوانید.

حتی اگر در زمان مخصوصش نماز را نخواندید ـ یعنی زمان نیمه شب شرعی تا قبل از طلوع فجرـ در طول روز می‌توانید قضایش را هم بخوانید.

شیوه‌ی آسان سازی در دعوت دیگران به نماز بسیار اثرگذار است؛ مخصوصاً کودکان و نوجوانانی که نسبت به نماز، تنبل و سهل انگار هستند.

کلیات این شیوه را این جلسه بیان کردم، جزئیات این شیوه را جلسه آینده دوره می‌کنیم.

#دعوت_ به_بهشت 16 ؛ شیوه آسان سازی 2

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

درباره‌ی اجرای شیوه‌ی آسان سازی و آسان گیری در دعوت به نماز، به این پنج تا نکته توجه کنیم:

یک. همینطور که روزه‌ی کوچک داریم؛ به او می‌گوییم «کله گنجشکی»، وضوی کوچک هم داریم‌‌.

در روایت است که پسرِ هفت تا 9 ساله صورتش را بشوید، و دستش را تا مچ بشوید و بیاید نماز بخواند.[7]

پس به دانش آموزانی که در این سن هستند؛ چه دختر و چه پسر، بگوییم وضوی شما این‌طوری هست.

این‌طوری وضو بگیرید و بعد بیاید نمازخانه ؛ اگر خودشان اصرار داشتند مثل ما بزرگتر‌ها وضو بگیرند، اشکالی ندارد.

در این شیوه، لازم نیست آستین شان را بالا بزنند، کفش یا جوراب‌شان را در بیاورند.

دو. مدرسه‌ی تازه سازی رفتم؛ طبقه‌ی دوم نمازخانه داشتند. شش تا روشویی کنار نمازخانه درست کرده بودند تا لازم نباشد دانش‌آموز از پله‌ها بیاید پایین و برود انتهای حیاط برای وضو گرفتن.

فقط دانش آموزهایی بروند آنجا وضو بگیرند که نیاز به سرویس بهداشتی دارند.

واقعاً این همه راه رفتن برای وضو، برای یک نوجوان خیلی سخت هست!

سه. کنار نمازخانه ‌حتماً جا کفشی داشته باشیم؛ تا اینها آسان کفش‌شان را بگذارند و آسان هم بردارند؛ همه‌ی کفش‌ها، یک جا تلمبار نشود تا موقع ورود و خروج به نمازخانه، سخت‌ نشود.

چهار. ‌حتماً در مدرسه آبگرم‌کن داشته باشیم تا در فصل سرما، بچه‌ها با آبِ گرم وضو بگیرند.

پنج. نمازخانه‌ای که در مناطق سرد سیر است و بخاری ندارد و بچه‌ها هنگام نماز می لرزند؛

یا نماز خانه‌ای که در مناطق گرمسیر، کولر و پنکه ندارد و بچه‌ها هنگام نماز، عَرق می‌ریزند، این نمازخانه‌ها خلوت هست.

اگر هنگامِ صبح در نماز خانه مراسمی داریم ـ مثل عزاداری ـ قبلش بخاری‌ها را روشن کنیم؛ تا بچه‌ها در نماز خانه سردشان نشود.

به وسایل گرمایشی و سرمایشی نماز خانه حساس باشیم!

#دعوت_ به_بهشت 17 ؛ شیوه آسان سازی 3

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

در جلسه قبل درباره‌ی اجرای شیوه‌ی آسان سازی و آسان گیری، پنج نکته خدمت شما عرض کردیم، در این جلسه هم پنج نکته دیگر بیان می‌کنیم.

شش. آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند : در واجبات، کوتاهی نباید؛ در مستحبات، سخت گیری نشاید![8]

هفت. این شیوه به ما می‌گوید: اگر فرزند و نوجوان ما مستحبات را انجام نداد، به او گیر ندهید که چرا قنوت نمی‌گیری!؟ چرا تعقیبات نمی‌خوانی؟!

اگر مکروهات را انجام می‌دهد مثلاً رو به روی عکس یا آینه ایستاده، یا جلویِ بخاری ـ که آتشِ آن روشن هست ـ ایستاده است، بلندش نکنیم که برود جای دیگری نمازش را بخواند.

اگر در بین نماز سرش را می‌خاراند، انگشت هایش را می‌شکند، ندیده بگیریم و خودمان را بی‌خیالی کنیم.

یه نوجوانی را با لطایف الحیلی، تشویق به مسجد کردم، یک بار آمد و دیگر نیامد!

مادرش می‌گفت: نوجوانِ من وقتی وارد مسجد شده بود، یک نمازگزار به او گیر داد عکس در لباست هست! (روی لباسش عکس یک شهید بود) پس نماز تو باطل است! پس برو خانه و لباست را عوض کن و بعد بیا!

در حالی که نماز با چنین لباسی مکروه بود و با این گیر دادن آن شخص سبب شده بود که نوجوان از مسجد زده بشود.

در چنین مواردی با محبت و صمیمیت یک تذکر کوتاه بدهیم که چنین کاری مکروه است یعنی ثواب نماز را کم می‌کند. اگر دفعه بعد این کار را ترک کنی خدا را بیشتر از خودت خشنود کردی و پاداش بیشتری می‌بری.

هشت. اگر در خانه، امام جماعتِ کودک شدیم، بدون اذان و اقامه و دیگر مستحبات نماز را بخوانیم؛ حتّی بین دو نماز، تسبیحات حضرت زهرا علیها السلام را هم نگوییم؛ آسان بگیریم تا مشتری بشوند!

نُه. مدیر محترم مدرسه از امام جماعتِ مدرسه درخواست کنند که همیشه ده دقیقه قبل از نماز، در نمازخانه حاضر باشند.

اگر نوجوان بیاید، ببیند امام جماعت چندین بار دیر به نمازخانه می‌آید، یا نمازش را فُرادی می‌خواند یا می‌رود در خانه نماز می‌خواند.

اگر امام جماعتی نمازش طولانی است به او این حدیث پیامبر را یادآوری کنیم که حضرت به امیرالمؤمنین فرمودند: مانند ضعیف‌‌ترین و ناتوان‌‌ترین و کم حوصله‌‌ترین مردم، نماز بخوان. [9]

در نماز جماعت فقط واجبات را بخوانیم و بین دو نماز، سخنرانی نباشد؛ حتی دعای سلامتی امام زمان را هم نخوانیم؛ [10]

آیه إِنَّ اللهَ وَ مَلائِکَتَهُ... [11] را بخوانیم و بعد، نماز بعدی را شروع بکنیم.

چون بعضی از کودکان نمی‌توانند وضوی خود را نگه دارند، اگر قرار است سخنرانی کوتاه داشته باشیم، زمان آن بعد از نماز دوم باشد.

ده. به فرزند خود بگوییم: برای اینکه نمازت آسان بشود، یک کار یادت می‌دهم:

ذکر «سُبحانَ اللهِ َو الحَمدُ لِلهِ وَ لا اِلهَ اِلا اللهُ وَ اللهُ اَکبَرُ» را در رکعت سوم و چهارم نمازت، یک بار بگو. [12]

در عوض، ذکر رکوع و سجده‌ات را، در حال حرکت نخوان؛ که اگر در حال حرکت بخوانی نمازت باطل می‌شود.

#دعوت_ به_بهشت 18 ؛ شیوه آسان سازی 4

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

در دو جلسه قبل درباره‌ی اجرای شیوه‌ی آسان سازی و آسان گیری، ده نکته خدمت شما عرض کردیم و بقیه را این جلسه بیان می‌کنم.

یازده. اصل آسان سازی می‌گوید: به واجب به اندازه‌ی واجب، مستحب به اندازه مستحب، مکروه به اندازه مکروه و حرام به اندازه حرام، توجه کنیم، نه کمتر و نه بیشتر.

اگر مستحبی را برای فرزندمان واجب کردیم، یا مکروهی را حرام کردیم، ممکن است به جای جاذبه، دافعه ایجاد بکنیم.

پس، اینکه ‌حتماً با ما به نماز جماعتِ اول وقت مسجد بیاید، واجب نیست. اگر می‌توانیم در او ذوق و شوق ایجاد کنیم تا با علاقه بیاید بسیار خوب است و در غیر این صورت او را مجبور نکنیم. این اجبار مثل فشردن یک فنر می‌ماند که هر گاه فشار برداشته شود به حالت اول بر می‌گردد.

دوازده. روی تابلو مدرسه بنویسیم که شبانه روز، 24 ساعت است و هر ساعت شصت دقیقه.

به آنها بگوییم: خداوند از آنها خواسته از 1440 دقیقه‌ی شبانه روز 1420 دقیقه را در اختیار خودشان هستند تا بخورند، بخوابند، فیلم ببینند، بازی کنند، درس بخوانند و کارهای شخصی خود را انجام بدهند.

فقط بیست دقیقه را با خدا گفت و گو کنند؛ همان خدایی که همه نعمت‌ها را او به ما داده و مرگ و زندگی ما دست اوست.

سه تا وضو بگیرند، می‌شود سه دقیقه و هفده رکعت نماز بخوانند می‌شود: هفده دقیقه . (3 به علاوه 17 می‌شود 20)

سیزده. پیامبر اکرم فرمودند: عبادت پروردگار را نزد خودمان و دیگران، نفرت انگیز نکنیم. [13]

پس اگر نوجوانمان مشغول دیدن فوتبال یا سریال هست، تلویزیون را خاموش نکنیم و با او اوقات تلخی نکنیم.

مجبورش نکنیم که برود نماز بخواند؛ این طوری نسبت به ما کینه به دل می‌گیرد و نسبت به نماز، نفرت پیدا می‌کند.

چهارده. ‌حتماً کودک خود را قبل از مسجد رفتن، دستشویی ببریم تا وسط نماز نیاز نداشته باشد که برود دستشویی. این طوری مجبور می‌شویم نماز خود را بشکنیم و اوقات کودک را ـ خدایی نکرده ـ تلخ کنیم.

‌حتماً برایش آب یا خوراکی ببریم تا در زمانی که ما مشغول عبادت خدا هستیم، او مشغول خوردن یا نوشیدن باشد.

پانزده. اگر کودک ما وسط دعای کمیل، یا بعد از اینکه نماز اول مسجد تمام شد، اصرار دارد ما برویم خانه، قبول کنیم و نماز دوم را در خانه بخوانیم.

اگر او را برای دعای ندبه می‌بریم، بیست دقیقه آخر دعا آنجا باشیم که حوصله او سر نرود و بعد از دعا هم صبحانه بخورد، یک خاطره خوشی از عبادت در ذهنش باشد.

شانزده. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: عبادتِ کم و نا چیز نوجوان را بپذیریم و بر او سخت نگیریم و به او گیر ندهیم [14]، یعنی نماز آخر وقت بدون مستحبات را قبول بکنیم!

اگر کودکِ ما که به سن تکلیف نرسیده، وضو یا نمازش اشتباه است؛ مجبورش نکنیم دوباره آن را بخواند.

به او یادآوری کنیم و یادش بدهیم که درست آن چگونه و بگوییم که دفعه بعد، آن عبادت را درست انجام بده!

[1] کتاب سربلند، خاطرات شهید حججی، ص: ؟

[2] کتاب خدای خوب ابراهیم، خاطره 89.

[3] کتاب حجت خدا، ص: ؟

[4] سوره بقره : آیه 185.

[5] قال النبی صلى الله علیه و آله : ... أَرَدْتُ أَنْ أُوَسِّعَ عَلَى أُمَّتِی. (وسائل الشیعة، ج‏4، ص221)

[6] «مَنْ كَانَ مُسْتَعْجِلًا، یصَلِّی صَلَاةَ جَعْفَرٍ مُجَرَّدَةً، ثُمَّ یقْضِی التَّسْبِیحَ وَ هُوَ ذَاهِبٌ فِی حَوَائِجِهِ». (الوسائل، ج 8، ص: 60)

[7] وَ رَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ وَ أَبِی جَعْفَرٍ علیهما السلام قَالَ سَمِعْتُهُ یقُولُ‏ إِذَا بَلَغَ الْغُلَامُ ... فَإِذَا تَمَّ لَهُ سَبْعُ سِنِینَ قِیلَ‏ لَهُ‏ اغْسِلْ‏ وَجْهَكَ وَ كَفَّیكَ فَإِذَا غَسَلَهُمَا قِیلَ لَهُ صَلِّ ثُمَّ یتْرَكُ حَتَّى یتِمَّ لَهُ تِسْعُ سِنِینَ فَإِذَا تَمَّتْ لَهُ عُلِّمَ الْوُضُوءَ وَ ضُرِبَ عَلَیهِ وَ أُمِرَ بِالصَّلَاةِ وَ ضُرِبَ عَلَیهَا . (من لا یحضره الفقیه: ج 1 ص: 281)

[8] لا رُخصَةَ فی فَرضٍ، وَ لا شِدَّهَ فی نافِلَةٍ. (میزان الحكمة، ج‏ 12، ص: 406)

[9] وقد سَألتُ رسولَ اللَّهِ صلى الله علیه و آله حینَ وَجَّهَنی إلى الیمَنِ: كیفَ اصَلِّی بِهِم؟ فقالَ: صَلِّ بهم كَصلاةِ أضعَفِهِم وَ كُن بِالمُؤمِنِینَ رَحیما. (نهج البلاغه، نامه 53)

[10] اَللهمَّ کُن لولیَّک الحُجةِ بنِ الحَسَنِ ...

[11] (سوره احزاب : آیه 56)

[12] همه مراجع می فرمایند : ذكر تسبیحات اربعه یك مرتبه كافى است، ولى بهتر است سه بار بگوید، فقط آیت الله فاضل می فرمایند احتیاط واجب آن است كه تسبیحات اربعه را سه بار بگوید. (چون احتیاط واجب است می توان در این مسأله به مراجع دیگر مراجعه کرد. (رساله دانشجویى، ص: 112)

[13] وَ لَا تُبَغِّضْ إِلَى نَفْسِكَ عِبَادَةَ رَبِّك‏. (الكافی، ج‏2، ص: 87)

[14] این نکته مضمون حدیث زیر است :

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله رَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَعَانَ وَلَدَهُ عَلَى بِرِّهِ قَالَ قُلْتُ كَیفَ یعِینُهُ عَلَى بِرِّهِ قَالَ یقْبَلُ مَیسُورَهُ وَ یتَجَاوَزُ عَنْ مَعْسُورِه‏. (الكافی، ج‏6، ص: 51)

پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: «خدا رحمت كند كسى را كه فرزندش را بر فرمانبَرى از خدا، یارى كند». كسى پرسید: چگونه او را بر فرمانبَرى یارى مى‏كند؟

فرمود: «آنچه را در توانش بوده، بپذیرد و از آنچه در توانش نیست، بگذرد.